Патканов, Керопе Петрович, 1833-1889

Лингвистика

Այս աշխատանքը նվիրված է հայերենի կառուցվածքային և բաղադրիչների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով լեզվաբանական համակարգի հիմնական շերտերը, ինչպիսիք են ֆոնետիկան, морֆոլոգիան, սինտակսիսը, lexis-ը և լեզվային միավորների համակցությունները։ Նյութում վերլուծվում են բառային համակարգի, ձայնային կառուցվածքի, բառաձևերի և գործածման կանոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բառերի իմաստաբանական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի կառուցվածքային համալիրության տեսական և գործնական դիտարկումներ՝ ընդգծելով լեզվի պատմական զարգացումը, դրա մասնաճյուղերի տարբերությունները և ներկա ժամանակի լեզվաբանական պրակտիկայում կիրառվող սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի մորֆոսինտակտիկ և ոճաբանական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ժամանակակից հայերենում լեզվական փոփոխությունների հետևանքներին։ Նյութը կարևոր է լեզվաբանների, ուսուցիչների և հայերենի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ նպաստելով լեզվի ավելի ամբողջական և գիտական ընկալմանը։

История

Издание посвящено языку, быту и этнографическим особенностям закавказских цыганских групп — боша и карачи; автор проводит сравнительный анализ их наречий, рассматривает происхождение и развитие лексики, фонетические и грамматические особенности речи, а также исследует связи этих языковых форм с армянским, тюркскими и другими языками региона; работа содержит сведения о социальном положении, традиционных занятиях, образе жизни и культурных особенностях цыганских общин Закавказья, представляя собой один из ранних научных трудов по изучению их языка и этнографии и важный источник для исследований в области востоковедения, лингвистики и этнологии.

Другие предметы

Այս աշխատությունը ներկայացնում է դիտարկումներ և քննադատական վերլուծություն Էմինին վերագրվող հոդվածի վերաբերյալ՝ կենտրոնանալով հայկական դիցաբանության կերպարների մեկնաբանության վրա և դրանց համեմատության վրա հնդեվրոպական առասպելաբանական համակարգերի հետ, մասնավորապես Ռիգ-Վեդայի Ինդրա-Վրիտրահան կերպարի հետ կապերի շուրջ։ Տեքստում քննարկվում են այն տեսական մոտեցումները, որոնք փորձում են հայկական դիցաբանական կերպարները՝ օրինակ Վահագնի և Վիշապաքաղի մոտիվները, դիտարկել որպես լայն հնդեվրոպական առասպելաբանական շերտի մաս, որտեղ առկա են վիշապի դեմ պայքարի, քաոսի հաղթահարման և աստվածային հերոսի գաղափարները։ Միաժամանակ ներկայացվում են քննադատական դիտարկումներ նման նույնականացումների հնարավոր սահմանափակումների վերաբերյալ՝ ընդգծելով, որ լեզվաբանական և մշակութաբանական զուգահեռները պետք է հիմնված լինեն ավելի խիստ պատմա-համեմատական մեթոդաբանության վրա, որպեսզի չկորչեն տեղական հայկական ավանդույթի ինքնուրույն առանձնահատկությունները։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է հայերենի տեղի և դերի գիտական ուսումնասիրությանը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի շրջանակում՝ հիմնվելով համեմատական լեզվաբանության, պատմական հնչյունաբանության և լեզվաբանական վերլուծության մեթոդների վրա։ Հեղինակը քննարկում է հայերենի ծագման, զարգացման և դասակարգման հիմնախնդիրները՝ համադրելով այն հնդեվրոպական մյուս լեզուների հետ և բացահայտելով ընդհանուր ու առանձնահատուկ լեզվական հատկանիշները։ Վերլուծվում են հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և քերականական համապատասխանությունները, ինչպես նաև ներկայացվում են հայերենի ինքնուրույն ճյուղ լինելու վերաբերյալ գիտական հիմնավորումները և տարբեր լեզվաբանական տեսությունների գնահատականները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև պատմալեզվաբանական հետազոտությունների նշանակությանը՝ հնդեվրոպական նախալեզվի վերականգնման և հայ ժողովրդի լեզվամշակութային անցյալի ուսումնասիրության համատեքստում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, պատմաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայերենի պատմությամբ, համեմատական լեզվաբանությամբ և հնդեվրոպական լեզուների ուսումնասիրությամբ։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սասանյանների դինաստիայի պատմության ուսումնասիրությանը՝ հայ հեղինակների և պատմագիրների հաղորդած տեղեկությունների հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել Սասանյան Իրանի քաղաքական, ռազմական և հասարակական պատմության տարբեր դրվագները՝ դրանք դիտարկելով հայկական գրավոր աղբյուրների տեսանկյունից։ Հայ պատմիչների երկերը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն, քանի որ Հայաստանը երկար ժամանակ գտնվել է Սասանյան Իրանի հետ սերտ քաղաքական, ռազմական և մշակութային փոխհարաբերությունների մեջ, իսկ այդ հարաբերություններն իրենց արտացոլումն են գտել հայկական պատմագրության մեջ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Սասանյան արքաների իշխանության ժամանակաշրջանները, արտաքին քաղաքականությունը, պատերազմները, Հայաստանի նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությունը, հայ-իրանական հարաբերությունները և տարածաշրջանային կարևոր իրադարձությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների համադրմանը, դրանց պատմական արժեքի գնահատմանը և հնարավոր հակասությունների կամ տարբեր մեկնաբանությունների բացահայտմանը։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն վերականգնել Սասանյան պետության պատմության առանձին էջերը, այլև հասկանալ, թե ինչպես էին այդ իրադարձությունները ընկալվում և ներկայացվում հայկական պատմագրության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ և իրանական պատմական ավանդույթների փոխհարաբերությանը, պատմական հիշողության ձևավորմանը և միջնադարյան հեղինակների կողմից քաղաքական իրադարձությունների մեկնաբանման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Սասանյան ժամանակաշրջանի պատմության, հայ-իրանական հարաբերությունների և հայկական պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, իրանագետներին, աղբյուրագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Վանի թագավորության, այսինքն՝ Ուրարտուի գրային մշակույթին վերաբերող սեպագիր արձանագրությունների ուսումնասիրությանը, որոնք հայտնաբերվել են ներկայիս Ռուսաստանի տարածքում։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են այդ արձանագրությունների հայտնաբերման հանգամանքները, դրանց լեզվական և պատմական առանձնահատկությունները, գրային համակարգի բնույթը և հնարավոր կապերը Վանի թագավորության քաղաքական, մշակութային ու աշխարհագրական ազդեցության շրջանակների հետ։ Սեպագիր արձանագրությունները հին հասարակությունների պատմության ուսումնասիրման կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ոչ միայն առանձին իրադարձություններ, այլև պատկերացում կազմել իշխանական կառույցների, ռազմական արշավանքների, տարածքային հարաբերությունների, կրոնական պատկերացումների և վարչական համակարգերի մասին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայտնաբերված գրությունների համեմատական քննությունը՝ դրանց նշանների, կառուցվածքի, բովանդակության և լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծությամբ։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե արդյոք տվյալ արձանագրությունները ուղղակիորեն կապված են Վանի թագավորության պետական գրագրության և արքայական վիմագրության ավանդույթի հետ, ինչպես նաև ինչ պատմական պայմաններում կարող էին դրանք հայտնվել իրենց սկզբնական տարածքից հեռու։ Հեղինակը, ըստ թեմայի բնույթի, անդրադառնում է նաև հնագիտական նյութի և գրավոր աղբյուրի փոխկապակցվածությանը՝ փորձելով արձանագրությունները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ տարածաշրջանի պատմական գործընթացների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հատկապես ուրարտագիտությամբ, հին Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, լեզվաբանությամբ և հին արևելյան գրային համակարգերով զբաղվող մասնագետներին, քանի որ նման նյութերը հնարավորություն են տալիս ընդլայնելու Վանի թագավորության մշակութային և քաղաքական ազդեցության վերաբերյալ պատկերացումները։ Արձանագրությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանց միջոցով հնարավոր է լրացնել այլ պատմական աղբյուրներից ստացվող տեղեկությունները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հին ժամանակաշրջանի տարածաշրջանային կապերի ու փոխազդեցությունների մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունն արժեքավոր է որպես Վանի թագավորության սեպագիր ժառանգության և դրա տարածական տարածման վերաբերյալ ուսումնասիրություն, որը միավորում է վիմագրական, լեզվաբանական, հնագիտական և պատմագիտական մոտեցումները և նպաստում հին աշխարհի գրավոր մշակույթի ու պատմական գործընթացների ավելի խորքային ըմբռնմանը։

История

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի հին պատմության ուսումնասիրության համար օգտագործվող հիմնական աղբյուրների վերլուծությանը և համակարգմանը։ Հետազոտության նպատակն է ներկայացնել այն գրավոր, հնագիտական, վիմագրական, դրամագիտական և այլ աղբյուրները, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել Հայկական լեռնաշխարհի և Հայաստանի տարածքի հին շրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային պատմությունը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հին հեղինակների երկերին, որոնք տեղեկություններ են հաղորդում Հայաստանի, նրա բնակչության, իշխանական կազմավորումների և տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական իրադարձությունների մասին։ Կարող են ուսումնասիրվել ինչպես հայկական, այնպես էլ հունական, հռոմեական, պարսկական, ասորական և այլ ավանդույթների աղբյուրները՝ հաշվի առնելով դրանց ստեղծման ժամանակաշրջանը, հեղինակային դիրքորոշումները և պատմական տեղեկությունների արժանահավատության խնդիրները։ Առանձին նշանակություն ունեն հայկական պատմագրական աղբյուրները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայոց պետականության, հասարակական հարաբերությունների, կրոնական պատկերացումների և մշակութային զարգացման տարբեր փուլերը։ Աղբյուրագիտական ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև հնագիտական նյութերի վերլուծությունը։ Բնակավայրերի, ամրոցների, դամբարանների, պաշտամունքային կառույցների և նյութական մշակույթի այլ հուշարձանների ուսումնասիրությունը լրացնում է գրավոր աղբյուրների տեղեկությունները և հնարավորություն տալիս վերականգնելու այն ժամանակաշրջանների պատմությունը, որոնց վերաբերյալ գրավոր վկայությունները սահմանափակ են։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել վիմագրություններին և արձանագրություններին, որոնք արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում պետական կառավարման, տնտեսական հարաբերությունների, ռազմական գործունեության, շինարարության և կրոնական կյանքի մասին։ Դրամագիտական նյութերը նույնպես կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու դրամաշրջանառությունը, առևտրատնտեսական կապերը, իշխանական խորհրդանիշները և առանձին ժամանակաշրջանների քաղաքական պատմությունը։ Աշխատանքում կարող են քննարկվել նաև աղբյուրների քննադատական ուսումնասիրության մեթոդները։ Տարբեր աղբյուրների համադրումը թույլ է տալիս բացահայտել դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու հակասությունները, ստուգել պատմական տեղեկությունների հավաստիությունը և խուսափել մեկ աղբյուրի տվյալների միակողմանի մեկնաբանությունից։ Կարևոր է նաև աղբյուրների ստեղծման պատմական միջավայրի ուսումնասիրությունը, քանի որ քաղաքական, կրոնական կամ գաղափարական հանգամանքները կարող էին ազդել դրանց բովանդակության և հեղինակների ներկայացրած գնահատականների վրա։ Հետազոտության շրջանակում աղբյուրները կարող են դասակարգվել ըստ ժամանակաշրջանի, ծագման, տեսակի և տեղեկատվական նշանակության՝ ստեղծելով Հայաստանի հին պատմության ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ ամբողջական աղբյուրագիտական համակարգ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առավել հստակ պատկերացնել Հայկական լեռնաշխարհի հին հասարակությունների զարգացումը, պետական կազմավորումների ձևավորումն ու փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև մշակութային և քաղաքական կապերը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հայոց հին պատմության գիտական ուսումնասիրության համար՝ ապահովելով պատմական իրադարձությունների և գործընթացների վերականգնման բազմակողմ աղբյուրագիտական հիմք։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հնագետների, աղբյուրագետների, հայագետների, ուսանողների և հին Հայաստանի պատմությամբ հետաքրքրվող այլ հետազոտողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հայոց լեզվի տարածքային տարբերակների ձևավորման, զարգացման և առանձնահատկությունների վերաբերյալ լեզվաբանական դիտարկումներ։ Հետազոտության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում բարբառների հնչյունական, բառային, քերականական և շարահյուսական առանձնահատկություններին, դրանց փոխհարաբերություններին գրական հայերենի և միմյանց միջև։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայերենի բարբառային բազմազանության, տարբեր տարածաշրջաններում լեզվական առանձնահատկությունների ձևավորման և դրանց պահպանման պայմանների մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բարբառների պատմական զարգացման ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց լեզվական կառուցվածքում հաճախ պահպանվում են հայերենի ավելի վաղ փուլերին վերաբերող արժեքավոր տվյալներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բարբառների տարածման աշխարհագրությանը, դրանց կրողների խոսքային առանձնահատկություններին և լեզվական փոփոխությունների վրա սոցիալական ու մշակութային գործոնների ազդեցությանը։ Բարբառային նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն հայոց լեզվի ներքին կառուցվածքն ու պատմությունը հասկանալու, այլև հայկական տարբեր համայնքների մշակութային ժառանգությունը, բանավոր ավանդույթներն ու լեզվական ինքնատիպությունը պահպանելու տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հատկապես հետաքրքրական է հայերենագիտությամբ, բարբառագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ և հայկական լեզվամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Վանի արձանագրությունների ուսումնասիրությանը և դրանց պատմական նշանակության գնահատմանը Հին Առաջավոր Ասիայի պատմության վերականգնման գործում։ Ուսումնասիրության հիմքում Վանի ավազանում և հարակից տարածքներում հայտնաբերված սեպագիր արձանագրություններն են, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուր են Ուրարտուի պետության քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային պատմության ուսումնասիրման համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են քննության առնվել արձանագրությունների բովանդակությունը, լեզվական և գրային առանձնահատկությունները, դրանց ստեղծման ժամանակաշրջանը, տեղադրությունը և պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ հաղորդած տեղեկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել Ուրարտուի արքաների գործունեությունը, պետության տարածքային ընդլայնումը, ռազմական արշավանքները, ամրաշինական և ջրատեխնիկական աշխատանքները, տնտեսական կազմակերպվածությունը և տարբեր տարածքների նկատմամբ իշխանության հաստատման գործընթացները։ Արձանագրությունների համադրումը հնագիտական նյութերի և տարածաշրջանի այլ գրավոր աղբյուրների հետ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հին Առաջավոր Ասիայի քաղաքական ու մշակութային զարգացումների մասին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև սեպագիր նյութերի աղբյուրագիտական արժեքի գնահատումը, դրանց մեկնաբանության մեթոդների ուսումնասիրությունը և առանձին արձանագրությունների միջոցով պատմական ժամանակագրության ու աշխարհագրության ճշգրտումը։ Վանի արձանագրությունները հատկապես կարևոր են Հայկական լեռնաշխարհի հին պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ դրանցում պահպանված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտել տարածաշրջանի բնակավայրերի, քաղաքական միավորների և տնտեսական ու մշակութային գործընթացների վերաբերյալ բազմաթիվ տվյալներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հնագետներին, ուրարտագետներին, արևելագետներին, սեպագրագետներին և Հին Առաջավոր Ասիայի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան մոնղոլների պատմության ուսումնասիրությանը՝ հայերեն պատմական աղբյուրների և ժամանակակիցների վկայությունների հիման վրա։ Այն արժեքավոր է հատկապես նրանով, որ կենտրոնանում է մոնղոլական նվաճումների, Կովկասում և Առաջավոր Ասիայում նրանց հայտնվելու ու քաղաքական ազդեցության վերաբերյալ հայկական մատենագրության պահպանած տեղեկությունների համակարգման և վերլուծության վրա։ Հետազոտության հիմքում օգտագործված նյութերը ներառում են միջնադարյան հայ պատմիչների երկերից քաղված տեղեկություններ, մասնավորապես Վարդան Արևելցու, Ստեփանոս Օրբելյանի, Սմբատ Սպարապետի և Կիրակոս Գանձակեցու պատմական երկերը։ Կ. Պ. Պատկանովի կազմած երկհատորյակը հրատարակվել է 1873-1874 թվականներին. առաջին հատորում ներառված են Վարդանի, Ստեփանոս Օրբելյանի և Սմբատի աշխատություններից քաղված հատվածներ, իսկ երկրորդը նվիրված է Կիրակոս Գանձակեցու պատմությունից քաղված նյութերին։ Աշխատության մեջ հայ պատմական աղբյուրները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու մոնղոլական արշավանքների ընթացքը, նվաճված տարածքների քաղաքական իրավիճակը, տեղական իշխանությունների և մոնղոլական իշխանության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև բնակչության կրած սոցիալական և տնտեսական հետևանքները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն այն տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են XIII դարի իրադարձություններին, մոնղոլական զորքերի առաջխաղացմանը դեպի Կովկաս և Մերձավոր Արևելք, տեղական իշխանների քաղաքական վարքագծին և նորաստեղծ իշխանական համակարգի հետ հարաբերություններին։ Հայկական աղբյուրների համադրումը թույլ է տալիս ոչ միայն վերականգնել առանձին իրադարձությունների ժամանակագրությունը, այլև ուսումնասիրել մոնղոլական տիրապետության ազդեցությունը տարածաշրջանի հասարակական, քաղաքական և մշակութային կյանքի վրա։ Կարևոր է նաև աղբյուրագիտական մոտեցումը, քանի որ տարբեր պատմիչների հաղորդած տեղեկությունները կարող են տարբերվել ծավալով, շեշտադրումներով և իրադարձությունների մեկնաբանությամբ։ Այդ պատճառով նյութի համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների մասին։ Հետազոտությունը արժեքավոր է նաև այն առումով, որ հայկական միջնադարյան պատմագրությունը դիտարկվում է որպես մոնղոլների պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրային շերտ. ժամանակակից ուսումնասիրություններում նույնպես Կիրակոս Գանձակեցու, Վարդանի, Ստեփանոս Օրբելյանի և Սմբատի տեղեկությունները օգտագործվում են մոնղոլների՝ Կովկասում և Առաջավոր Ասիայում գործունեությունը վերականգնելու համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն նպաստում է հայ միջնադարյան պատմագրության տեղեկությունների հասանելիությանը և համակարգմանը՝ դրանք ներկայացնելով թարգմանության և բացատրական ծանոթագրությունների միջոցով։ Պատկանովի աշխատանքը կարևոր տեղ ունի մոնղոլական շրջանի ուսումնասիրության աղբյուրագիտական գրականության մեջ և հետագայում օգտագործվել է Կովկասի ու Արևմտյան Ասիայի XIII-XIV դարերի պատմությանը վերաբերող ուսումնասիրություններում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, միջնադարագետներին, արևելագետներին, մոնղոլագիտության և հայագիտության մասնագետներին, աղբյուրագետներին, ինչպես նաև Կովկասի և Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Лингвистика

Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի բառապաշարի ուսումնասիրման և բառարան կազմելու համար հավաքված լեզվական նյութեր։ Այն կարող է ընդգրկել հայերեն բառերի, բառակապակցությունների, դարձվածքների, հնացած կամ բարբառային ձևերի, դրանց իմաստների, կիրառության և ծագման վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նման նյութերը կարևոր աղբյուր են բառարանի կազմման համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս համակարգել լեզվական միավորները, պարզաբանել դրանց նշանակությունը, գրանցել տարբեր պատմական և տարածքային լեզվաձևեր ու հետևել հայերենի բառապաշարի զարգացմանը։ Աշխատանքը արժեքավոր է հայոց լեզվի պատմական ուսումնասիրության, բառարանագրության, բարբառագիտության և հայագիտական հետազոտությունների համար, ինչպես նաև կարող է օգտագործվել հայերենի հին ու նոր բառապաշարի համեմատական ուսումնասիրության և լեզվական ժառանգության պահպանման նպատակով։

Культура

Պատմամշակութային և ազգագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XVII դարի հայկական միջավայրում թանկարժեք քարերի վերաբերյալ պատկերացումների, դրանց անվանումների և վերագրվող հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր քարատեսակների անվանաբանական առանձնահատկությունները, դրանց գործածությունը գրավոր աղբյուրներում և համապատասխան եզրույթների տեղը ժամանակաշրջանի հայերեն բառապաշարում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քարերին վերագրվող ֆիզիկական, խորհրդանշական, բուժական և պաշտպանական հատկանիշների վերաբերյալ ավանդական պատկերացումներին՝ դրանք դիտարկելով ժամանակի մշակութային գիտելիքների համատեքստում։ Վերլուծվում են ժողովրդական հավատալիքների, կենցաղային փորձի և գրավոր ավանդույթի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տարբեր քարերի ընկալման ու դասակարգման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև թանկարժեք քարերի կիրառության մշակութային նշանակությունը, դրանց վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցման ձևերը և համապատասխան պատկերացումների կապը հայկական նյութական ու հոգևոր մշակույթի հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու XVII դարի հայերի բնագիտական գիտելիքների, բառապաշարի և ավանդական աշխարհընկալման որոշ կողմերի մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագիտության, ազգագրության, պատմական բառագիտության և մշակույթի պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։