Բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման պետական կարգավորումը

История

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին հայ իրականության մեջ սոցիալական ու ազգային-ազատագրական գաղափարների ձևավորման, զարգացման և փոխազդեցության քննական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն հասարակական և քաղաքական փոփոխություններն են, որոնք էապես ազդեցին հայ մտավորականության, քաղաքական գործիչների և հասարակական տարբեր շրջանակների աշխարհայացքի վրա և նպաստեցին ազգային իրավունքների, սոցիալական արդարության, ազատության ու հասարակական վերափոխումների վերաբերյալ նոր պատկերացումների տարածմանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում է հայ հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, տնտեսական հարաբերությունները, կրթության և մշակույթի զարգացումը, ինչպես նաև Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների քաղաքական միջավայրը՝ որպես գաղափարական գործընթացների ձևավորման կարևոր պայմաններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային-ազատագրական գաղափարի բովանդակային փոփոխություններին՝ ազգային ինքնության պահպանման, քաղաքական իրավունքների պաշտպանության, ինքնավարության, ազատագրության և պետականության վերականգնման վերաբերյալ տարբեր մոտեցումների համատեքստում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է սոցիալական գաղափարների ներթափանցումը հայ հասարակական միտք, մասնավորապես՝ սոցիալական անհավասարության, աշխատանքի, սեփականության, հասարակական արդարության և սոցիալական վերափոխումների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացումը։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այս երկու գաղափարական ուղղությունները դիտարկվում են ոչ թե մեկուսացված, այլ դրանց փոխազդեցության և երբեմն հակասությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում այն հարցերը, թե ինչպես էին ազգային ազատագրության խնդիրները համադրվում սոցիալական վերափոխման ձգտումների հետ, ինչպիսի տարբերություններ էին առաջանում քաղաքական և հասարակական խմբերի միջև, և ինչպես էին միջազգային ու տարածաշրջանային իրադարձությունները ազդում հայ հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակաշրջանի մամուլին, գրականությանը, հասարակական-քաղաքական հրապարակախոսությանը և կուսակցական ծրագրերին՝ դրանք դիտարկելով որպես գաղափարների տարածման և հասարակական գիտակցության ձևավորման կարևոր աղբյուրներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր քաղաքական հոսանքների և կազմակերպությունների գաղափարական դիրքորոշումներին, դրանց նպատակների, մեթոդների և սոցիալական հենարանի տարբերություններին։ Քննական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնել տվյալ ժամանակաշրջանի գաղափարները, այլև բացահայտել դրանց ներքին հակասությունները, պատմական պայմանավորվածությունը և հետագա քաղաքական զարգացումների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կայանում է հայ հասարակական-քաղաքական մտքի կարևոր շրջափուլի համակարգված վերլուծության մեջ, իսկ գործնական արժեքը՝ ազգային և սոցիալական գաղափարների փոխհարաբերությունների պատմական փորձը հասկանալու հնարավորության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիալական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին, ուսանողներին և 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի հայ հասարակական կյանքի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ հասկանալու հայ հասարակական մտքի գաղափարական վերափոխումները, ազգային ազատագրության և սոցիալական արդարության ձգտումների փոխկապակցվածությունը և այդ գործընթացների ազդեցությունը հայ քաղաքական ու հասարակական կյանքի հետագա զարգացման վրա։

Медицина

Այս աշխատանքը անդրադառնում է Հայաստանի գյուղական բնակչության առողջական վիճակի վրա ազդող հիմնական խնդիրներին՝ հատկապես գյուղատնտեսության քիմիականացման հետևանքով առաջացած ռիսկերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է այն, թե ինչպես են պարարտանյութերի, թունաքիմիկատների և այլ քիմիական միջոցների լայն կիրառությունը ազդում մարդու օրգանիզմի վրա՝ երկարաժամկետ և կուտակային ազդեցությունների տեսանկյունից։ Վերլուծվում են գյուղական բնակավայրերում տարածված հիվանդությունների կառուցվածքային փոփոխությունները, դրանց կապը շրջակա միջավայրի աղտոտման և սննդային շղթայի միջոցով քիմիական նյութերի ներթափանցման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև սոցիալ-տնտեսական գործոնները, որոնք խորացնում են առողջապահական խնդիրները՝ ներառյալ տեղեկատվության պակասը, կանխարգելիչ բժշկության սահմանափակ հասանելիությունը և գյուղատնտեսական պրակտիկաների ոչ բավարար վերահսկողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելման հնարավորություններին՝ առաջարկելով հանրային առողջության քաղաքականությունների բարելավում, գյուղատնտեսական քիմիական նյութերի օգտագործման կարգավորում, բնակչության իրազեկման բարձրացում և բժշկական մոնիթորինգի համակարգերի զարգացում։ Աշխատությունը համադրում է էկոլոգիական, բժշկական և սոցիալական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել համալիր պատկեր գյուղական առողջապահական մարտահրավերների վերաբերյալ և առաջարկել գործնական լուծումներ դրանց նվազեցման համար։

Педагогика

Դաստիարակության տեսությունը մանկավարժության այն բաժինն է, որը ուսումնասիրում է անձի ձևավորման, զարգացման և սոցիալականացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դաստիարակչական գործընթացի նպատակները, բովանդակությունը, մեթոդները և կազմակերպման ձևերը։ Այն հիմնվում է այն գաղափարի վրա, որ մարդու վարքագիծը, արժեքային համակարգը և աշխարհայացքը ձևավորվում են սոցիալական միջավայրի, կրթության և նպատակային մանկավարժական ազդեցությունների համադրության արդյունքում։ Դաստիարակության տեսությունը բացահայտում է, թե ինչպես են փոխանցվում հասարակական փորձը, մշակութային արժեքները և բարոյական նորմերը նոր սերունդներին, և ինչպես կարելի է այդ գործընթացը դարձնել առավել արդյունավետ ու նպատակային։ Այն ընդգրկում է դաստիարակության հիմնական սկզբունքները՝ գիտակցվածություն, նպատակաուղղվածություն, համակարգվածություն, հետևողականություն և անհատական մոտեցում, որոնք ապահովում են անձի համակողմանի զարգացումը։ Տեսությունը նաև ուսումնասիրում է դաստիարակության տարբեր ուղղությունները՝ բարոյական, մտավոր, աշխատանքային, գեղագիտական և ֆիզիկական դաստիարակություն, որոնք միասին ձևավորում են ամբողջական և ներդաշնակ անձ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև դաստիարակության մեթոդների ուսումնասիրությունը՝ համոզում, օրինակ, վարժեցում, խրախուսում և վերահսկում, որոնք կիրառվում են ըստ տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունների։ Դաստիարակության տեսությունը մշտապես զարգանում է՝ հաշվի առնելով հասարակական փոփոխությունները, գիտության առաջընթացը և նոր մանկավարժական մոտեցումները, ինչի շնորհիվ այն շարունակում է մնալ կրթական համակարգի կարևորագույն հիմքերից մեկը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենում հոլովների և կապերի իմաստագործառական առնչակցության ուսումնասիրությանը՝ լեզվական կառուցվածքի այս երկու կարևոր երևույթների փոխհարաբերությունները դիտարկելով ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական տեսանկյուններից։ Գրքում ուսումնասիրվում են հոլովային ձևերի և կապական կառույցների կիրառության առանձնահատկությունները, դրանց արտահայտած իմաստային հարաբերությունները և խոսքում ունեցած գործառույթները։ Հեղինակը վերլուծում է այն դեպքերը, երբ հոլովային ձևերը և կապերը կարող են արտահայտել միմյանց մոտ կամ համընկնող իմաստներ, ինչպես նաև այն իրավիճակները, երբ դրանց կիրառությունը պայմանավորված է տարբեր քերականական, իմաստային կամ ոճական գործոններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից հայերենի հոլովական համակարգին, հոլովների հիմնական իմաստներին և կապերի միջոցով տարածական, ժամանակային, պատճառական, նպատակային, վերաբերական, պայմանական և այլ հարաբերությունների արտահայտմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են հոլովային և կապական միջոցները փոխազդում խոսքի կառուցվածքում և ինչպիսի պայմաններում կարող են փոխարինել կամ լրացնել միմյանց։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանելու հոլովների և կապերի գործառական սահմանները և բացահայտելու դրանց կիրառության օրինաչափությունները կենդանի լեզվական միջավայրում։ Նյութի վերլուծության միջոցով ներկայացվում են ժամանակակից հայերենի քերականական համակարգում տեղի ունեցող իմաստային և գործառական գործընթացները, ինչպես նաև լեզվական միջոցների ընտրության վրա ազդող համատեքստային և կառուցվածքային գործոնները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայերենագիտությամբ և ընդհանուր լեզվաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, քերականագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն օգտակար աղբյուր է նաև ժամանակակից հայերենի շարահյուսական ու ձևաբանական կառուցվածքի, հոլովային հարաբերությունների և կապերի գործածության առանձնահատկությունների խորացված ուսումնասիրության համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է գազի գերձայնային հոսանքի ազդեցության տակ գտնվող գլանաձև թաղանթների տատանողական վարքի և կայունության տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բարակապատ կառուցվածքի առաձգական դեֆորմացիաների և արտաքին աերոդինամիկական բեռնվածության փոխազդեցությունն է, որի հետևանքով համակարգում կարող են առաջանալ տարբեր բնույթի տատանումներ և կայունության կորստի երևույթներ։ Քննվում են գլանաձև թաղանթների երկրաչափական ու մեխանիկական բնութագրերը, սահմանային պայմանները, նյութի առաձգական հատկությունները և գազային միջավայրի շարժման պարամետրերը՝ որպես համակարգի դինամիկական արձագանքը պայմանավորող հիմնական գործոններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շարժման դիֆերենցիալ հավասարումների ձևակերպմանը, կառուցվածքի սեփական տատանումների բնութագրերի որոշմանը և աերոդինամիկական ուժերի հաշվառմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե գազային հոսքի արագության փոփոխությունը ինչպես կարող է ազդել տատանումների հաճախականությունների, ձևերի և կայունության սահմանների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դինամիկական կայունության խնդիրը, մասնավորապես՝ այն պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում փոքր սկզբնական շեղումները կարող են պահպանվել սահմանափակ կամ ժամանակի ընթացքում աճել՝ հանգեցնելով կառուցվածքի կայուն վիճակի խախտման։ Դիտարկվում են աերոառաձգական փոխազդեցության առանձնահատկությունները և ֆլատերի նման անկայուն երևույթների առաջացման տեսական նախադրյալները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել առաձգականության տեսության, բարակ թաղանթների մեխանիկայի, աերոդինամիկայի, դիֆերենցիալ հավասարումների և կայունության տեսության մեթոդներ։ Թվային և վերլուծական մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի վարքի վրա և սահմանել կայունության բնութագրական տիրույթները։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է բարձր արագությամբ գազային միջավայրում աշխատող բարակապատ ինժեներական կառուցվածքների դինամիկական հատկությունների տեսական ըմբռնման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կառուցվածքային մեխանիկայի և աերոառաձգականության մոտեցումները՝ բացահայտելով գերձայնային հոսքի ու գլանաձև առաձգական համակարգերի փոխազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։

Химия

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է պոլիանիլինի նման կառուցվածք ունեցող և օլիգոանիլինային ֆրագմենտներ պարունակող պոլիմերների սինթեզին և դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով զարգացնել նոր ֆունկցիոնալ հաղորդիչ պոլիմերային նյութեր։ Նյութում վերլուծվում են պոլիանիլինի կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ շղթայական կոնյուգացված համակարգեր, օքսիդացման-վերականգնման վիճակների փոփոխականություն և պրոտոնացման միջոցով հաղորդականության կարգավորում, որոնք հիմք են հանդիսանում նմանատիպ համակարգերի նախագծման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օլիգոանիլինային ֆրագմենտների ներդրմանը պոլիմերային շղթայում, ինչը հնարավորություն է տալիս կարգավորել նյութի էլեկտրահաղորդականությունը, լուծելիությունը և ջերմակայունությունը։ Քննարկվում են նաև սինթեզի մեթոդները՝ քիմիական օքսիդացիոն պոլիմերացում, կոպոլիմերացում և կառուցվածքային մոդիֆիկացիա, ինչպես նաև ստացված նյութերի բնութագրման եղանակները՝ սպեկտրոսկոպիա, էլեկտրաքիմիական վերլուծություն և ջերմային անալիզ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ նման պոլիմերային համակարգերը ունեն մեծ կիրառական ներուժ՝ հատկապես էլեկտրոնիկայի, սենսորների, հակակոռոզիոն ծածկույթների և էներգետիկ սարքավորումների ոլորտներում՝ շնորհիվ իրենց կարգավորվող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հատկությունների։