Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը Հայ Առաքելական եկեղեցու ծիսական և տոնացուցային կյանքի կազմակերպմանն առնչվող կրոնական հրատարակություն է, որը միավորում է ճաշու Ավետարանի ընթերցումները և եկեղեցական տոների ժամանակացույցը։ Ճաշու Ավետարանը եկեղեցական ավանդության մեջ նախատեսված է տարվա ընթացքում որոշակի օրերի և տոնական առիթների համար սահմանված ավետարանական հատվածների ընթերցման նպատակով։ Այն օգնում է հոգևորականներին և եկեղեցական սպասավորներին ճիշտ որոշելու տվյալ օրվա պատարագի ընթացքում ընթերցվելիք ավետարանական հատվածները՝ պահպանելով եկեղեցական ծիսակարգի ընդունված կարգը։ Հրատարակության մյուս կարևոր բաղադրիչը տոնացույցն է, որը ներկայացնում է տարվա օրերին համապատասխան տոները, հիշատակությունները և եկեղեցական տոնակատարությունների հերթականությունը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացված շարժական և տեղափոխելի տոներին, որոնց նշման օրերը կապված են եկեղեցական տարվա հաշվարկի և հատկապես Սուրբ Զատկի ամսաթվի հետ։ Նման ձեռնարկները կարևոր նշանակություն են ունեցել եկեղեցական արարողությունների կազմակերպման, պատարագային ընթերցումների համակարգման և հոգևորականների ամենօրյա ծառայության իրականացման համար։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է Հայ Առաքելական եկեղեցու ծիսական ավանդության, հայ եկեղեցական օրացույցի, պատարագագիտության և 19-րդ դարի Երուսաղեմի հայկական տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը քրիստոնեական Սուրբ Գրքի հիմնարար երկերից մեկի՝ Ավետարանի հայերեն հրատարակությունն է, որը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքը, քարոզչությունը, ուսմունքը և փրկագործական առաքելությունը։ Ավետարանական պատումները պատմում են Քրիստոսի ծննդյան, մկրտության, աշակերտների ընտրության, քարոզների, առակների, հրաշքների, չարչարանքների, խաչելության և հարության մասին՝ բացահայտելով քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթներն ու հոգևոր սկզբունքները։ Դրանց միջոցով ընթերցողին են փոխանցվում սիրո, գթասրտության, ներողամտության, խոնարհության, արդարության, հավատարմության և մերձավորի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարները։ Ավետարանը կարևոր նշանակություն ունի քրիստոնեական դավանանքի ճանաչողության, հոգևոր ինքնակրթության և աստվածաշնչյան գիտելիքների տարածման համար։ Այն կիրառվում է ինչպես անհատական ընթերցանության, այնպես էլ եկեղեցական արարողությունների, կրոնական ուսուցման և աստվածաբանական ուսումնասիրությունների ընթացքում։ Հայերեն Ավետարանների հրատարակումը դարեր շարունակ նպաստել է քրիստոնեական ավանդության պահպանմանը, Սուրբ Գրքի մայրենի լեզվով ընթերցանությանը և հայ ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային ինքնության ամրապնդմանը։ Այս գիրքը կարևոր նյութ է հայ աստվածաշնչյան գրականության, 19-րդ դարի հայերեն կրոնական հրատարակությունների և Մխիթարյան միաբանության աստվածաբանական ու տպագրական գործունեության պատմության ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը քրիստոնեական Սուրբ Գրքի կարևորագույն երկերից մեկի՝ Ավետարանի հայերեն բնագիրն է, որը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքը, գործունեությունը, քարոզչությունը և մարդկությանը փոխանցած հոգևոր ու բարոյական ուսմունքը։ Ավետարանական պատմությունները բացահայտում են Քրիստոսի ծննդյան, ծառայության, աշակերտների հետ ունեցած հարաբերությունների, հրաշքների, առակների, չարչարանքների, խաչելության և հարության դրվագները։ Դրանց միջոցով ընթերցողին փոխանցվում են քրիստոնեական հավատքի հիմնարար դրույթները և այն արժեքները, որոնք առանցքային են քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման համար։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն սիրո, գթասրտության, ներողամտության, խոնարհության, արդարության, հավատի և մերձավորի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարները։ Ավետարանը կարևոր աղբյուր է ինչպես անհատական հոգևոր ընթերցանության, այնպես էլ եկեղեցական արարողությունների, կրոնական կրթության և աստվածաբանական ուսումնասիրությունների համար։ Հայերենով դրա հրատարակումը նպաստել է Սուրբ Գրքի մատչելիությանը, քրիստոնեական ուսմունքի տարածմանը և հայ ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային ինքնության պահպանմանը։ Գիրքը կարևոր տեղ ունի հայ աստվածաշնչյան գրականության, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տպագրական գործունեության և 19-րդ դարի հայ կրոնական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության մեջ։

Հրատարակությունը քրիստոնեական Սուրբ Գրքի կենտրոնական երկերից մեկի՝ Ավետարանի հայերեն հրատարակությունն է, որը ներկայացնում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքին, քարոզչությանը, ուսմունքին, հրաշքներին, չարչարանքներին, մահվանն ու հարությանը վերաբերող ավետարանական պատմությունները։ Ավետարանները քրիստոնեական հավատքի հիմնարար աղբյուրներն են, որոնցում ամփոփված են Հիսուս Քրիստոսի պատգամները, առակները, առաքելական ուսուցման հիմքերը և մարդկային կյանքի բարոյական ու հոգևոր սկզբունքները։ Դրանք անդրադառնում են սիրո, ներողամտության, խոնարհության, հավատքի, արդարության, գթասրտության և մերձավորի հանդեպ պատասխանատվության գաղափարներին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի քրիստոնեական դավանանքի, աստվածաշնչյան գիտելիքների և հոգևոր ինքնակրթության համար՝ ծառայելով որպես ընթերցանության ու կրոնական ուսուցման հիմնական աղբյուր։ Ավետարանի հայերեն տպագիր օրինակները կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի, եկեղեցական ավանդության, գրավոր մշակույթի և մայրենի լեզվով աստվածաշնչյան գիտելիքների տարածման գործում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայերեն Աստվածաշնչի հրատարակման պատմության, Մխիթարյան միաբանության աստվածաշնչագիտական և տպագրական գործունեության, ինչպես նաև 19-րդ դարի հայ կրոնական գրականության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը քրիստոնեական քարոզների ժողովածու է՝ հիմնված Ավետարանի ուսմունքի և քրիստոնեական հավատքի հիմնական սկզբունքների վրա։ Այն նախատեսված է ընթերցողին ծանոթացնելու ավետարանական պատգամներին, հոգևոր արժեքներին և բարոյական այն գաղափարներին, որոնք առանցքային նշանակություն ունեն քրիստոնեական կյանքի ու աշխարհայացքի ձևավորման համար։ Քարոզչական գրականության մեջ աստվածաշնչյան խոսքը մեկնաբանվում է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրա հոգևոր և բարոյական նշանակությունը, այն կապել մարդու առօրյա կյանքի ու հասարակական հարաբերությունների հետ և նպաստել հավատքի գիտակցված ընկալմանը։ Ժողովածուում ներկայացված քարոզները կարող են ծառայել որպես նյութ անձնական հոգևոր ընթերցանության, կրոնական ուսուցման, եկեղեցական հավաքների և քրիստոնեական թեմաներով քննարկումների համար։ Այսպիսի գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել ավետարանական գաղափարների տարածման, հավատացյալների հոգևոր կրթության և կրոնական ինքնակրթության զարգացման գործում։ Հրատարակությունն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու կրոնական գրականության, ամերիկահայ համայնքի հոգևոր կյանքի և Նյու Յորքում իրականացված հայերեն տպագրական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայերեն ավետարանական քարոզչության, կրոնական մտքի և հայ եկեղեցական ու համայնքային մշակութային կապերի պատմության հետազոտման տեսանկյունից։

Հրատարակությունը տեղեկագրային բնույթի փաստաթուղթ է, որն առնչվում է կենտրոնական գործադիր ժողովի գործունեությանը և ներկայացնում է 1880–1881 թվականների աշխատանքային շրջանի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նման տեղեկագրերը կարևոր դեր են ունեցել կազմակերպությունների և կառավարման մարմինների գործունեության հրապարակայնացման, կատարված աշխատանքների ամփոփման և համապատասխան կառույցների ու հասարակության միջև տեղեկատվության փոխանցման գործում։ Դրանք կարող են ընդգրկել ժողովի կազմակերպական աշխատանքներին, վարչական որոշումներին, քննարկված հարցերին, իրականացված նախաձեռնություններին և ընթացիկ խնդիրներին վերաբերող նյութեր։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում գործադիր մարմնի գործունեության կազմակերպման, հաշվետվողականության և կառավարման ընթացակարգերի մասին։ Հրատարակության երկրորդ տեղեկագիր լինելը մատնանշում է պարբերական կամ հաջորդական հաշվետվությունների շարքի գոյությունը, որի միջոցով ժողովի աշխատանքները ներկայացվել են որոշակի ժամանակահատվածների կտրվածքով։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր կարող է ծառայել 19-րդ դարի վերջին հայ հասարակական և կազմակերպական կյանքի, վարչական կառույցների գործունեության, ժողովական աշխատանքի և համայնքային կառավարման պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ժամանակաշրջանի հայերեն պաշտոնական ու փաստաթղթային գրականության և հաշվետվական հրատարակությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Շամախու եկեղեցում արտասանված քարոզի տեքստը՝ արտացոլելով հայ եկեղեցական խոսքի, հոգևոր քարոզչության և համայնքային կրոնական կյանքի առանձնահատկությունները։ Քարոզը քրիստոնեական եկեղեցական ավանդության մեջ կարևոր միջոց է հավատացյալներին կրոնական ուսմունքին ծանոթացնելու, աստվածաշնչյան գաղափարները մեկնաբանելու և բարոյական ու հոգևոր արժեքները տարածելու համար։ Այսպիսի հրապարակումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցական խոսքի բովանդակությունը, քարոզչական մոտեցումները և այն գաղափարները, որոնց միջոցով հոգևորականները դիմել են հավատացյալ համայնքին։ Շամախու եկեղեցու հիշատակումը հրատարակությանը հաղորդում է նաև տեղական եկեղեցական կյանքի և համայնքային միջավայրի պատմության ուսումնասիրության նշանակություն։ Այն կարող է դիտարկվել որպես աղբյուր՝ տվյալ ժամանակաշրջանի հայ եկեղեցական գործունեության, հոգևոր հաղորդակցության և տարածաշրջանային կրոնական կյանքի վերաբերյալ պատկերացումներ կազմելու համար։ Քարոզի բովանդակությունը կարող է առնչվել քրիստոնեական հավատքի, բարոյական պարտքի, հոգևոր պատասխանատվության և եկեղեցական կյանքի հարցերին, սակայն դրա կոնկրետ թեմատիկ ուղղվածությունը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագիրը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի վերջի հայ կրոնական տպագրության և քարոզչական գրականության պատմության տեսանկյունից։

Ստեղծագործության վերնագիրը հուշում է կախարդական կամ հրաշապատում բնույթի պատմության մասին, որի կենտրոնական առարկան օժտված է արտասովոր հատկություններով։ Կախարդական առարկաները հեքիաթային և ֆանտաստիկ գրականության մեջ հաճախ դառնում են սյուժեի զարգացման կարևոր միջոց՝ հերոսներին կանգնեցնելով անսովոր իրավիճակների, փորձությունների և ընտրությունների առջև։ Բաժակի խորհրդանշական ու հրաշապատում նշանակությունը կարող է կապված լինել ցանկությունների իրականացման, գաղտնիքների բացահայտման կամ սովորական իրականության սահմաններից դուրս երևույթների հետ։ Նման պատմությունները ընթերցողին տեղափոխում են երևակայական աշխարհ՝ միաժամանակ խթանելով հետաքրքրասիրությունը, ստեղծագործական մտածողությունը և երևակայությունը։ Հրատարակության փոքրածավալ լինելը կարող է մատնանշել առանձին պատմության կամ համառոտ գրական երկի ձևաչափը, սակայն առանց բնագրի հնարավոր չէ հաստատել սյուժեի մանրամասները, կերպարները կամ ստեղծագործության ճշգրիտ ժանրային առանձնահատկությունները։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն գեղարվեստական և հրաշապատում գրականության, ինչպես նաև Թիֆլիսի հայկական տպագրական միջավայրում տարածված ընթերցանության նյութերի ուսումնասիրության համար։

Այն ընթերցողին ուղղորդում է դեպի մարդու անձնական փորձառության, ապրումների և արտաքին կամ ներքին սահմանափակումների մասին գրական անդրադարձի հնարավորությունը։ Բանտի պատկերը գրականության մեջ հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ֆիզիկական մեկուսացման վայր, այլև որպես խորհրդանիշ՝ արտահայտելով անազատություն, տառապանք, կարոտ, հուսահատություն կամ ազատության ձգտում։ Միևնույն ժամանակ, միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության ժանրը, սյուժեն կամ հեղինակի ներկայացրած կոնկրետ գաղափարները։ Այդ պատճառով վերնագիրը պահպանվում է իր սկզբնական ձևին մոտ՝ առանց բովանդակության վերաբերյալ չհիմնավորված եզրակացությունների։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ գրականության և Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի գրական ճաշակի, թեմատիկ հետաքրքրությունների և հայերեն տպագիր ժառանգության միավոր, որի ամբողջական գնահատման համար անհրաժեշտ է նաև բնագրի ուսումնասիրությունը։

Աշխատությունը անգլերեն և հայերեն լեզուների բառապաշարի ուսումնասիրման ու թարգմանության համար նախատեսված բառարան է։ Այն անգլերեն բառերն ու արտահայտությունները ներկայացնում է հայերեն համարժեքներով՝ նպաստելով երկու լեզուների միջև բառային և իմաստային կապերի բացահայտմանը։ Բառարանի հիմնական նշանակությունը անգլերեն բառապաշարի յուրացման, բառերի իմաստների ճշգրտման և հայերենով դրանց համապատասխան արտահայտությունների ընտրության հնարավորության ապահովումն է։ Նման բառարանները կարևոր գործիք են եղել անգլերեն սովորողների, ուսուցիչների, թարգմանիչների, գրողների և օտարալեզու գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Դրանք նպաստում են ոչ միայն առանձին բառերի թարգմանությանը, այլև լեզվական մտածողության զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը և տարբեր լեզուներով ներկայացված տեղեկությունների ընկալմանը։ Երկլեզու բառարանագրական աշխատանքները նաև կարևոր դեր են ունեցել հայերենի և եվրոպական լեզուների միջև գիտակրթական ու մշակութային կապերի ամրապնդման գործում։ Գիրքը նշանակալի է հայ բառարանագրության պատմության տեսանկյունից և արտացոլում է անգլերենի ուսուցման ու թարգմանական գրականության նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը։ Այն արժեքավոր նյութ է 19-րդ դարի հայ լեզվաբանական մտքի, հայերեն բառարանների կազմման սկզբունքների և Մխիթարյանների գիտակրթական գործունեության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը երկլեզու բառարան է, որը նախատեսված է հայերենի և ֆրանսերենի միջև բառային համապատասխանությունների ներկայացման և երկու լեզուների ուսումնասիրման համար։ Այն ունի երկու ուղղությամբ կազմված կառուցվածք․ առաջին բաժնում հայերեն բառերին տրվում են ֆրանսերեն համարժեքները, իսկ երկրորդում՝ ֆրանսերեն բառերի հայերեն թարգմանությունները։ Այս կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս օգտվելու բառարանից ինչպես հայերենից ֆրանսերեն, այնպես էլ ֆրանսերենից հայերեն թարգմանության և բառապաշարի յուրացման ընթացքում։ Նման բառարանները կարևոր նշանակություն են ունեցել տարբեր լեզուներով հաղորդակցվելու, գրավոր և բանավոր խոսքի զարգացման, թարգմանական աշխատանքի և օտարալեզու գրականության ընթերցման համար։ Դրանք նպաստել են նաև հայերեն և ֆրանսերեն բառապաշարների համեմատությանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու բառերի իմաստային տարբերությունները, համարժեքները և կիրառության առանձնահատկությունները։ Հատկապես կարևոր է եղել նման ձեռնարկների դերը ֆրանսերեն սովորողների, թարգմանիչների, ուսուցիչների, գրողների և մտավորականների համար։ Բառարանի ծավալուն բնույթը վկայում է երկու լեզուների բառապաշարն ընդգրկելու և գործնական լեզվական կարիքներին ծառայելու նրա նշանակության մասին։ Այն արժեքավոր աղբյուր է 19-րդ դարի հայ բառարանագրության, հայ-ֆրանսիական լեզվամշակութային կապերի, թարգմանական գործունեության և հայերեն լեզվաբանական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

Աշխատության վերնագիրը կապում է Բարդուղիմեոս անունը հովվի և քարոզչի կերպարի հետ՝ մատնանշելով քրիստոնեական հոգևոր ծառայության, հավատքի տարածման և հովվական առաքելության թեմաները։ Քրիստոնեական ավանդության մեջ հովիվը խորհրդանշում է հոգևոր առաջնորդին, որը պատասխանատվություն է կրում հավատացյալ համայնքի հոգևոր կրթության, ուղղորդման և բարոյական դաստիարակության համար։ Քարոզչի գործունեությունը ենթադրում է Ավետարանի ուսմունքի տարածում, քրիստոնեական արժեքների մեկնաբանում և հավատացյալներին հոգևոր կյանքի սկզբունքներին ծանոթացում։ Այս տեսանկյունից գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում եկեղեցական քարոզչության, հոգևոր առաջնորդության և քրիստոնեական առաքելության վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Բարդուղիմեոս անվան առկայությունը կարող է մատնանշել առանձին հոգևոր գործչի կամ ավանդական կերպարի հետ կապված պատմողական նյութ, սակայն առանց բնագրի հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործության ճշգրիտ ժանրը կամ կենսագրական բովանդակությունը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ կրոնական գրականության ուսումնասիրության մեջ և կարող է ծառայել որպես աղբյուր՝ հայ եկեղեցական մտածողության, քարոզչական գրականության, հոգևոր դաստիարակության և Մխիթարյան տպագրական ժառանգության հետազոտման համար։

Ստեղծագործության վերնագրում ներկայացված են երկու հակադիր կերպարներ՝ բարի Ֆրիտոլենը և չար Թիերին, որոնց հակադրությունը հուշում է բարոյական ընտրության և մարդկային վարքագծի տարբեր դրսևորումների թեման։ Կերպարների բնութագրիչները՝ բարությունն ու չարությունը, հիմք են ստեղծում ընթերցողի ուշադրությունը մարդկային հատկանիշների, արարքների և դրանց հետևանքների վրա կենտրոնացնելու համար։ Այսպիսի հակադրության վրա կառուցված պատմողական ստեղծագործություններում սովորաբար կարևորվում են ազնվությունը, արդարությունը, ընկերասիրությունը, կարեկցանքը և պատասխանատվությունը՝ ի հակադրություն եսասիրության, խաբեության ու անարդարության։ Ստեղծագործության կերպարային կառուցվածքը կարող է ծառայել որպես միջոց՝ ընթերցողին բարոյական հարցերի շուրջ մտածելու, հերոսների վարքը գնահատելու և սեփական վերաբերմունքը ձևավորելու համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես 19-րդ դարի հայերեն թարգմանական և բարոյադաստիարակչական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ նմանատիպ գործերը կարևոր դեր են ունեցել տարբեր տարիքային խմբերի ընթերցանության և բարոյական կրթության մշակույթի ձևավորման գործում։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագրական գործունեության և այդ ժամանակաշրջանում հայերենով տարածվող գեղարվեստական ու դաստիարակչական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է մարդկային բարության և քրիստոնեական բարոյականության փոխկապակցվածությանը՝ ներկայացնելով բարի մարդու և ճշմարիտ քրիստոնյայի վարքագծային ու հոգևոր հատկանիշները։ Այն անդրադառնում է քրիստոնեական հավատքի այն սկզբունքներին, որոնք ուղղորդում են անհատի վերաբերմունքը սեփական անձի, մերձավորների և հասարակության նկատմամբ։ Գրքի գաղափարական առանցքում բարությունն է՝ որպես ոչ միայն ներքին համոզմունք, այլև առօրյա կյանքում դրսևորվող վերաբերմունք, որն արտահայտվում է սիրո, կարեկցանքի, ներողամտության, ազնվության, խոնարհության և օգնության պատրաստակամության միջոցով։ Աշխատությունը կարևորում է հավատքի և գործի միասնությունը՝ ընդգծելով, որ քրիստոնեական կյանքը ենթադրում է բարոյական սկզբունքների գործնական կիրառում, պատասխանատվություն սեփական արարքների համար և հարգալից վերաբերմունք այլ մարդկանց նկատմամբ։ Նման բովանդակությամբ կրոնաբարոյախոսական գրականությունը նպատակ ունի նպաստելու ընթերցողի հոգևոր ինքնակրթությանը, քրիստոնեական արժեհամակարգի ամրապնդմանը և բարոյական գիտակցության զարգացմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ կրոնական ու դաստիարակչական գրականության, քրիստոնեական բարոյագիտության տարածման և Թիֆլիսի հայկական կրթական միջավայրում հոգևոր կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։