Բյուջեների կատարման գործընթացը Հայաստանի Հանրապետությունում

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Երրորդ Հանրապետության պետական կառավարման ձևի զարգացման գործընթացի և դրա ընթացքում առաջացած սահմանադրաիրավական ու քաղաքական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է Հայաստանի պետական կառավարման համակարգի ձևավորումը անկախության հաստատումից հետո, դրա զարգացման հիմնական փուլերը և կառավարման մոդելի փոփոխությունների իրավական ու ինստիտուցիոնալ հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իշխանության օրենսդիր, գործադիր և դատական ճյուղերի փոխհարաբերություններին, դրանց լիազորությունների բաշխմանը և փոխզսպումների ու հակակշիռների համակարգի արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են կառավարման տարբեր ձևերի առանձնահատկությունները, դրանց սահմանադրական ամրագրումը և Հայաստանի քաղաքական ու իրավական համակարգում ունեցած դրսևորումները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև պետական իշխանության կազմակերպման, կառավարության ձևավորման, նախագահի և վարչապետի ինստիտուտների, խորհրդարանի դերի, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման և կենտրոնական իշխանության փոխհարաբերությունների հետ կապված հարցերին։ Քննության են առնվում սահմանադրական փոփոխությունների ազդեցությունը պետական կառավարման համակարգի զարգացման վրա, կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրները, ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման անհրաժեշտությունը և պետական մարմինների հաշվետվողականության ու պատասխանատվության ապահովման մեխանիզմները։ Կարևորվում է նաև իրավական պետության, ժողովրդավարության, իշխանությունների տարանջատման և մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների դերը պետական կառավարման համակարգի զարգացման գործընթացում։ Գրքում կարող են ուսումնասիրվել պետական կառավարման համակարգի առկա խնդիրները, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների անհրաժեշտությունը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի պետական կառավարման համակարգի ձևավորման և փոխակերպումների վերաբերյալ՝ բացահայտելով ինչպես դրա ձեռքբերումները, այնպես էլ զարգացման ընթացքում առաջացած իրավական ու կառավարչական խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների, իրավագիտության ու քաղաքագիտության ուսանողների, պետական ծառայողների, գիտաշխատողների և Հայաստանի պետական համակարգի զարգացման հիմնահարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից գերմաներենում գոյականի թվի քերականական կարգի ոճական հնարավորությունների և հաղորդակցական գործառույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում եզակի և հոգնակի թվաձևերի կիրառությունն է տարբեր խոսքային իրավիճակներում, տեքստային ժանրերում և գործառական ոճերում՝ պարզելու համար, թե քերականական թվի ընտրությունն ինչպես կարող է ազդել արտահայտության իմաստային երանգավորման, ընդհանրացման, կոնկրետացման և խոսքի արտահայտչականության վրա։ Քննվում է գոյականի թվի կարգը ոչ միայն որպես առարկաների քանակական տարբերակման ձևաբանական միջոց, այլև որպես ոճական նշանակություն ձեռք բերող լեզվական երևույթ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ եզակի թիվը կարող է արտահայտել առարկաների կամ երևույթների ամբողջ դաս, հավաքականություն կամ ընդհանրացված հասկացություն, իսկ հոգնակին՝ ընդգծել բազմազանությունը, կրկնվող բնույթը կամ առանձին դրսևորումների ամբողջությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև այն գոյականները, որոնց թվային ձևերի գործածությունը սահմանափակված է բառային իմաստով, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ սովորաբար միայն եզակի թվով կիրառվող վերացական, նյութական կամ հավաքական գոյականների հոգնակի ձևավորումը ստեղծում է նոր իմաստային կամ ոճական երանգներ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական, պաշտոնական և առօրյա խոսքում հանդիպող առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով քերականական թվի ընտրության կախվածությունը հաղորդակցական նպատակից և տեքստի բնույթից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համատեքստի դերը, քանի որ նույն գոյականի եզակի և հոգնակի ձևերը տարբեր իրավիճակներում կարող են ունենալ ոչ միայն քանակական, այլև գնահատողական, հուզական կամ արտահայտչական նշանակություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև թվի քերականական կարգի և որոշիչների, ածականների, դերանունների ու բայական համաձայնության փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով դրա դերը նախադասության կառուցվածքային ամբողջականության մեջ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեզվական նորմի և ոճական շեղման հարաբերությանը, երբ թվաձևի ոչ սովորական ընտրությունը կարող է նպատակային կերպով կիրառվել հեղինակային խոսքում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գերմաներենի ձևաբանության, ոճաբանության, իմաստաբանության և տեքստի լեզվաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով քերականական թվի դերը որպես ոչ միայն ձևաբանական, այլև բազմաբնույթ ոճական ու հաղորդակցական գործառույթներ իրականացնող լեզվական միջոց։

Математика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ռելյատիվիստական մասնիկի ճառագայթման տեսությանը շերտավորված, գնդային սիմետրիկ դիէլեկտրական միջավայրում՝ ընդգծելով էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածման, սահմանային պայմանների և միջավայրի բեկման հատկությունների ազդեցությունը ճառագայթման սպեկտրի վրա։ Աշխատությունը վերլուծում է արագ շարժվող լիցքավորված մասնիկի կողմից առաջացվող ճառագայթման մեխանիզմները, ներառյալ Չերենկովյան և անցումային ճառագայթման բաղադրիչները, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունները բազմաշերտ դիէլեկտրական կառուցվածքներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գնդային համաչափության պայմաններում Մաքսվելի հավասարումների լուծման առանձնահատկություններին, ալիքային ֆունկցիաների դեկոմպոզիցիային և ինտերֆերենցիոն էֆեկտներին, որոնք առաջանում են շերտերի միջև սահմանային անցումներում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է նաև ճառագայթման էներգետիկ բաշխման, անկյունային սպեկտրների և միջավայրի դիէլեկտրական պարամետրերի ազդեցության քանակական վերլուծություն, ինչը կարևոր է ինչպես տեսական ֆիզիկայի, այնպես էլ կիրառական ոլորտների՝ մասնիկների դետեկտորների և ճառագայթային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։

История

Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն-ում 1956–1990 թվականներին մշակույթը զարգանում էր ուշ ստալինյան շրջանից հետո սկսված հարաբերական ազատականացման, ապա հետագա գաղափարական վերահսկողության պահպանման պայմաններում՝ ձևավորելով բարդ ու բազմաշերտ մշակութային պատկեր։ Այս շրջանում առանձնապես ակտիվ էր գրականությունը, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը և կինոն, որտեղ մի կողմից շարունակվում էին սոցիալիստական ռեալիզմի պահանջները, իսկ մյուս կողմից աստիճանաբար աճում էր ազգային թեմաների, պատմական հիշողության և ինքնության արտահայտման ձգտումը։ Գրականության մեջ զարգանում էին ինչպես դասական ավանդույթներին հարող ստեղծագործություններ, այնպես էլ նոր սերնդի հեղինակների փորձերը՝ ավելի խորքային հոգեբանական և ազգային հարցադրումներ ներկայացնելու համար։ Կերպարվեստում և երաժշտությունում նկատվում էր ավանդական հայկական մոտիվների համադրություն ժամանակակից ձևերի հետ, իսկ թատրոնն ու կինոն դարձան հասարակական մտածողության վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր հարթակներ։ 1960–80-ականներին կրթության և մշակութային հաստատությունների ընդլայնումը, թանգարանների և հրատարակչությունների ակտիվությունը նպաստեցին մշակութային կյանքի աշխուժացմանը, սակայն այդ ամենը շարունակվում էր խիստ գաղափարական վերահսկողության պայմաններում, ինչը սահմանափակում էր լիարժեք ստեղծագործական ազատությունը։ 1980-ականների վերջում՝ վերակառուցման շրջանում, սկսվեց ավելի բաց քննարկումների և ազգային թեմաների ակտիվ վերաիմաստավորման փուլ, որը նախապատրաստեց անկախության շրջանի մշակութային անցումները։

Сельское хозяйство

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի գյուղատնտեսական ակադեմիայում իրականացված խաղողի սելեկցիոն հետազոտությունների տեսական և կիրառական արդյունքների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ստացված նոր սորտերի բուսաբանական և ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունների բնութագրմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ներկայացնել խաղողի սելեկցիայի գիտական հիմքերը, նոր գենոտիպերի ստացման և ընտրության սկզբունքները, դրանց կենսաբանական հատկությունների գնահատման մեթոդները և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը խաղողի տարբեր ձևերի և սորտերի ժառանգական ու կենսաբանական հատկանիշների բացահայտումն է, ինչը հնարավորություն է տալիս ընտրել արժեքավոր ծնողական ձևեր և ձևավորել նոր սորտերի ստացման նպատակային սելեկցիոն ծրագրեր։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել խաղողի վազերի աճի ուժը, վեգետացիայի փուլերի տևողությունը, ծաղկման և հասունացման ժամկետները, բերքատու ընձյուղների ձևավորումը, ողկույզների կառուցվածքը, հատապտուղների չափը, ձևը, գույնը, հյութայնությունը և քիմիական կազմը։ Նոր սորտերի ագրոկենսաբանական գնահատման ժամանակ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բերքատվության մակարդակը, բերքի կայունությունը, շաքարների և թթուների հարաբերակցությունը, տեխնոլոգիական որակները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի անբարենպաստ պայմաններին դիմադրողականությունը։ Հայաստանի խաղողագործական պայմանների համար կարևոր են նաև սորտերի երաշտադիմացկունությունը, ցրտադիմացկունությունը, հիվանդությունների նկատմամբ հարաբերական դիմադրությունը և տարբեր հողակլիմայական պայմաններին հարմարվողականությունը։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ սելեկցիոն գործընթացի արդյունքում ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալ խաղողի ժառանգական բազմազանության օգտագործման, արժեքավոր հատկանիշների համակցման և նոր սորտերի ձևավորման օրինաչափությունները։ Կիրառական տեսանկյունից նոր սորտերի ստեղծումն ու դրանց արտադրական գնահատումը կարող են նպաստել Հայաստանի խաղողագործության սորտային կազմի բարելավմանը, բարձր բերքատվությամբ և որակյալ բերքով ձևերի տարածմանը և տարբեր նշանակության՝ թարմ սպառման, հյութերի կամ գինեգործության համար հարմար սորտերի ընտրությանը։ Բուսաբանական նկարագրությունների միջոցով աշխատանքում հնարավոր է տարբերակել նոր սորտերի արտաքին և կառուցվածքային հատկանիշները, իսկ ագրոկենսաբանական տվյալների միջոցով գնահատել դրանց վարքը մշակության իրական պայմաններում։ Նման համակցված գնահատումը կարևոր է, քանի որ նոր սորտի գիտական արժեքը որոշվում է ոչ միայն նրա առանձնահատուկ ձևաբանական հատկանիշներով, այլև արտադրական պայմաններում կայուն բերք ապահովելու ունակությամբ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել խաղողագործության, բույսերի սելեկցիայի, գենետիկայի, բուսաբանության և գյուղատնտեսական կենսատեխնոլոգիաների ոլորտներում աշխատող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է խաղողի սելեկցիայի տեսական հիմքերի և գործնական արդյունքների փոխկապակցված վերլուծություն՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նոր սորտերի բուսաբանական նկարագրությանը, ագրոկենսաբանական արժեքավորմանը և Հայաստանի խաղողագործության մեջ դրանց հնարավոր կիրառմանը։

История

Նյութը նվիրված է հայ դամբարանների (dambaran) ծագման, կառուցվածքի և ծիսական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց հնարավոր կապերը սուրիական հնագիտական ու մշակութային ավանդույթների հետ։ Գրքում ներկայացվում են դամբարանների տարբեր տեսակները, այդ թվում՝ ոսսուարիումների, քարափների և այլ տեսակի գերեզմանոցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը մահացածների հուշարձանների ձևավորման և հասարակական ծիսակարգերի մեջ։ Հեղինակը վերլուծում է դամբարանների ճարտարապետական, սիմվոլիկ և կրոնական տարրերը, դրանց տարածքային ու ժամանակագրական տարբերությունները, պարզաբանելով սուրիական և հայկական մշակութային փոխազդեցության հնարավոր ուղիները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև դամբարանների ուսումնասիրման մեթոդներին, հնագիտական նյութերի վերլուծությանը և ծիսական գործընթացների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ նպաստելով գերեզմանագիտական ավանդույթի, համայնքային մշակութային հիշողության և պատմական ինքնության ավելի ամբողջական պատկերացմանը։