Երուխան. Երկեր

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության համակարգում շարունակականության և հաջորդականության տեսական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում կրթության տարբեր աստիճանների միջև կապի ապահովման հիմնախնդիրն է, որի նպատակն է ձևավորել միասնական և փոխկապակցված կրթական գործընթաց՝ սկսած նախնական փուլերից մինչև մասնագիտական և բարձրագույն կրթություն։ Աշխատանքը դիտարկում է ֆիզիկական դաստիարակությունը ոչ միայն որպես շարժողական կարողությունների և ֆիզիկական որակների զարգացման միջոց, այլև որպես անձի համակողմանի զարգացման, առողջ ապրելակերպի ձևավորման, սոցիալականացման և կրթական արժեքների յուրացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում կրթական տարբեր փուլերում ֆիզիկական կուլտուրայի բովանդակության, նպատակների, մեթոդների և կազմակերպման ձևերի փոխկապակցվածությանը։ Շարունակականության սկզբունքը ներկայացվում է որպես կրթական համակարգի այնպիսի կազմակերպման պայման, որի դեպքում յուրաքանչյուր հաջորդ փուլ հիմնվում է նախորդում ձեռք բերված գիտելիքների, հմտությունների, կարողությունների և փորձի վրա՝ միաժամանակ ապահովելով դրանց հետագա զարգացումն ու խորացումը։ Հաջորդականության ապահովումը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես ֆիզիկական կուլտուրայի ոլորտում, քանի որ ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական հմտությունների և առողջապահական վարքագծի ձևավորումը երկարատև գործընթաց է և պահանջում է տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան հետևողական մոտեցում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության տարբեր մակարդակների միջև բովանդակային և մեթոդական կապերի պահպանմանը, ուսումնական պահանջների աստիճանական բարդացմանը, սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը և կրթական գործընթացի միասնական նպատակների ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մանկավարժական պայմանների բացահայտումը, որոնք կարող են նպաստել տարբեր կրթական օղակների արդյունավետ փոխկապակցմանը և կանխել ուսումնական բովանդակության կրկնությունը կամ անհամապատասխանությունը։ Հետազոտության տեսական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս համակարգել ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության շարունակականության վերաբերյալ մոտեցումները և հիմնավորել դրա կազմակերպման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքային զարգացումը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը և կրթական կարիքները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների, մանկավարժների, մարզական կրթության կազմակերպիչների, բուհերի դասախոսների և կրթության շարունակականության հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության տարբեր փուլերի փոխկապակցվածության տեսական և մեթոդաբանական հարցերին նվիրված ուսումնասիրություն։

Педагогика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է սովորողների կարողությունների և հմտությունների զարգացման գործընթացին «գեղարվեստական ձևավորում» առարկայի պարապմունքների ընթացքում՝ ընդգծելով ստեղծագործական մտածողության, գեղագիտական ճաշակի և գործնական կիրառական հմտությունների ձևավորման մանկավարժական նշանակությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է ուսուցման մեթոդական մոտեցումները, որոնք նպաստում են աշակերտների տեսողական ընկալման, տարածական մտածողության և կոմպոզիցիոն կարողությունների զարգացմանը՝ ներառելով անհատական և խմբային աշխատանքների կազմակերպման ձևերը, նախագծային ուսուցման տարրերը և ինտերակտիվ մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման գործընթացում գույնի, ձևի, հյուսվածքի և նյութերի համադրության միջոցով ստեղծագործական ինքնարտահայտման խթանմանը, ինչպես նաև գեղարվեստական նախագծերի իրականացման ընթացքում գործնական հմտությունների ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է ուսուցչի դերը որպես ստեղծագործական միջավայրի կազմակերպիչ և ուղղորդող, որը նպաստում է սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի, քննադատական մտածողության և գեղագիտական ընկալման զարգացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է մանկավարժների և արվեստի կրթության մասնագետների համար՝ նպաստելով գեղարվեստական կրթության արդյունավետության բարձրացմանը և սովորողների համակողմանի զարգացմանը։

История

Աշխատությունը նվիրված է 1915–2004 թվականներին Միացյալ Նահանգներում Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման և դատապարտման գործընթացի պատմական, քաղաքական և իրավական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամերիկյան պետական և հասարակական շրջանակներում հարցի ձևավորման, տարբեր ժամանակաշրջաններում դրա նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխության և ճանաչման նախաձեռնությունների ընթացքի վերլուծությունն է։ Քննվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և դրանից հետո հայկական բնակչության զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների վերաբերյալ ամերիկյան դիվանագիտական, մարդասիրական և հասարակական շրջանակներում ձևավորված տեղեկատվական դաշտը, ինչպես նաև այդ նյութերի հետագա նշանակությունը պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ԱՄՆ օրենսդիր մարմիններում քննարկված նախաձեռնություններին, բանաձևերին, հայտարարություններին և քաղաքական քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանների արտաքին քաղաքական և ներքաղաքական պայմանների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է նաև ամերիկահայ համայնքի և հայկական կազմակերպությունների գործունեությունը՝ պատմական հիշողության պահպանման, հանրային իրազեկման և պաշտոնական ճանաչման հարցը պետական կառույցների օրակարգում պահելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ դիտարկվում են ճանաչման գործընթացի շուրջ ձևավորված հակադիր դիրքորոշումները, դիվանագիտական նկատառումները և թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների ազդեցության վերաբերյալ քաղաքական ու պատմագիտական մեկնաբանությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում «ճանաչում», «դատապարտում» և «ցեղասպանություն» հասկացությունների քաղաքական ու իրավական կիրառության տարբերակումը, քանի որ տարբեր փաստաթղթեր և պետական հայտարարություններ կարող էին ունենալ տարբեր կարգավիճակ, ձևակերպումներ և իրավաքաղաքական նշանակություն։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է հարցը մարդասիրական արձագանքի և պատմական վկայությունների դաշտից աստիճանաբար տեղափոխվել հիշողության քաղաքականության, մարդու իրավունքների և պետական ճանաչման վերաբերյալ քննարկումների ոլորտ։ Հետազոտության համար կարևոր աղբյուրային հիմք կարող են կազմել դիվանագիտական փաստաթղթերը, Կոնգրեսի նյութերը, պետական գործիչների հրապարակային հայտարարությունները, մամուլի հրապարակումները, հայկական կազմակերպությունների փաստաթղթերը և պատմագիտական ուսումնասիրությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է երկարատև և բազմաշերտ գործընթացի պատմությունը՝ բացահայտելով պատմական հիշողության, համայնքային գործունեության, օրենսդրական նախաձեռնությունների, դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների փոխազդեցությունը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Վահան Տերյանի գրական դպրոցի ուսումնասիրությանը խորհրդապաշտության գեղագիտական համակարգի համատեքստում՝ բացահայտելով նրա պոեզիայի գաղափարական, պատկերային և ձևական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հայ գրականության մեջ նրա ստեղծագործական ժառանգության նշանակությունը։ Հետազոտության հիմքում Տերյանի ստեղծագործությունը դիտարկվում է ոչ թե մեկուսացված երևույթ, այլ եվրոպական և ռուսական խորհրդապաշտության հետ առնչվող լայն գրական-մշակութային գործընթացների շրջանակում։ Ուսումնասիրվում են խորհրդապաշտական գեղագիտության հիմնական սկզբունքները՝ իրականության տեսանելի շերտի հետևում թաքնված իմաստի որոնումը, խորհրդանիշի կարևորությունը, ներաշխարհի և արտաքին աշխարհի փոխհարաբերությունը, երաժշտականության ձգտումը, տրամադրության գերակայությունը և բանաստեղծական խոսքի բազմիմաստությունը։ Այս տեսական հիմքի վրա վերլուծվում է Տերյանի ստեղծագործական համակարգը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով նրա բանաստեղծական աշխարհի հիմնական մոտիվներին, այդ թվում՝ մենությանը, թախծին, երազին, կարոտին, սիրուն, հայրենիքի գաղափարին, հոգևոր որոնումներին և անցողիկության զգացողությանը։ Աշխատությունը կարևորում է Տերյանի ստեղծագործության մեջ խորհրդանիշների դերը, որոնք հաճախ հանդես են գալիս ոչ թե որպես մեկ իմաստ ունեցող պատկերներ, այլ որպես բազմաշերտ գեղարվեստական նշաններ՝ արտահայտելով բանաստեղծի ներքին ապրումները և աշխարհընկալումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնապատկերին, գիշերին, աշնանը, մթնշաղին, ճանապարհին և այլ պատկերային համակարգերին, որոնք Տերյանի պոեզիայում վերածվում են հոգեվիճակների ու գաղափարների արտահայտման միջոցների։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանաստեղծական ձևի ուսումնասիրությունը․ վերլուծվում են լեզվի երաժշտականությունը, հնչերանգը, կրկնությունները, ռիթմը, բառային ընտրությունը և պատկերավորման առանձնահատկությունները, որոնց միջոցով ստեղծվում է Տերյանի պոեզիային բնորոշ նուրբ, մելամաղձոտ և ներքնապես լարված մթնոլորտը։ Միաժամանակ քննվում է նրա գրական դպրոցի ինքնատիպությունը՝ ցույց տալով, որ Տերյանի խորհրդապաշտությունը չի սահմանափակվում օտար գրական ազդեցությունների յուրացմամբ, այլ ձևավորվում է հայկական մշակութային, ազգային և պատմական իրականության հետ փոխազդեցության արդյունքում։ Այդ համատեքստում կարևոր է նաև ազգային ինքնության և հայրենիքի թեմայի ուսումնասիրությունը, քանի որ Տերյանի քնարերգության մեջ անձնական ու համամարդկային ապրումները հաճախ միահյուսվում են ազգային ճակատագրի և պատմական ժամանակի զգացողության հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Տերյանի ազդեցությանը հետագա հայ բանաստեղծության զարգացման վրա՝ դիտարկելով նրա ստեղծագործական սկզբունքների շարունակությունն ու վերաիմաստավորումը հաջորդ սերունդների գրականության մեջ։ Հետազոտությունը կարևոր է հայ գրականության պատմության և գեղագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջականորեն հասկանալու 20-րդ դարասկզբի հայ պոեզիայի արդիականացման գործընթացը և Տերյանի ունեցած առանցքային դերակատարությունը այդ գործընթացում։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, մշակութաբաններին, գեղագիտության մասնագետներին, հայ գրականության ուսուցիչներին, ուսանողներին և Տերյանի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Տերյանի գրական դպրոցը ներկայացնում է որպես ինքնատիպ գեղարվեստական համակարգ, որը միավորում է խորհրդապաշտական մտածողությունը, երաժշտական ու խորհրդանշական պոետիկան և ազգային գրական ավանդույթը՝ ձևավորելով հայ նորագույն պոեզիայի զարգացման կարևորագույն ուղղություններից մեկը։

Литература

Ուսումնասիրությունը նվիրված է 20-րդ դարի 10-ական թվականների ռուս գրական և մշակութային գործիչների՝ հայկական իրականության նկատմամբ ունեցած հետաքրքրություններին, վերաբերմունքին և կապերին։ Աշխատության մեջ հայ-ռուսական գրական ու մշակութային հարաբերությունները դիտարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանի պատմաքաղաքական և հասարակական իրադարձությունների համատեքստում՝ բացահայտելով այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են երկու ժողովուրդների մտավոր ու մշակութային փոխառնչությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուս գրական գործիչների այցելություններին, հրապարակումներին, ստեղծագործական արձագանքներին և հասարակական դիրքորոշումներին, որոնց միջոցով արտացոլվել են Հայաստանի, հայ ժողովրդի կյանքի, մշակույթի և ազգային խնդիրների վերաբերյալ նրանց պատկերացումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հայկական իրականության տարբեր դրսևորումները՝ պատմական իրադարձությունները, հասարակական կյանքը, մշակութային ժառանգությունը և ազգային հարցերը, ընկալվել ռուս մտավորական միջավայրում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև փոխադարձ մշակութային ազդեցությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով ռուսական գրականության և մտավոր կյանքի ազդեցությունը հայ մշակույթի վրա և, հակառակ ուղղությամբ, հայկական թեմաների ու իրադարձությունների արձագանքը ռուսական գրական ու հասարակական շրջանակներում։ Ժամանակաշրջանի նյութերի քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ-ռուսական մշակութային կապերի զարգացման, գրական երկխոսության ձևավորման և երկու մշակույթների փոխճանաչման գործընթացների մասին։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ռուսագիտության և հայագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև հայ-ռուսական գրական ու մշակութային հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Литература

История русского литературного языка (XI – первая половина XIX вв.) աշխատությունը լեզվաբանության և պատմական լեզվաբանության ոլորտի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ռուս գրական լեզվի զարգացման երկարատև պատմական գործընթացը XI դարից մինչև XIX դարի առաջին կեսը, այն բացատրում է գրաբար-եկեղեցական սլավոնական լեզվի ազդեցությունը, գրական նորմերի ձևավորումը և աշխարհիկ գրական լեզվի աստիճանական զարգացումը, գիրքը անդրադառնում է տարբեր դարաշրջանների լեզվական փոփոխություններին՝ հնչյունական, բառապաշարային և քերականական մակարդակներում, ինչպես նաև ընդգծում է գրողների և մշակութային գործիչների դերը լեզվի ստանդարտացման գործում, միաժամանակ վերլուծելով պատմական, սոցիալական և մշակութային գործոնների ազդեցությունը լեզվի էվոլյուցիայի վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր լեզվաբանության, ռուս գրականության պատմության և մշակութաբանության ուսումնասիրության համար։