Մարդու Էկոլոգիա

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հնդեվրոպական նախալեզվի հնչյունական հերթագայությունների համակարգի և դրանց՝ հին հայերենում պահպանված ու պատմականորեն վերափոխված դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հնդեվրոպական լեզուների պատմահամեմատական քննության համար կարևոր հնչյունափոխական օրինաչափություններն են, հատկապես արմատի և ձևաբանական տարրերի տարբերակներում ձայնավորների ու առանձին հնչյունական բաղադրիչների կանոնավոր փոփոխությունները։ Քննության են առնվում հնդեվրոպական աբլաուտի հիմնական աստիճանները, դրանց առաջացման և գործառության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառերի ու քերականական ձևերի կազմության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Հին հայերենի նյութը դիտարկվում է հնդեվրոպական նախալեզվից հայերենի ինքնուրույն զարգացման ճանապարհին տեղի ունեցած պատմական հնչյունափոխությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն բառային և ձևաբանական կառուցվածքներին, որոնցում հնարավոր է բացահայտել նախալեզվային հերթագայությունների հետքերը՝ դրանք համադրելով հնդեվրոպական այլ լեզուներում պահպանված համապատասխան ձևերի հետ։ Պատմահամեմատական մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հնչյունական ավելի վաղ վիճակներ, պարզաբանելու արտաքինից տարբեր ձևերի ծագումնաբանական կապերը և տարբերակելու կանոնավոր պատմական զարգացումները հետագա լեզվական փոփոխություններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև հնչյունական և ձևաբանական գործընթացների փոխազդեցությունը, քանի որ հնդեվրոպական հերթագայությունները հաճախ կապված են եղել բառափոխության, բառակազմության և քերականական նշանակությունների արտահայտման հետ։ Հին հայերենի տվյալների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ինչպես առանձին բառերի ստուգաբանության ճշգրտմանը, այնպես էլ հայերենի պատմական հնչյունաբանության ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Զուգադրական նյութի միջոցով հնարավոր է գնահատել, թե նախալեզվային համակարգի որ հատկանիշներն են պահպանվել համեմատաբար ճանաչելի ձևով, որոնք են ենթարկվել հայերենին հատուկ հնչյունական զարգացման, և որոնք կարող են վերականգնվել միայն այլ հնդեվրոպական լեզուների տվյալների համեմատությամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմահամեմատական լեզվաբանության, պատմական հնչյունաբանության, ձևաբանության և ստուգաբանության մոտեցումները՝ նպաստելով հին հայերենի հնդեվրոպական ժառանգության և հայերենի պատմական զարգացման առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Математика

Курс дифференциального и интегрального исчисления. Том 3 աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի դասական բազմահատոր դասընթացի շարունակությունն է, որը կենտրոնանում է մաթեմատիկական անալիզի ավելի խորացված և բազմաչափ բաժինների վրա՝ ներկայացնելով բազմաչափ ֆունկցիաների դիֆերենցում, մասնակի ածանցյալներ, բազմակի ինտեգրալներ և դրանց կիրառությունները երկրաչափության ու ֆիզիկայի խնդիրներում, այն բացատրում է վեկտորական անալիզի հիմնական հասկացությունները՝ գրադիենտ, դիվերգենցիա և ռոտացիա, ինչպես նաև գծային և մակերեսային ինտեգրալների հաշվարկման մեթոդները և դրանց կապը Գաուսի, Սթոքսի և Գրինի թեորեմների հետ, գիրքը միաժամանակ ընդգրկում է բարդ խնդիրների լուծման տեխնիկաներ, որոնք անհրաժեշտ են դիֆերենցիալ հավասարումների և ֆիզիկական դաշտերի մոդելավորման համար, ներկայացնելով խիստ տեսական ապացույցներ և բազմաթիվ կիրառական օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր բարձրագույն մաթեմատիկայի և կիրառական գիտությունների խորացված ուսումնասիրության համար։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է Դավթի սաղմոսներին՝ աստվածաշնչյան հոգևոր պոեզիայի և աղոթական գրականության կարևորագույն ժողովածուներից մեկին։ Սաղմոսները քրիստոնեական և հրեական կրոնական ավանդույթներում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում՝ արտահայտելով մարդու հավատը, Աստծուն ուղղված աղոթքը, գոհաբանությունը, ապաշխարությունը, հույսը և հոգևոր մխիթարության որոնումը։ Դրանք ընդգրկում են մարդկային ապրումների լայն շրջանակ՝ ուրախությունից ու երախտագիտությունից մինչև տագնապ, զղջում և օգնության հայց։ Սաղմոսների գեղարվեստական արտահայտչականությունը պայմանավորված է պատկերավոր լեզվով, բանաստեղծական կառուցվածքով, կրկնություններով և հուզական անմիջականությամբ, որոնց շնորհիվ դրանք դարեր շարունակ պահպանել են իրենց նշանակությունը թե՛ անհատական աղոթքի, թե՛ համայնական պաշտամունքի մեջ։ Սաղմոսարանը կարևոր տեղ ունի քրիստոնեական եկեղեցական կյանքում՝ օգտագործվելով ժամերգությունների, ծիսական արարողությունների և անձնական հոգևոր ընթերցանության ընթացքում։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է աստվածաշնչյան գրականության, կրոնական մտածողության և հոգևոր պոեզիայի ուսումնասիրության համար։ Սաղմոսների բովանդակությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու մարդու և Աստծո հարաբերությանը, արդարության ու ողորմության գաղափարներին, կյանքի դժվարությունների հաղթահարմանը և հավատքի միջոցով ներքին խաղաղություն գտնելու ձգտմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրոնական գրքի պատմության, Աստվածաշնչի տեքստերի տարածման և հայալեզու հոգևոր գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, աստվածաշնչագետներին, կրոնական գրականությամբ և հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է բնական բարիքների գնահատման տեսական հիմքերին և գործնական մոտեցումներին ժամանակակից տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ են բնական բարիքները՝ հող, ջուր, անտառներ, օգտակար հանածոներ, կենսաբազմազանություն և էկոհամակարգային ծառայություններ, և ինչպես են դրանք ներգրավվում տնտեսական արժեքավորման գործընթացում։ Հեղինակը անդրադառնում է բնական ռեսուրսների գնահատման հիմնական մեթոդներին՝ շուկայական, ծախսային, եկամտային և էկոհամակարգային ծառայությունների արժեքավորման մոտեցումներ՝ բացատրելով դրանց կիրառման հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապահպանական և տնտեսական արժեքների համադրմանը, կայուն զարգացման սկզբունքներին և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման անհրաժեշտությանը։ Գրքում քննարկվում են նաև շրջակա միջավայրի պահպանության տնտեսական գործիքները՝ հարկեր, վճարներ, քվոտաներ և խթանիչ մեխանիզմներ։ Վերլուծվում է բնական բարիքների գնահատման դերը պետական քաղաքականության, ներդրումային որոշումների և երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարությունների ձևավորման գործընթացում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, բնապահպանների, պետական կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

Педагогика

Հրատարակությունը ներկայացնում է Կարինի Սանասարյան վարժարանի գործունեության վերաբերյալ ուսումնական և ֆինանսական բնույթի տեղեկություններ՝ արտացոլելով հաստատության կազմակերպական կյանքն ու կրթական աշխատանքը։ Նման տեղեկագրերը կարևոր աղբյուրներ են կրթական հաստատությունների պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ուսումնական գործընթացի, դպրոցի ներքին կազմակերպման, կրթական ծրագրերի, աշակերտական կազմի և հաստատության նյութական ապահովման մասին։ Սանասարյան վարժարանը նշանակալի տեղ է զբաղեցրել արևմտահայ կրթական կյանքում՝ նպաստելով կրթված սերնդի ձևավորմանն ու ազգային կրթության զարգացմանը։ Հրատարակության ուսումնական բաժինը կարևոր է դպրոցի կրթադաստիարակչական գործունեության և մանկավարժական մոտեցումների ուսումնասիրության տեսանկյունից, իսկ ելմտական տեղեկությունները կարող են լույս սփռել հաստատության ֆինանսական կազմակերպման և գործունեության պահպանման միջոցների վրա։ Այսպիսի տարեկան տեղեկագրերը փաստագրական արժեք ունեն նաև տվյալ ժամանակաշրջանի արևմտահայ հասարակական կյանքի, կրթական նախաձեռնությունների և ազգային հաստատությունների գործունեության հետազոտության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ կրթության պատմությամբ, Կարինի կրթական միջավայրով և Սանասարյան վարժարանի ժառանգությամբ զբաղվող մասնագետների ու ընթերցողների համար։

Литература

Երուխան. Երկեր-ը հայ արևմտահայ գրող Երուխանի ստեղծագործությունների ժողովածու է, որը ներկայացնում է նրա արձակ և հրապարակախոսական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով պատմվածքներ, էսսեներ և տարբեր թեմատիկ գործեր, աշխատությունում ընդգծվում են հեղինակի գրական մտածողության հիմնական առանձնահատկությունները՝ սոցիալական զգայունություն, մարդկային ճակատագրերի խորքային պատկերում և ազգային կյանքի խնդիրների արտացոլում, միաժամանակ վերլուծվում է արևմտահայ գրական միջավայրի ազդեցությունը նրա ստեղծագործության վրա, ինչպես նաև լեզվաոճական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են ժամանակի արևմտահայ արձակին, ժողովածուն կարևոր է նաև որպես մշակութային և պատմական հիշողության կրող, քանի որ ներկայացնում է արևմտահայ իրականության սոցիալական ու հոգևոր պատկերները, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Երուխանի գրական արժեքի և նրա տեղը հայ գրականության զարգացման մեջ։