ԴԱՎԻԹ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ-ՏԱՍՆՈՒԹ ԳԱՐՈՒՆ

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում հորդորի կարգի կառուցվածքային և գործաբանական դրսևորումների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հայերենի հետ զուգադրական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում հորդորական իմաստի արտահայտման քերականական, շարահյուսական և հաղորդակցական միջոցներն են, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնց միջոցով խոսողը փորձում է զրուցակցին ուղղորդել, խրախուսել, հորդորել կամ որոշակի գործողության մղել։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է անգլերենի և հայերենի քերականական համակարգերի համեմատական վերլուծության տեսանկյունից, քանի որ նույն հաղորդակցական նպատակը տարբեր լեզուներում կարող է արտահայտվել տարբեր կառուցվածքային և լեզվագործաբանական միջոցներով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հորդորի կարգի ձևավորման հիմնական քերականական կառույցները, դրանց բաղադրիչների հարաբերակցությունը, բայաձևերի կիրառությունը, ենթակայի և ստորոգյալի արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հորդորական նշանակություն ունեցող այլ շարահյուսական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հորդորի և հրամանի, խնդրանքի, առաջարկի, խորհրդի, կոչի ու պահանջի միջև իմաստային և գործաբանական տարբերություններին։ Գործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է այն, թե ինչպես է հորդորի ուժը պայմանավորվում հաղորդակցական իրավիճակով, խոսողի մտադրությամբ, զրուցակիցների միջև սոցիալական հարաբերություններով, խոսքի պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական բնույթով և տվյալ արտահայտության համատեքստով։ Հայերենի հետ զուգադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև պարզելու, թե ինչ լեզվական միջոցներով են արտահայտվում հորդորական նշանակության տարբեր նրբերանգները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման համար, քանի որ բառացի կառուցվածքային համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է նույն հաղորդակցական ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ խոսքային ակտերի տեսությանը, լեզվական քաղաքավարությանը, համատեքստային իմաստի ձևավորմանը և խոսողի ու լսողի փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով, որ հորդորական կառույցի մեկնաբանությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն քերականական ձևով, այլև հաղորդակցական իրավիճակով։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել անգլերենագիտության, հայերենագիտության, համեմատական լեզվաբանության, գործաբանության, շարահյուսության և թարգմանագիտության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է հորդորի կարգի արտահայտման կառուցվածքային և գործաբանական օրինաչափությունները անգլերենում՝ դրանք համադրելով հայերենի համապատասխան երևույթների հետ և ցույց տալով երկու լեզուների քերականական ու հաղորդակցական համակարգերի փոխհարաբերությունները։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Վահան Տերյանի նամականու համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ որպես նրա ստեղծագործական և մտավոր կենսագրության կարևորագույն աղբյուր։ Վերլուծվում են նամակներում արտահայտված գաղափարական, գեղարվեստական և անձնական շերտերը, որոնք բացահայտում են հեղինակի աշխարհայացքի ձևավորումը, գրական դիրքորոշումները և ժամանակի մշակութային գործընթացների նկատմամբ նրա վերաբերմունքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նամակների լեզվաոճական առանձնահատկություններին, ինքնարտահայտման ձևերին, ինչպես նաև դրանց կապին Տերյանի բանաստեղծական ստեղծագործության հետ՝ բացահայտելով փոխադարձ ազդեցությունների համակարգը։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է նամականին նաև որպես պատմամշակութային կարևոր փաստաթուղթ, որն արտացոլում է XX դարի սկզբի հայ մտավոր կյանքի միջավայրը, գրական շրջանակների փոխհարաբերությունները և ժամանակի գաղափարական որոնումները։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Տերյանի անհատականության, նրա գրական մտածողության և հայ նորագույն պոեզիայի զարգացման մեջ ունեցած դերի մասին։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է հայկական ճարտարապետության նախաքրիստոնեական շրջանի զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն հայկական ավանդապաշտական մշակույթի, աշխարհընկալման և գեղարվեստական սկզբունքների համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են հին հայկական շինարարական ավանդույթները, ճարտարապետական ձևերի առաջացումը, տարածական լուծումները, շինությունների գործառնական և խորհրդանշական նշանակությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է նախաքրիստոնեական ժամանակաշրջանի մշակութային ժառանգության կապը հայկական ինքնության ձևավորման, կրոնական պատկերացումների և հասարակական կյանքի հետ՝ անդրադառնալով ճարտարապետական հուշարձանների, կառուցողական մոտեցումների և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը բացահայտում է հայկական ճարտարապետական մտածողության վաղ փուլերը և դրանց ազդեցությունը հետագա մշակութային զարգացման վրա։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և հայկական ճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կուտակային կենսաթոշակային ապահովագրության համակարգի ձևավորման, գործունեության և զարգացման հետ կապված տնտեսական, ֆինանսական, սոցիալական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում կենսաթոշակային ապահովության այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով աշխատունակ ժամանակահատվածում կատարվող կուտակումները կարող են ծառայել անձի ապագա կենսաթոշակային եկամտի ձևավորմանը։ Քննվում են կուտակային համակարգի ներդրման տնտեսական նախադրյալները, ժողովրդագրական փոփոխությունների ազդեցությունը կենսաթոշակային համակարգի կայունության վրա, աշխատաշուկայի և եկամուտների մակարդակի նշանակությունը, ինչպես նաև երկարաժամկետ ֆինանսական պարտավորությունների կառավարման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կուտակային միջոցների ձևավորման, կառավարման և ներդրման սկզբունքներին՝ դիտարկելով դրանց պահպանության, եկամտաբերության և ներդրումային ռիսկերի միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրը։ Կարևորվում է կենսաթոշակային ակտիվների կառավարման ինստիտուտների գործունեությունը, ֆինանսական շուկայի զարգացման աստիճանը և համապատասխան վերահսկողական ու կարգավորող մեխանիզմների արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև պարտադիր և կամավոր կուտակային բաղադրիչների փոխհարաբերությունները, դրանց դերը քաղաքացիների երկարաժամկետ ֆինանսական ապահովության ձևավորման գործում և բնակչության տարբեր սոցիալ-տնտեսական խմբերի մասնակցության առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության խնդիրը, որը կապված է տեղեկատվության հասանելիության, ֆինանսական գրագիտության, կառավարման թափանցիկության և կենսաթոշակային միջոցների պաշտպանության երաշխիքների հետ։ Քննվում են նաև կենսաթոշակային բարեփոխումների սոցիալական հետևանքները՝ ուշադրություն դարձնելով սերունդների միջև ֆինանսական բեռի բաշխմանը, սոցիալական պաշտպանության նպատակներին և կենսաթոշակային եկամուտների բավարարության խնդրին։ Համակարգի զարգացումը դիտարկվում է նաև մակրոտնտեսական տեսանկյունից, քանի որ երկարաժամկետ կուտակումները կարող են փոխկապակցվել ներքին խնայողությունների, կապիտալի շուկայի և ներդրումային ռեսուրսների ձևավորման հետ։ Համեմատական մոտեցմամբ կարող են ուսումնասիրվել տարբեր երկրների կուտակային կենսաթոշակային մոդելները՝ առանձնացնելով այն ինստիտուցիոնալ լուծումները, որոնք տեսականորեն կարող են կիրառելի լինել Հայաստանի պայմաններում՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը համակարգային կերպով ներկայացնում է կենսաթոշակային ապահովության ֆինանսական և սոցիալական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը՝ նպաստելով երկարաժամկետ կայունության, արդյունավետ կառավարման և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է մատենական գեղանկարչության ուսուցման մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը գեղարվեստական կրթօջախներում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այս առանձնահատուկ արվեստի ուսուցման արդյունավետ սկզբունքները, մեթոդներն ու կազմակերպման ձևերը։ Հետազոտության կենտրոնում մանրանկարչական արվեստի ուսուցման առանձնահատկություններն են, դրա տեսական հիմքերի և գործնական հմտությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև սովորողների գեղարվեստական մտածողության և ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են մատենական գեղանկարչության պատմական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները, հայկական մանրանկարչության ավանդույթները, պատկերային համակարգը, կոմպոզիցիոն սկզբունքները, գունային լուծումները և զարդանախշային մշակույթը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման գործընթացի փուլային կազմակերպմանը՝ սկսած տեսական գիտելիքների և արվեստի պատմության ուսումնասիրությունից մինչև նկարելու, գունավորման, կոմպոզիցիայի կառուցման և մանրակրկիտ մշակման գործնական հմտությունների ձևավորումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական միջնադարյան ձեռագրերի և մանրանկարների ուսումնասիրությանը, քանի որ դրանց վերլուծությունը սովորողներին հնարավորություն է տալիս հասկանալու ավանդական պատկերային լեզուն և յուրացնելու ազգային գեղարվեստական ժառանգության առանձնահատկությունները։ Ուսուցման ընթացքում կարող են կիրառվել բնօրինակների և վերարտադրությունների դիտարկում, պատճենում, փուլային վարժություններ, գունային և կոմպոզիցիոն առաջադրանքներ, զարդանախշերի ուսումնասիրություն և ինքնուրույն ստեղծագործական աշխատանքներ։ Աշխատության մեջ կարևորվում է նաև ուսուցչի դերը՝ որպես ոչ միայն տեխնիկական հմտությունների փոխանցող, այլև սովորողի ստեղծագործական մտածողությունը, դիտողականությունը, գեղագիտական ճաշակը և մշակութային ինքնագիտակցությունը զարգացնող մասնագետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր տարիքային և պատրաստվածության մակարդակ ունեցող սովորողների համար ուսումնական նյութի ընտրության, առաջադրանքների բարդության աստիճանական բարձրացման և անհատական մոտեցման կիրառման խնդիրներին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մատենական գեղանկարչության տեխնիկական առանձնահատկություններին՝ նյութերի և գործիքների ճիշտ ընտրությանը, մանրակրկիտ աշխատանքի հմտությունների զարգացմանը, գծանկարի, հարթապատկերային ձևերի, գունային հարաբերությունների և մանրամասների մշակման յուրացմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեթոդական մոտեցումները կարող են կիրառվել արվեստի դպրոցներում, գեղարվեստական ուսումնարաններում և այլ մասնագիտացված կրթական հաստատություններում՝ մատենական գեղանկարչության ուսուցման գործընթացը համակարգված և արդյունավետ կազմակերպելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կերպարվեստի ուսուցիչներին, նկարիչ-մանկավարժներին, արվեստաբաններին, արվեստի կրթությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական մանրանկարչության ավանդույթների պահպանման ու փոխանցման խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Биология

Այս թեման վերաբերում է բջջային կենսաթաղանթների լիպիդային և սպիտակուցային բաղադրիչների փոխանակության կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ նոր հակաուռուցքային միացության ՎԱՍ-167 ազդեցության պայմաններում փորձարարական սարկոմայի մոդելի վրա։ Հետազոտությունը կենտրոնանում է այն բանի վրա, թե ինչպես է նշված միացությունը ազդում ուռուցքային բջիջների մեմբրանային կառուցվածքների վրա, մասնավորապես լիպիդների նյութափոխանակության փոփոխությունների, ֆոսֆոլիպիդային կազմի վերադասավորման, ինչպես նաև մեմբրանի սպիտակուցների սինթեզի և ակտիվության կարգավորման վրա։ Քանի որ բջջային թաղանթները կարևոր դեր ունեն ազդանշանային փոխանցման, բջջային աճի և բաժանման գործընթացներում, դրանց կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները կարող են ուղղակիորեն ազդել ուռուցքային պրոցեսների ընթացքի վրա։ ՎԱՍ-167 միացության ազդեցության ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել դրա հակաուռուցքային պոտենցիալը՝ պարզելով, թե ինչպես է այն խախտում ուռուցքային բջիջների մեմբրանային հոմեոստազը, նվազեցնում պրոլիֆերացիոն ակտիվությունը և հնարավոր է՝ խթանում ապոպտոտիկ մեխանիզմները։ Փորձարարական սարկոմայի մոդելի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս ստանալ վերահսկվող տվյալներ ուռուցքային հյուսվածքներում կենսաքիմիական փոփոխությունների վերաբերյալ և համեմատել դրանք առողջ հյուսվածքների ցուցանիշների հետ՝ բացահայտելով դեղի ազդեցության մեխանիզմային առանձնահատկությունները։ Այսպիսով, աշխատանքը կարևոր է նոր հակաուռուցքային ռազմավարությունների մշակման, բջջային մեմբրանների դերի ավելի խորը հասկացման և քաղցկեղային հիվանդությունների բուժման հնարավոր նոր մոտեցումների գնահատման տեսանկյունից։