Առևտրային կազմակերպությունների հարկման կատարելագործման հիմնախնդիրները (ՀՀ նյութերով)

Экономика

Կառավարման համակարգը բարդ և բազմաբաղադրիչ կառուցվածք է, որը բաղկացած է փոխկապակցված ենթահամակարգերից, որոնք միասին ապահովում են կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը և նպատակների իրականացումը։ Կառավարման ենթահամակարգերը այն մասերն են, որոնց միջոցով իրականացվում են կառավարման տարբեր գործառույթներ՝ պլանավորում, կազմակերպում, վերահսկում, մոտիվացիա և որոշումների ընդունում։ Դրանք օգնում են համակարգել կազմակերպության աշխատանքը և ապահովել բոլոր գործընթացների համաչափ զարգացումը։ Հիմնականում կառավարման համակարգում առանձնացնում են մի քանի հիմնական ենթահամակարգեր։ Առաջինը կառավարչական (կամ կառավարող) ենթահամակարգն է, որը կազմում են ղեկավարները և կառավարման մարմինները։ Նրանք մշակում են նպատակներ, ընդունում որոշումներ և վերահսկում դրանց իրականացումը։ Երկրորդը կատարողական ենթահամակարգն է, որը ներառում է աշխատակիցներին և ստորաբաժանումներին, որոնք իրականացնում են ընդունված որոշումները և կատարում գործնական աշխատանքը։ Այս երկու ենթահամակարգերը մշտապես փոխազդում են միմյանց հետ՝ ապահովելով կազմակերպության ընդհանուր գործունեությունը։ Բացի այդ, կառավարման համակարգում կարևոր դեր ունի տեղեկատվական ենթահամակարգը, որը ապահովում է տվյալների հավաքագրումը, մշակումը և փոխանցումը կառավարման տարբեր մակարդակների միջև։ Առանց արդյունավետ տեղեկատվական համակարգի անհնար է ճիշտ որոշումների ընդունումը։ Կարելի է առանձնացնել նաև տեխնիկական և տեխնոլոգիական ենթահամակարգերը, որոնք ներառում են արտադրական սարքավորումները, ծրագրային ապահովումները և տեխնոլոգիական գործընթացները, որոնք աջակցում են կառավարմանը։ Կազմակերպության արդյունավետությունը կախված է այս բոլոր ենթահամակարգերի ներդաշնակ աշխատանքից, քանի որ դրանց միջև խզումը կարող է բերել կառավարման խափանումների։ Ժամանակակից կառավարման մոտեցումներում մեծ ուշադրություն է դարձվում նաև ճկուն և ինտեգրված համակարգերի ստեղծմանը, որտեղ բոլոր ենթահամակարգերը գործում են որպես միասնական ամբողջություն։ Այսպիսով, կառավարման ենթահամակարգերը ապահովում են կազմակերպության կառուցվածքային ամբողջականությունը և արդյունավետ գործունեությունը՝ համադրելով մարդկային, տեղեկատվական և տեխնիկական ռեսուրսները։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է 5,5-դիմեթիլբենզո[հ]խինազոլինի նոր ածանցյալների ստացման, կառուցվածքային ուսումնասիրության և կենսաբանական հատկությունների հետազոտությանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական սինթեզի մեթոդները, ելանյութերի փոխակերպումները, ստացված միացությունների քիմիական կառուցվածքի հաստատման եղանակները և ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը։ Հեղինակը վերլուծում է նոր սինթեզված միացությունների հնարավոր կենսաբանական ակտիվությունը՝ ուսումնասիրելով դրանց ազդեցության առանձնահատկությունները և կիրառման հեռանկարները կենսաբժշկական ու դեղագիտական հետազոտությունների շրջանակում։ Աշխատության մեջ համադրվում են ժամանակակից օրգանական քիմիայի, սպեկտրոսկոպիական վերլուծության և կենսաբանական փորձարկումների արդյունքները՝ բացահայտելու նոր հետազոտվող նյութերի կառուցվածք-հատկություն փոխկապակցվածությունը։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է քիմիկոսների, դեղագետների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են կենսաբանական ակտիվ միացությունների որոնմամբ, նոր նյութերի նախագծմամբ և դեղագործական քիմիայի զարգացման խնդիրներով։

Политология

՝Yerevan Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքն է և երկրի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային ու գիտակրթական գլխավոր կենտրոնը։ Այն աշխարհի հնագույն բնակավայրերից մեկն է, որի հիմնադրումը ավանդաբար կապվում է Էրեբունի ամրոցի կառուցման հետ մ.թ.ա. 782 թվականին։ Քաղաքը գտնվում է Արարատյան դաշտում՝ Հրազդան գետի ափին, և իր երկար պատմության ընթացքում ձևավորվել է որպես կարևոր վարչական ու մշակութային հանգույց՝ անցնելով ուրարտական, պարսկական, ռուսական կայսերական և խորհրդային շրջաններով, մինչև ժամանակակից անկախ Հայաստանի զարգացումը։ Երևանը համադրում է պատմական շերտերը և արդի քաղաքային միջավայրը՝ ներառելով հնագիտական հուշարձաններ, խորհրդային ճարտարապետական համալիրներ և ժամանակակից կառուցապատում։ Քաղաքը նաև գիտության և կրթության կենտրոն է՝ այստեղ են գտնվում խոշոր համալսարաններ, գիտահետազոտական ինստիտուտներ, մշակութային հաստատություններ, թանգարաններ և արվեստի օջախներ։ Երևանի քաղաքային կյանքը բնութագրվում է ակտիվ մշակութային միջավայրով, զարգացող ենթակառուցվածքներով և տարածաշրջանային նշանակություն ունեցող սոցիալ-տնտեսական դերակատարմամբ՝ հանդիսանալով Հայաստանի պետականության և ազգային ինքնության առանցքային կենտրոններից մեկը։

Медицина

Գիրքը նվիրված է հակաանգինալ դեղամիջոցների ազդեցության ուսումնասիրությանը սրտի իշեմիկ հիվանդությամբ տառապող հիվանդների մոտ՝ հատկապես ինֆարկտին հարակից (պերիինֆարկտային) գոտիներում տեղի ունեցող ֆունկցիոնալ և հեմոդինամիկ փոփոխությունների համատեքստում։ Աշխատությունում վերլուծվում են սրտամկանի տարբեր հատվածների արձագանքները հակաանգինալ թերապիային, ուսումնասիրվում են արյան շրջանառության, թթվածնային ապահովման և սրտամկանի կենսունակության վրա դեղամիջոցների ազդեցության առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է կլինիկական և գործիքային հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել տարբեր հակաանգինալ միջոցների արդյունավետությունը և դրանց դերը իշեմիկ վնասվածքների տարածման սահմանափակման ու սրտամկանի ֆունկցիայի պահպանման գործում։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում նաև պերիինֆարկտային գոտիների ֆիզիոլոգիական և պաթոֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններին, սրտամկանի վերականգնման գործընթացներին և բուժման տարբեր ռազմավարությունների համեմատական գնահատմանը։ Ներկայացված նյութը կարևոր նշանակություն ունի սրտաբանության, կլինիկական ֆարմակոլոգիայի և ներքին հիվանդությունների ոլորտներում աշխատող մասնագետների համար՝ նպաստելով սրտի իշեմիկ հիվանդության բուժման արդյունավետության բարձրացմանը և հիվանդների վիճակի առավել ճշգրիտ գնահատմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել նաև բժշկական բուհերի ուսանողների, կլինիկական օրդինատորների, գիտաշխատողների և սրտանոթային հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

История

Այս աշխատությունը պատմաքաղաքական ուսումնասիրություն է, որը վերաբերում է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականության կարևոր խնդիրներից մեկին՝ ծովային ելքի (դեպի Սև ծով կամ այլ ծովային ուղիներ) ապահովման հարցին 1919–1920 թվականներին։ Հեղինակը վերլուծում է այն միջազգային և տարածաշրջանային պայմանները, որոնցում գործող Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն փորձում էր լուծել տնտեսական և ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունեցող այս հարցը։ Ծովային ելքը դիտարկվում է որպես երկրի տնտեսական զարգացման, արտաքին առևտրի և քաղաքական անկախության կարևոր բաղադրիչ։ Գրքում քննարկվում են հետևյալ հիմնական խնդիրները․ Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները Առաջին Հանրապետության շրջանում ծովային ելք ստանալու հնարավոր ուղիները և դիվանագիտական նախաձեռնությունները հարևան պետությունների դիրքորոշումները և հակասությունները մեծ տերությունների (Անտանտի) ազդեցությունը տարածաշրջանային նախագծերի վրա տնտեսական և ռազմավարական հիմնավորումները Հեղինակը հիմնվում է դիվանագիտական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և ժամանակի մամուլի տվյալների վրա՝ փորձելով ցույց տալ, թե որքան բարդ և բազմաշերտ էր այս խնդիրը Հայաստանի արտաքին քաղաքական օրակարգում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է, որ ծովային ելքի հարցը կապված էր ոչ միայն տնտեսական շահերի, այլև պետական անվտանգության և միջազգային ճանաչման խնդիրների հետ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է արաբերենի և Անտիոքի հայերեն խոսվածքների երկարատև լեզվական շփման հետևանքով առաջացած ազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական փոփոխություններն են, որոնք ձևավորվել են արաբական լեզվամշակութային միջավայրում գոյատևած հայ համայնքների խոսքում։ Անտիոքի հայերեն խոսվածքները դարեր շարունակ գտնվել են արաբերենի հետ անմիջական շփման պայմաններում, ինչի հետևանքով դրանց բառապաշարում, հնչյունական համակարգում և լեզվական այլ մակարդակներում առաջացել են արաբերենից փոխառված կամ արաբերենի ազդեցությամբ ձևավորված միավորներ։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Անտիոքի հայերեն խոսվածքների արաբական ազդեցությունը միայն բառերի մեխանիկական փոխառությամբ չի սահմանափակվում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել արաբերենից անցած բառերի հնչյունական, ձևաբանական, իմաստային և գործառական փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց հարմարեցումը հայերենի տվյալ խոսվածքների ներքին օրինաչափություններին։ Գիտական ուսումնասիրություններում նշվում է, որ Անտիոքի հայերեն բարբառախմբի արաբական փոխառությունների մի մասը չի հակասում հայերեն խոսվածքների հնչյունական օրենքներին, իսկ որոշ փոխառություններ ենթարկվել են դրանց ազդեցությանը։ Միաժամանակ որոշ բառերում նկատվող հնչյունական առանձնահատկությունները կարող են վկայել միջնորդավորված փոխառության մասին, երբ արաբերեն ծագում ունեցող բառը հայերեն է անցել մեկ այլ լեզվի, օրինակ՝ թուրքերենի միջնորդությամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է արաբական փոխառությունների բառապաշարային քննությունը։ Կարող են առանձնացվել կենցաղային կյանքի, սննդի, հագուստի, արհեստների, առևտրի, հասարակական հարաբերությունների, բնության, վարչական կյանքի և այլ ոլորտների բառեր, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ներթափանցել են խոսվածք։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հանգամանքին, թե փոխառված բառերը պահպանե՞լ են իրենց սկզբնական իմաստը, թե՞ հայերեն խոսվածքում ձեռք են բերել նոր կամ լրացուցիչ նշանակություններ։ Այս գործընթացը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն լեզվական փոխազդեցությունը, այլև այն հասարակական ու մշակութային միջավայրը, որում տեղի է ունեցել փոխառությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև արաբերեն բառերի հայերենացման ձևերը։ Փոխառված միավորները կարող են հնչյունականորեն համապատասխանեցվել Անտիոքի հայերեն խոսվածքի առանձնահատկություններին, ենթարկվել հայերենի քերականական կանոններին և ստանալ հայերեն բառափոխական կամ բառակազմական ձևեր։ Այսպիսով՝ օտարածին բառը ժամանակի ընթացքում կարող է դառնալ տվյալ խոսվածքի բնական և լիարժեք բառապաշարային միավոր։ Կարևոր է նաև արաբերենի ազդեցության տարբերակումը այլ լեզուների ազդեցությունից, քանի որ տարածաշրջանը պատմականորեն բազմալեզու միջավայր է եղել։ Որոշ արաբերեն ծագում ունեցող բառեր հայերեն կարող էին անցնել ոչ թե անմիջական շփման, այլ թուրքերենի կամ մեկ այլ միջնորդ լեզվի միջոցով, ինչն արտահայտվում է դրանց հնչյունական և երբեմն իմաստային առանձնահատկություններում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև խոսվածքների հնչյունական համակարգի վրա արաբերենի ազդեցությանը՝ հատկապես փոխառյալ բառերում ձայնավորների և բաղաձայնների դրսևորումների համեմատական քննությամբ։ Այդպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե փոխառության ընթացքում որ փոփոխություններն են պայմանավորված արաբերենի սկզբնական հնչյունական կառուցվածքով, իսկ որոնք՝ հայերեն խոսվածքի ներքին օրինաչափություններով։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն Անտիոքի հայերեն խոսվածքները դիտարկում է որպես երկարատև լեզվական շփման արդյունք և հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզուների փոխազդեցության կոնկրետ մեխանիզմները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել նաև արևմտահայերենի և նրա բարբառների պատմական զարգացման, արաբահայ համայնքների լեզվական ժառանգության և Մերձավոր Արևելքի բազմալեզու միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Թեմայի վերաբերյալ ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի հրապարակումներում Սոնա Միքայելյանի ուսումնասիրությունը նշվում է որպես Անտիոքի հայերեն խոսվածքներում արաբերենի ազդեցությանը նվիրված առանձին գիտական ուղղություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել բարբառագետներին, հայերենագետներին, արաբագետներին, լեզվական շփումների և փոխառությունների տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև արևմտահայերենի պատմությամբ ու Անտիոքի հայ համայնքի լեզվամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։