Հռոմեական իրավունք

Журналистика

Աշխատությունը նվիրված է 1996–2007 թվականներին Ստամբուլում հրատարակվող «Ակօս» պարբերականի հրապարակախոսության մեջ հայկական թեմատիկայի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն խնդիրներն ու գաղափարական ուղղություններն են, որոնց միջոցով պարբերականը լուսաբանել է Թուրքիայի հայ համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքը, ինքնության պահպանման հարցերը, հայոց լեզվի և մշակութային ժառանգության նշանակությունը, հայ-թուրքական հարաբերությունները, պատմական հիշողությունը և հասարակության մեջ հայերին վերաբերող քննարկումները։ Հրապարակախոսական նյութերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես լրագրողական տեքստեր, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրությունները, բանավեճերը և համայնքային խնդիրներն արտացոլող աղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պարբերականի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի հրապարակախոսական գործունեությանը, նրա կողմից հայ և թուրք հասարակությունների միջև երկխոսության, փոխադարձ ճանաչողության և պատմական խնդիրների հանրային քննարկման թեմաների ներկայացմանը։ Հետազոտության ժամանակագրական սահմանները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու պարբերականի գործունեության սկզբնական շրջանից մինչև 2007 թվականը հայկական թեմատիկայի զարգացման ընթացքը և հրապարակախոսական շեշտադրումների հնարավոր փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է հոդվածների թեմատիկ, ժանրային և լեզվաոճական վերլուծությունը, որի միջոցով կարելի է բացահայտել հեղինակների փաստարկման եղանակները, հասարակական խնդիրների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և տարբեր լսարանների հետ հաղորդակցության ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային ինքնության, փոքրամասնությունների իրավունքների, մշակութային հիշողության, քաղաքացիական պատկանելության և խոսքի ազատության վերաբերյալ քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական միջավայրի համատեքստում։ Միաժամանակ կարևոր է պարբերականի դերը հայկական համայնքի ներքին խնդիրները հանրային դաշտ բերելու և հայերին վերաբերող հարցերը ավելի լայն հասարակական քննարկումների առարկա դարձնելու գործում։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրապարակախոսական նյութերի համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին իրադարձությունների լուսաբանումը, այլև այն գաղափարական ու հասարակական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են հայկական թեմաներին վերաբերող դիրքորոշումները և բանավեճերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մամուլի պատմության, հրապարակախոսության, հայագիտության և հասարակական հաղորդակցության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայկական խնդիրների արտացոլման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները նշված ժամանակաշրջանի պարբերական մամուլում։

Право

Սահմանադրական կարգի հիմունքները պետության կառուցվածքի և գործունեության հիմնական սկզբունքներն են, որոնք ամրագրված են Սահմանադրությամբ և արտահայտում են պետական իշխանության կազմակերպման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և իրավական պետության կառուցման հիմքերը։ Այս հիմունքները ապահովում են պետության կայունությունը, ժողովրդավարական բնույթը և օրենքի գերակայությունը։ Սահմանադրական կարգի կարևորագույն հիմունքներից է ժողովրդաիշխանությունը, ըստ որի իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա այն իրականացնում է ուղղակի կամ ներկայացուցիչների միջոցով։ Մյուս կարևոր սկզբունքը իշխանությունների բաժանումն է՝ օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների տարանջատումը, որը կանխում է իշխանության կենտրոնացումը և ապահովում փոխադարձ վերահսկողություն։ Օրենքի գերակայությունը ևս հիմնարար սկզբունք է, ըստ որի Սահմանադրությունը ունի բարձրագույն իրավական ուժ, և բոլոր օրենքներն ու պետական ակտերը պետք է համապատասխանեն դրան։ Կարևոր հիմունք է նաև մարդու և քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների ճանաչումն ու պաշտպանությունը, որը համարվում է պետության հիմնական պարտականություններից մեկը։ Սահմանադրական կարգի հիմունքների մեջ մտնում են նաև իրավական պետության սկզբունքը, սոցիալական պետության գաղափարը և տնտեսական ազատության ապահովումը։ Պետության տարածքային ամբողջականությունը և ինքնիշխանությունը նույնպես հանդիսանում են սահմանադրական կարգի կարևոր բաղադրիչներ։ Այս հիմունքները միասին ձևավորում են պետական համակարգի իրավական և քաղաքական հիմքը, ապահովելով հասարակական հարաբերությունների կարգավորված և կանխատեսելի զարգացում։ Այսպիսով, սահմանադրական կարգի հիմունքները հանդիսանում են պետության կառուցվածքի և գործունեության առանցքային սկզբունքներ, որոնք երաշխավորում են ժողովրդավարություն, իրավականություն և հասարակական կայունություն։

Технология

Գիրքը նվիրված է բազմաշերտ ջրատար հորիզոններից ջրի պոմպահանման պայմաններում ստորերկրյա ջրերի հիդրոդինամիկական ռեժիմի կանխատեսման մեթոդների մշակմանը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ստորերկրյա ջրերի շարժման օրինաչափությունները, բազմաշերտ ջրատար համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ջրառի գործընթացների ազդեցությունը ջրային ռեսուրսների վիճակի վրա և հիդրոդինամիկական փոփոխությունների գնահատման եղանակները։ Քննարկվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, հաշվարկային մեթոդների և կանխատեսման գործիքների կիրառումը՝ ջրի մակարդակի փոփոխությունների, ճնշման բաշխման և ջրատար շերտերի փոխազդեցության ուսումնասիրման նպատակով։ Ներկայացվում են մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել ստորերկրյա ջրերի պաշարների արդյունավետ կառավարմանը, ջրառի գործընթացների օպտիմալացմանը և շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունների գնահատմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հիդրոերկրաբանների, երկրաբանների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, ինժեներների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար։

Медицина

Ուսումնասիրությունը նվիրված է մարզիկների գերլարվածության վաղ հայտնաբերման և գերհոգնածության կանխարգելման հնարավորություններին՝ որպես ախտորոշիչ նյութ օգտագործելով թուքը։ Աշխատության հիմքում այն մոտեցումն է, որ ինտենսիվ և երկարատև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը կարող է առաջացնել օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական արձագանքների փոփոխություններ, որոնք հնարավոր է բացահայտել կենսաբանական որոշ ցուցանիշների միջոցով դեռևս արտահայտված գերհոգնածության ձևավորումից առաջ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են թքի բաղադրությունը, դրա կենսաքիմիական ցուցանիշները և դրանց փոփոխությունները ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության տարբեր մակարդակների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հնարավոր կենսամարկերներին, որոնք կարող են տեղեկատվություն տրամադրել մարզիկի ֆունկցիոնալ վիճակի, սթրեսային արձագանքի, վերականգնման աստիճանի և գերլարվածության առաջացման հավանականության մասին։ Թքի օգտագործումը որպես հետազոտական նյութ կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ ոչ ինվազիվ և համեմատաբար հեշտ իրականացվող վերահսկման մեթոդների մշակման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նպատակ ունի նպաստելու մարզումային ծանրաբեռնվածության ավելի անհատականացված կառավարմանը՝ հնարավորություն տալով ժամանակին նկատել օրգանիզմի անբարենպաստ արձագանքները և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխել մարզման ինտենսիվությունը կամ վերականգնման ռեժիմը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հետաքրքրել սպորտային բժիշկներին, ֆիզիոլոգներին, մարզիչներին, կենսաքիմիկոսներին, սպորտային գիտության մասնագետներին և հետազոտողներին՝ մարզիկների ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման, գերհոգնածության կանխարգելման և մարզումային գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման նպատակով։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայ դպրոցի ծագման, պատմական զարգացման և հայ ժողովրդի կրթական ու մշակութային կյանքում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հայ դպրոցը դարեր շարունակ եղել է ազգային ինքնության պահպանման, մայրենի լեզվի ուսուցման, գրագիտության տարածման և հոգևոր ու մտավոր արժեքների փոխանցման կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Հայ կրթության պատմությունը սերտորեն կապված է հայ գրերի ստեղծման, հայերեն գրավոր մշակույթի ձևավորման և ազգային կրթական ավանդույթների զարգացման հետ։ Հատկապես մեծ նշանակություն է ունեցել Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայոց այբուբենի ստեղծումը 5-րդ դարում, որը նոր հնարավորություններ է բացել հայալեզու կրթության, թարգմանական գրականության և ինքնուրույն մատենագրության զարգացման համար։ Դպրոցները կարևոր դեր են ունեցել եկեղեցական և աշխարհիկ կրթության կազմակերպման, հոգևորականների ու գրագետ մարդկանց պատրաստման, ինչպես նաև գիտելիքների սերնդեսերունդ փոխանցման գործում։ Հայ դպրոցի պատմական ուղին ներառում է միջնադարյան վանական և եկեղեցական դպրոցների գործունեությունը, ձեռագրական կենտրոնների ձևավորումը, կրթության տարածումը հայկական բնակավայրերում, ինչպես նաև հետագա դարերում աշխարհիկ կրթական հաստատությունների զարգացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ուսուցման ավանդական եղանակներին, ուսումնասիրվող առարկաներին, ուսուցիչների և աշակերտների փոխհարաբերություններին, կրթական հաստատությունների կազմակերպմանը և դպրոցական կյանքի առանձնահատկություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայ դպրոցի կապը ազգային գրականության, պատմագրության, փիլիսոփայական մտքի և մշակույթի զարգացման հետ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում, այդ թվում՝ օտար տիրապետության պայմաններում, հայկական կրթական հաստատությունները նպաստել են լեզվի պահպանմանը և ազգային գիտակցության ամրապնդմանը։ Հայկական դպրոցները գործել են ոչ միայն պատմական Հայաստանի տարածքում, այլև Կոստանդնուպոլսում, Թիֆլիսում, Հնդկաստանում, Եվրոպայում և հայկական սփյուռքի բազմաթիվ այլ կենտրոններում՝ դառնալով համայնքային կյանքի ու մշակութային շարունակականության կարևոր հենարաններ։ Կրթական գործի զարգացմանը նպաստել են եկեղեցական գործիչները, մտավորականները, բարերարներն ու ազգային կազմակերպությունները, որոնք հիմնել և աջակցել են դպրոցների գործունեությանը, հրատարակել դասագրքեր և ընդլայնել կրթության հասանելիությունը։ Հայ դպրոցի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է կրթությունը ծառայել ոչ միայն գիտելիքների փոխանցմանը, այլև ազգային ժառանգության պահպանմանը, հասարակական առաջընթացին և մշակութային ինքնուրույնության ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, մանկավարժությամբ, կրթության պատմությամբ և հայ մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին։ Այն կարևոր նյութ է հայ կրթական ավանդույթների ձևավորման և զարգացման, ազգային դպրոցի հասարակական դերի և հայ ժողովրդի մտավոր պատմության ուսումնասիրության համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում իրացվելիության կառավարման և վերահսկման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը, դրանց արդյունավետության գնահատմանը և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են բանկային իրացվելիության տնտեսական էությունը, ֆինանսական կայունության ապահովման գործում դրա նշանակությունը, ինչպես նաև առևտրային բանկերի վճարունակության և պարտավորությունների ժամանակին կատարման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման սկզբունքներին, դրամական հոսքերի հավասարակշռմանը, իրացվելի ակտիվների անհրաժեշտ մակարդակի պահպանմանը և ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ տեղաբաշխմանը։ Ուսումնասիրվում են իրացվելիության ռիսկի առաջացման պատճառները, դրա գնահատման քանակական և որակական մեթոդները, ինչպես նաև ներքին և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը բանկերի ֆինանսական վիճակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում կարճաժամկետ և երկարաժամկետ իրացվելիության ցուցանիշներին, դրանց հաշվարկման ու վերլուծության մոտեցումներին, սթրես-թեստավորման կիրառմանը և հնարավոր ճգնաժամային իրավիճակներում իրացվելիության կառավարման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կարգավորող և վերահսկողական գործառույթները, բանկային նորմատիվների պահպանման անհրաժեշտությունը և միջազգային բանկային վերահսկողության սկզբունքների կիրառման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են նաև բանկերի ներքին վերահսկողության համակարգերի կատարելագործումը, ռիսկերի վաղաժամ բացահայտման մեխանիզմները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը և կառավարչական որոշումների արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել բանկային համակարգի իրացվելիության հիմնական ցուցանիշները, ֆինանսական շուկայի փոփոխությունների ազդեցությունը և վերահսկողական գործիքների զարգացման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բանկային համակարգի կայունության ամրապնդման, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցման և իրացվելիության կառավարման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսաբանների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ռիսկերի կառավարման փորձագետների, ֆինանսական վերահսկողության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։