Хачатрян, Роберт Грачикович

Хачатрян, Роберт Грачикович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հայաստանի պատմությունը և հայ-ռուսական հարաբերությունները ռուս պատմագրության մեջ (17-րդ դար – 19-րդ դարի սկիզբ)

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմության և հայ-ռուսական հարաբերությունների լուսաբանմանը ռուս պատմագրության մեջ՝ 17-րդ դարից մինչև 19-րդ դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում։ Այն ներկայացնում է, թե ինչպես են ռուս պատմական մտքի ձևավորման և զարգացման տարբեր փուլերում ուսումնասիրվել, մեկնաբանվել և ներկայացվել Հայաստանի անցյալը, հայ ժողովրդի պատմական ճակատագիրը, քաղաքական ու հասարակական կյանքը, ինչպես նաև Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև ձևավորված բազմաշերտ հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության կենտրոնում է պատմական գիտելիքի ձևավորման գործընթացը, հայ ժողովրդի մասին ռուսական պատմագիտական պատկերացումների զարգացումը և այն աղբյուրների, տեղեկությունների ու պատմական վկայությունների նշանակությունը, որոնց հիման վրա ռուս հեղինակները փորձել են ներկայացնել Հայաստանի պատմությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ռուս պատմագրության մեջ Հայաստանի նկատմամբ հետաքրքրության առաջացման և աստիճանական ընդլայնման ընթացքը՝ այն կապելով տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, դիվանագիտական, մշակութային և մտավոր զարգացումների հետ։ Հայ-ռուսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երկու ժողովուրդների և պետությունների միջև պատմական կապերի ամբողջություն, այլև որպես կարևոր պատմագիտական թեմա, որի մեկնաբանությունը տարբեր ժամանակներում պայմանավորվել է Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններով, տարածաշրջանային շահերով և պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ ձևավորված պատկերացումներով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ժողովրդի պատմական ներկայության, Հայաստանի աշխարհագրական ու քաղաքական նշանակության, տարածաշրջանում տեղի ունեցած փոփոխությունների և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների պատմական նախադրյալների ընկալմանը ռուս հեղինակների աշխատություններում։ 17-րդ դարից մինչև 19-րդ դարի սկիզբն ընդգրկող ժամանակահատվածը հատկապես կարևոր է, քանի որ այն ներառում է ինչպես պատմական տեղեկությունների կուտակման ու տարածման, այնպես էլ պատմագիտական հետաքրքրությունների աստիճանական համակարգման և նոր մոտեցումների ձևավորման փուլեր։ Այս համատեքստում ռուս պատմագրությունը դիտարկվում է որպես կարևոր աղբյուր ոչ միայն Ռուսաստանի մտավոր և գիտական պատմությունն ուսումնասիրելու, այլև Հայաստանի պատմության վերաբերյալ տարբեր ժամանակներում ձևավորված արտաքին ընկալումները հասկանալու համար։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության առանձնահատկությունները, տարբերակելու պատմական փաստերի ներկայացումն ու դրանց գաղափարական գնահատականները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի մասին ռուսական պատմագիտական ավանդույթի ձևավորման ընթացքի վերաբերյալ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ պատմագրության, ռուսագիտության, արևելագիտության և միջազգային պատմական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով հայ-ռուսական պատմական կապերի բազմակողմանի ընկալմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, պատմագրության մասնագետներին, արևելագետներին, հայ-ռուսական հարաբերություններն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ուսանողներին և ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են խորությամբ ծանոթանալ Հայաստանի պատմության արտացոլմանը ռուսական պատմագիտական մտքում և հասկանալ, թե ինչպես են ձևավորվել ու զարգացել երկու ժողովուրդների ընդհանուր պատմական անցյալի վերաբերյալ գիտական պատկերացումները։

Обновлено. 2026-11-21
Հայաստանի պատմությունը և հայ-ռուսական հարաբերությունները ռուս պատմագրության մեջ (17-րդ դար – 19-րդ դարի սկիզբ)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее