Գավուքչյան, Մարտիրոս Ս.

Գավուքչյան, Մարտիրոս Ս.

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Արմեն և հայ անունների ծագումն ու Ուրարտուն

Գիրքը նվիրված է հայ ժողովրդի անվանման՝ «Արմեն» և «հայ» ձևերի ծագման, պատմական զարգացման և դրանց հետ կապված էթնիկական ու լեզվական հարցերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Ուրարտուի պատմական ժառանգությանը և Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության պատմությանը։ Աշխատության առանցքում հայ ժողովրդի ինքնանվանման և այլ ժողովուրդների կողմից նրան տրված անվանումների առաջացման հանգամանքների բացահայտումն է, ինչպես նաև այդ անվանումների հնարավոր կապերի ուսումնասիրությունը տարածաշրջանի հնագույն պետական կազմավորումների, ցեղային միությունների և պատմական իրադարձությունների հետ։ Հեղինակը քննության է առնում «Արմեն» անվան պատմական կիրառությունը, դրա հիշատակությունները հին աղբյուրներում, տարածման աշխարհագրությունը և այն հարցը, թե ինչպես է այդ անվանումը կապվել Հայկական լեռնաշխարհի ու նրա բնակչության հետ։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում «հայ» անվան ծագման խնդրին՝ որպես հայ ժողովրդի ինքնության, պատմական հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության կարևոր բաղադրիչի։ Աշխատության կարևոր ուսումնասիրական ուղղություններից է Ուրարտուի և հայ ժողովրդի պատմական փոխհարաբերությունների հարցը։ Ուրարտական պետությունը դիտարկվում է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքական, տնտեսական և մշակութային պատմության համատեքստում՝ հնարավորություն տալով անդրադառնալու տարածաշրջանի բնակչության էթնիկական կազմին, լեզվական միջավայրին, մշակութային ժառանգությանը և պատմական շարունակականության խնդրին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տարբեր ժամանակաշրջանների պատմական տեղեկությունների, հնագույն անվանումների և աշխարհագրական տվյալների համադրումը, որի միջոցով փորձ է արվում պարզաբանել հայ ժողովրդի անվանման ձևավորման պատմական նախադրյալները և դրա կապը Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն անցյալի հետ։ Գրքի թեմատիկ շրջանակը ներառում է պատմական անվանագիտության, էթնոգենեզի, հին արևելյան պատմության և հայ ժողովրդի ծագումնաբանության փոխկապակցված խնդիրներ՝ ընդգծելով, որ ժողովուրդների անունների ուսումնասիրությունը կարևոր միջոց է նրանց պատմական տեղաշարժերը, մշակութային շփումները և ինքնության ձևավորման գործընթացները հասկանալու համար։ Աշխատությունը կարևոր է նաև նրանով, որ անդրադառնում է հայագիտության մեջ առանցքային նշանակություն ունեցող այն հարցերին, որոնք վերաբերում են Հայաստանի հնագույն պատմության ժամանակագրությանը, Ուրարտուի պատմական դերին և հայ ժողովրդի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս խորանալու հայ ժողովրդի անվանման շուրջ ձևավորված պատմագիտական ու լեզվաբանական հարցադրումների մեջ, ծանոթանալու Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պատմության ուսումնասիրման կարևոր ուղղություններին և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ ազգային ինքնության պատմական արմատների վերաբերյալ։ Գիրքը արժեքավոր է հայագիտությամբ, հին արևելքի պատմությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ, ազգանվանաբանությամբ և Հայկական լեռնաշխարհի քաղաքակրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև կարող է օգտակար լինել ուսանողների, հետազոտողների և ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել հայ ժողովրդի անվանման ծագման ու Ուրարտուի պատմության միջև առկա պատմագիտական հարցերը։

Обновлено. 2026-11-20
Արմեն և հայ անունների ծագումն ու Ուրարտուն

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее