Գնաճի նպատակադրման ռազմավարության արդյունավետությունը (ՀՀ նյութերով)

История

Հրատարակությունը ներկայացնում է Մոսկվայում գործող Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի պատմական զարգացման համառոտ և փաստական ակնարկը՝ միաժամանակ անդրադառնալով դրա հիմնադիրների և գործունեության հետ առնչվող անձանց կենսագրական տվյալներին։ Աշխատության մեջ լուսաբանվում են կրթական հաստատության ստեղծման նախադրյալները, ձևավորման գործընթացը, կազմակերպական զարգացումը և արևելյան լեզուների ու արևելագիտության ուսումնասիրման գործում ունեցած դերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հաստատության հիմնադիրների կյանքին, գործունեությանը և այն հանգամանքներին, որոնք նպաստել են կրթական ու գիտական կենտրոնի ստեղծմանը և զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է ինստիտուտի կրթական առաքելությունը, ուսումնական գործունեության հիմնական ուղղությունները և արևելյան լեզուների դասավանդման ու ուսումնասիրման ավանդույթների ձևավորումը։ Հրատարակության հավելվածները լրացնում են հիմնական պատմական և կենսագրական նյութը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ինչպես հաստատության պատմության, այնպես էլ դրա հիմնադիրների և գործունեության հետ կապված կարևոր դրվագների մասին։ Նյութը արժեքավոր է հատկապես ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի կրթական և արևելագիտական հաստատությունների պատմության, հայ համայնքի կրթամշակութային գործունեության և արևելյան լեզուների ուսումնասիրման ավանդույթների հետազոտության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, լեզվաբանների, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև հայ-ռուսական կրթամշակութային կապերի պատմությամբ հետաքրքրվող մասնագետների և ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ապահովել երիտասարդ ընթերցողների, ծնողների, ուսուցիչների և գրադարանային աշխատողների իրազեկվածությունը պատանեկան գրականության նոր հրատարակությունների վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են գեղարվեստական, ճանաչողական, գիտահանրամատչելի և կրթական բնույթի ստեղծագործություններ, որոնք ուղղված են պատանիների ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը, արժեքային համակարգի ձևավորմանը և ստեղծագործական մտածողության խթանմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան գրքեր և օգտագործել դրանք ինչպես ինքնուրույն ընթերցանության, այնպես էլ ուսումնական գործընթացում։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմանը և երիտասարդ սերնդի մտավոր ու մշակութային զարգացմանը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է կրթություն ստանալու իրավունքի միջազգային իրավական հիմքերի, դրա պաշտպանության մեխանիզմների և միջազգային պարտավորությունները Հայաստանի Հանրապետության ազգային իրավական համակարգում իրականացնելու հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է կրթության իրավունքի՝ որպես մարդու հիմնարար իրավունքի բովանդակության, իրավական բնույթի և պետությունների կողմից դրա ապահովման պարտավորությունների բացահայտման վրա։ Քննության են առնվում մարդու իրավունքների պաշտպանության համընդհանուր և տարածաշրջանային համակարգերում ձևավորված սկզբունքներն ու չափանիշները, որոնք վերաբերում են կրթության մատչելիությանը, հասանելիությանը, հավասար հնարավորությունների ապահովմանը, խտրականության բացառմանը և կրթության որակին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ՄԱԿ-ի շրջանակում ընդունված մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային փաստաթղթերին, երեխաների և սոցիալական տարբեր խմբերի կրթական իրավունքների պաշտպանության սկզբունքներին, ինչպես նաև եվրոպական իրավական համակարգում գործող չափանիշներին և դրանց մեկնաբանման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են պետության պարտավորությունները՝ կրթության իրավունքը հարգելու, պաշտպանելու և դրա արդյունավետ իրացումն ապահովելու տեսանկյունից։ Կարևորվում են պարտադիր և հասանելի կրթության կազմակերպումը, կրթական հաստատություններում հավասար վերաբերմունքը, հատուկ կրթական կարիքներ ունեցող անձանց հնարավորությունների ապահովումը, ազգային և այլ փոքրամասնությունների կրթական իրավունքների պաշտպանությունը, ինչպես նաև ծնողների և սովորողների իրավունքների հավասարակշռման խնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային իրավական նորմերի ներպետական իրականացման գործընթացի ուսումնասիրությունը՝ Հայաստանի իրավական համակարգի օրինակով։ Վերլուծվում են սահմանադրական և օրենսդրական կարգավորումները, կրթության ոլորտում պետական քաղաքականության իրավական հիմքերը, իրավունքի պաշտպանության ներպետական մեխանիզմները և միջազգային պարտավորությունների կատարման ընթացքում առաջացող հնարավոր խնդիրները։ Առանձին նշանակություն է տրվում միջազգային պայմանագրերի և ազգային օրենսդրության փոխհարաբերությանը, միջազգային չափանիշներին ներպետական իրավակարգավորումների համապատասխանեցմանը և իրավակիրառ պրակտիկայում դրանց արդյունավետ իրականացմանը։ Դիտարկվում է նաև դատական և իրավապաշտպան մեխանիզմների դերը կրթական իրավունքի խախտումների կանխարգելման ու պաշտպանության գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրել միջազգային և ազգային իրավական կարգավորումները, բացահայտել դրանց միջև հնարավոր անհամապատասխանությունները և գնահատել այն իրավական ու ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են ստանձնած միջազգային պարտավորությունների լիարժեք կատարման համար։ Կարևորվում է ոչ միայն կրթական համակարգի ձևական հասանելիությունը, այլև այնպիսի պայմանների ստեղծումը, որոնց դեպքում յուրաքանչյուր անձ կարող է իրականում օգտվել իր կրթական իրավունքներից՝ անկախ սոցիալական վիճակից կամ այլ հանգամանքներից։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ազգային օրենսդրության կատարելագործման, միջազգային չափանիշների առավել արդյունավետ կիրառման և կրթության իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմների զարգացման ուղղությունների բացահայտմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների, սահմանադրական իրավունքի և կրթական քաղաքականության ոլորտներում աշխատող իրավաբանների, հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Технология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ազնիվ մետաղների բարձր պարունակությամբ բազմակոմպոնենտային խտանյութից պղնձի և ցինկի էլեկտրոլիտիկ կորզման տեխնոլոգիական գործընթացի ուսումնասիրությանը և արդյունավետ եղանակի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բազմաբաղադրիչ հանքային հումքից արժեքավոր մետաղների ընտրովի և հնարավորինս բարձր արդյունավետությամբ անջատումն ու վերականգնումը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նման խտանյութերում պղնձի և ցինկի հետ միաժամանակ կարող են առկա լինել ոսկի, արծաթ և այլ մետաղներ ու միացություններ, որոնք կարող են էապես ազդել էլեկտրամետալուրգիական գործընթացների ընթացքի վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող է նախ ուսումնասիրվել սկզբնական խտանյութի քիմիական, հանքաբանական և ֆիզիկաքիմիական կազմը՝ որոշելով պղնձի, ցինկի, ազնիվ մետաղների և ուղեկցող բաղադրիչների պարունակությունը։ Հումքի բազմակոմպոնենտ բնույթը պահանջում է տեխնոլոգիական գործընթացի մանրամասն ուսումնասիրություն, քանի որ տարբեր մետաղների միջև փոխազդեցությունները կարող են ազդել լուծելիության, էլեկտրաքիմիական վարքի և վերջնական կորզման աստիճանի վրա։ Հետազոտության կարևոր փուլ կարող է լինել խտանյութի նախնական քիմիական կամ հիդրոմետալուրգիական մշակումը, որի նպատակն է պղինձը և ցինկը տեղափոխել այնպիսի լուծույթային վիճակի, որը հնարավորություն կտա դրանց հետագա էլեկտրոլիտիկ կորզմանը։ Այդ փուլում կարող են ուսումնասիրվել լուծիչի տեսակը, թթվայնությունը, ջերմաստիճանը, գործընթացի տևողությունը, պինդ և հեղուկ փուլերի հարաբերակցությունը և այլ պարամետրեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ազնիվ մետաղները հնարավորինս պահպանվեն համապատասխան փուլում և չխանգարեն հիմնական մետաղների ընտրովի կորզմանը։ Էլեկտրոլիտիկ կորզման փուլում հետազոտվում են պղնձի և ցինկի էլեկտրաքիմիական վերականգնման օրինաչափությունները։ Կարող են ուսումնասիրվել հոսանքի խտությունը, էլեկտրոլիտի բաղադրությունը, ջերմաստիճանը, pH-ը, էլեկտրոդների նյութը, գործընթացի տևողությունը և այլ գործոններ, որոնք որոշում են մետաղի նստեցման արագությունն ու որակը։ Հոսանքի խտության և էլեկտրոլիտի կազմի ճիշտ ընտրությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ չափազանց բարձր կամ ցածր արժեքները կարող են հանգեցնել մետաղի նստվածքի որակի վատացման, կողմնակի ռեակցիաների կամ էներգիայի ավելորդ ծախսի։ Աշխատության մեջ կարող է իրականացվել նաև պղնձի և ցինկի կորզման աստիճանի համեմատական գնահատում տարբեր տեխնոլոգիական ռեժիմներում։ Որոշվում են լուծույթից մետաղների հեռացման աստիճանը, կաթոդային նստվածքի զանգվածը և քիմիական մաքրությունը, հոսանքի օգտակար գործողության գործակիցը և էներգետիկ ծախսերը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել առավել արդյունավետ ռեժիմը և գնահատել մշակվող տեխնոլոգիայի կիրառական հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ պղնձի և ցինկի հետ միասին առկա ազնիվ մետաղները կարող են ոչ միայն բարդացնել գործընթացը, այլև բարձրացնել հումքի ընդհանուր տնտեսական արժեքը։ Հետևաբար տեխնոլոգիական սխեմայի մշակման ժամանակ անհրաժեշտ է ձգտել ոչ միայն հիմնական մետաղների բարձր կորզման, այլև ազնիվ մետաղների հնարավոր կորուստների նվազեցման։ Այդ նպատակով կարող է ուսումնասիրվել մետաղների փուլային տարանջատման և ընտրովի վերամշակման հնարավորությունը։ Ստացված կաթոդային մետաղների կառուցվածքն ու մաքրությունը կարող են գնահատվել քիմիական անալիզի, ռենտգենաֆազային, մետալոգրաֆիական և այլ մեթոդներով։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս պարզել նստվածքի ֆազային կազմը, մետաղի բյուրեղային կառուցվածքը և հնարավոր օտար խառնուրդների առկայությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող տեխնոլոգիան կարող է հնարավորություն տալ բազմակոմպոնենտային խտանյութը վերամշակել ավելի համալիր եղանակով՝ բարձրացնելով հումքի օգտակար բաղադրիչների օգտագործման աստիճանը և նվազեցնելով արժեքավոր մետաղների կորուստները։ Պղնձի և ցինկի արդյունավետ կորզումը կարող է լրացուցիչ տնտեսական արժեք ստեղծել, մինչդեռ ազնիվ մետաղների պահպանվածությունը հնարավորություն է տալիս հետագայում դրանք առանձին վերականգնել կամ մշակել համապատասխան տեխնոլոգիական փուլում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել մետալուրգներին, հանքահարստացման մասնագետներին, էլեկտրաքիմիկոսներին, քիմիական տեխնոլոգներին և բազմամետաղային հանքանյութերի վերամշակմամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է հանքանյութերի քիմիական նախապատրաստումը, հիդրոմետալուրգիան և էլեկտրամետալուրգիան՝ նպատակ ունենալով մշակել բազմակոմպոնենտային, ազնիվ մետաղներով հարուստ խտանյութից պղնձի և ցինկի ընտրովի ու արդյունավետ էլեկտրոլիտիկ կորզման տեխնոլոգիական մոտեցում՝ միաժամանակ ապահովելով արժեքավոր հումքի համալիր և ռացիոնալ օգտագործումը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցում ֆիզիկայի «Մոլեկուլային ֆիզիկա» և «Ջերմային երևույթներ» բաժինների դժվար յուրացվող թեմաների արդյունավետ դասավանդման մեթոդիկայի մշակմանը և հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն հասկացություններն ու թեմաները, որոնք սովորողների համար առավել մեծ ճանաչողական դժվարություններ են առաջացնում՝ հաշվի առնելով դրանց վերացական բնույթը, միկրոսկոպիկ և մակրոսկոպիկ պատկերացումների փոխկապակցվածությունը, մաթեմատիկական ապարատի կիրառման անհրաժեշտությունը և առօրյա ինտուիտիվ պատկերացումների հետ հնարավոր հակասությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի հասկացությունների ուսուցմանը, ինչպիսիք են մոլեկուլային-կինետիկ տեսության հիմնական դրույթները, ջերմաստիճանը, ներքին էներգիան, ջերմաքանակը, ջերմափոխանակությունը, գազային օրենքները, իդեալական գազի վիճակի հավասարումը և ջերմային գործընթացները։ Աշխատանքում կարևորվում է սովորողների նախնական գիտելիքների և սխալ պատկերացումների բացահայտումը, դրանց աստիճանական վերակառուցումը և գիտականորեն հիմնավորված ֆիզիկական պատկերացումների ձևավորումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ուսուցման ակտիվ մեթոդների կիրառումը՝ փորձերի և ցուցադրությունների, խնդիրների լուծման, մոդելավորման, գրաֆիկական ներկայացումների, մտային փորձերի, ՏՀՏ գործիքների և իրավիճակային առաջադրանքների միջոցով։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս տեսանելի դարձնել այն միկրոսկոպիկ գործընթացները, որոնք անմիջականորեն դիտարկելի չեն, և կապել տեսական գիտելիքը իրական ֆիզիկական երևույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիզիկական մեծությունների միջև կապերի բացահայտմանը, բանաձևերի մեխանիկական անգիրից խուսափելուն և խնդիրների լուծման ալգորիթմական ու տրամաբանական մոտեցումների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել դասի կազմակերպման տարբեր մոդելներ, թեմատիկ ուսումնական առաջադրանքներ, փորձարարական աշխատանքներ և մեթոդական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են սովորողների ճանաչողական ակտիվության և ինքնուրույնության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել դժվար յուրացվող նյութի մատուցման պարզեցմանը, սովորողների ֆիզիկական մտածողության զարգացմանը, տեսական գիտելիքների գործնական կիրառման կարողությունների ձևավորմանը և ավագ դպրոցում ֆիզիկայի ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, կրթության հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսուցիչների վերապատրաստման մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Право

Այս թեման վերաբերում է քաղաքացիական հասարակության ձևավորման, զարգացման և գործառման իրավական հիմքերին, ինչպես նաև ինստիտուցիոնալ համակարգի տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, որտեղ ուսումնասիրվում են պետության, հասարակության և ոչ պետական կազմակերպությունների փոխհարաբերությունների իրավական կարգավորումները։ Քաղաքացիական հասարակությունը դիտարկվում է որպես սոցիալական ինստիտուտների ամբողջություն, որը գործում է պետությունից հարաբերականորեն անկախ և ապահովում է քաղաքացիների մասնակցությունը հասարակական, քաղաքական և տնտեսական գործընթացներին։ Հայաստանի համատեքստում այս համակարգը ներառում է հասարակական կազմակերպություններ, միություններ, արհմիություններ, մեդիա կառույցներ և այլ նախաձեռնություններ, որոնք գործում են սահմանադրական ազատությունների և օրենքների շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական երաշխիքներին, որոնք ապահովում են խոսքի, հավաքների, միավորման ազատությունները, ինչպես նաև պետական վերահսկողության և ինքնակարգավորման մեխանիզմների հավասարակշռությանը։ Տեսական մակարդակում քննարկվում են քաղաքացիական հասարակության ինստիտուցիոնալ կայացման մոդելները, պետություն-հասարակություն համագործակցության ձևերը և ժողովրդավարական կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիները, մինչդեռ գործնական մակարդակում վերլուծվում են օրենսդրական դաշտի բացերը, ինստիտուցիոնալ թույլ կողմերը և զարգացման խոչընդոտները։ Ընդհանուր առմամբ, այս ոլորտը կարևոր է ժողովրդավարական համակարգի ամրապնդման, հասարակական մասնակցության ընդլայնման և իրավական պետության կայացման գործընթացում։