Լատիներեն լեզու

Лингвистика

Գիրքը ներառում է՝ անգլերեն բառերի լայն ընտրանի՝ հայերեն համարժեքներով, տարբեր իմաստների և կիրառությունների ներկայացում, որոշ դեպքերում օրինակներ կամ բառակապակցություններ, որոնք օգնում են ճիշտ հասկանալ բառի օգտագործումը, լեզվական նրբությունների և տարբերակների ընդգծում։ Այն օգտակար է՝ դպրոցականների և ուսանողների համար, թարգմանիչների և լեզվաբանների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր սովորում են անգլերեն և ցանկանում են հեշտությամբ գտնել բառերի հայերեն թարգմանությունները։ Ընդհանուր առմամբ, այս բառարանը հանդիսանում է գործնական և հուսալի աղբյուր՝ անգլերեն լեզվի ուսումնասիրման և կիրառման համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է կոհերենտ ատոմական համակարգերում քվանտային հիշողության երևույթի և ժամանակային խճճված վիճակներով ֆոտոնների գեներացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քվանտային տեղեկատվության պահպանման, փոխանցման և վերականգնման մեխանիզմներն են, ինչպես նաև ատոմական համակարգերի և լուսային դաշտի փոխազդեցության միջոցով քվանտային վիճակների կառավարման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են կոհերենտ ատոմական համակարգերի հատկությունները, դրանցում քվանտային տեղեկատվության ժամանակավորապես պահպանման և հետագայում վերարտադրման պայմանները, ինչպես նաև հիշողության գործընթացի վրա ազդող ֆիզիկական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոտոնների ժամանակային խճճված վիճակների ձևավորմանը, դրանց փոխկապակցվածության բնույթին և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ ու կառավարել նման քվանտային վիճակներ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են քվանտային կոհերենտության պահպանման, ֆոտոնների գեներացման, քվանտային վիճակների վերահսկման և դրանց բնութագրերի չափման հետ կապված խնդիրները։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի քվանտային կապի, քվանտային հաշվարկների, քվանտային ցանցերի և տեղեկատվության անվտանգ փոխանցման տեխնոլոգիաների զարգացման համար, քանի որ արդյունավետ քվանտային հիշողությունը և խճճված ֆոտոնային վիճակների ստացումը համարվում են քվանտային տեղեկատվական համակարգերի առանցքային բաղադրիչներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քվանտային օպտիկայի և քվանտային տեղեկատվության մասնագետներին, ատոմային և լազերային ֆիզիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ֆոտոնիկայի ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ուղղություններով գիտական աշխատանք կատարող ուսանողներին և ասպիրանտներին։

Право

Աշխատությունը նվիրված է մարդու և քաղաքացու հեռախոսային խոսակցությունների և այլ հաղորդակցության գաղտնիության իրավունքի սահմանադրաիրավական պաշտպանության հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով այդ իրավունքի տեղը մարդու հիմնարար իրավունքների համակարգում և դրա սահմանադրական երաշխիքները։ Վերլուծվում են գաղտնիության իրավունքի բովանդակությունը, դրա սահմանափակման թույլատրելի հիմքերը և ընթացակարգային պահանջները՝ կապված պետական մարմինների կողմից վերահսկողության, գաղտնալսման և տեղեկատվության հասանելիության դեպքերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավունքի պաշտպանության դատական և վարչական մեխանիզմներին, համաչափության սկզբունքին, ինչպես նաև անձնական տվյալների պաշտպանության հետ դրա փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է միջազգային իրավական չափանիշները և մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորված պրակտիկան՝ բացահայտելով դրանց ազդեցությունը ազգային իրավական համակարգի վրա։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել հաղորդակցության գաղտնիության սահմանադրական պաշտպանության ամբողջական համակարգը և դրա արդյունավետ իրականացման խնդիրները ժամանակակից իրավական պետությունում։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Մեծ Պահքի շրջանում եկեղեցական ընթերցումների մաս կազմող առակների մեկնության ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ բացահայտելով դրանց կրոնական, բարոյական, ծիսական և գրական նշանակությունը։ Հետազոտության կենտրոնում առակների մեկնողական ավանդույթն է, որի միջոցով աստվածաշնչյան պատմություններն ու պատկերները վերածվում են քրիստոնեական բարոյականության, հոգևոր ինքնաքննության և հավատքի դաստիարակության միջոցի։ Ուսումնասիրվում է Մեծ Պահքի շրջանի առանձնահատուկ տեղը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական կյանքում և այդ ժամանակահատվածում ընթերցվող առակների դերը հավատացյալի հոգևոր պատրաստության գործընթացում։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում առակների բովանդակությանը, դրանց այլաբանական կառուցվածքին և այն եղանակներին, որոնց միջոցով հայ մատենագիրներն ու մեկնիչները բացահայտել են դրանց թաքնված իմաստները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առակների կերպարների, գործողությունների և խորհրդանշական պատկերների մեկնությունը, քանի որ մեկնողական գրականության մեջ դրանք հաճախ ընկալվում են ոչ միայն որպես պատմողական տարրեր, այլև որպես հոգևոր ու բարոյական գաղափարների կրողներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել ապաշխարության, խոնարհության, ողորմության, ներողամտության, հավատքի, պահքի, մեղքի գիտակցության և հոգևոր մաքրագործման թեմաները, որոնք առանձնահատուկ կարևորություն են ստանում Մեծ Պահքի շրջանում։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հայ մեկնողական ավանդույթը առակների ընկալման ժամանակ հաճախ համադրում է բառացի, այլաբանական, բարոյական և հոգևոր մեկնության տարբեր մակարդակներ՝ ստեղծելով բազմաշերտ մեկնաբանական համակարգ։ Կարևորվում է նաև հայ մատենագրության մեջ ձևավորված մեկնողական ժառանգության ուսումնասիրությունը և դրա կապը վաղ քրիստոնեական ու համաքրիստոնեական մեկնողական ավանդույթների հետ։ Այդ համատեքստում հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես են հայ հեղինակները յուրացրել նախկին մեկնողական փորձը, վերաիմաստավորել այն և հարմարեցրել հայ եկեղեցական ու մշակութային միջավայրին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրության համար, քանի որ մեկնողական երկերը ոչ միայն աստվածաբանական բնույթ ունեն, այլև արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական, գեղարվեստական և բարոյափիլիսոփայական մտածողությունը։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ մատենագրության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության ավանդույթի, առակի՝ որպես ուսուցողական ժանրի զարգացման և եկեղեցական ընթերցումների մշակութային նշանակության մասին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, աստվածաբաններին, բանասերներին, միջնադարագետներին, եկեղեցական գրականության և հայ մատենագրության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մշակույթն ուսումնասիրող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է Մեծ Պահքի շրջանում ընթերցվող առակները որպես քրիստոնեական հոգևոր և բարոյական դաստիարակության կարևոր գործիք և բացահայտում է դրանց մեկնության բազմաշերտ ավանդույթը հայ մատենագրության մեջ՝ միավորելով աստվածաշնչյան տեքստը, եկեղեցական ծեսը, բարոյական ուսուցումը և հայ միջնադարյան մեկնողական մտածողությունը։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է թարգմանության գործընթացում համընդհանուրի, ազգայինի և անհատականի փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ ռոմանական լեզուների փաստական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ թարգմանությունը պարզապես մի լեզվից մյուսը բառերի և նախադասությունների մեխանիկական փոխադրություն չէ, այլ լեզվական, մշակութային և անհատական իմաստների բարդ փոխակերպման գործընթաց։ Յուրաքանչյուր լեզու արտացոլում է տվյալ ժողովրդի պատմական փորձը, մշակույթը, մտածողության առանձնահատկությունները և աշխարհընկալումը, մինչդեռ կոնկրետ ստեղծագործության մեջ այդ ընդհանուր ազգային համակարգը արտահայտվում է հեղինակի անհատական լեզվական ոճի միջոցով։ Այս երեք մակարդակների՝ համընդհանուրի, ազգայինի և անհատականի, միաժամանակյա պահպանությունն ու վերարտադրությունը թարգմանչի համար առաջացնում են ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական խնդիրներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այն լեզվական և ոճական միջոցները, որոնց միջոցով համընդհանուր մարդկային հասկացությունները ստանում են ազգային-մշակութային և հեղինակային առանձնահատուկ արտահայտություն։ Համընդհանուրի մակարդակում դիտարկվում են այն իմաստային ու գաղափարական տարրերը, որոնք հասկանալի և նշանակալի են տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների համար։ Ազգային բաղադրիչը վերաբերում է տվյալ լեզվամշակութային միջավայրին բնորոշ իրողություններին, պատկերներին, դարձվածքներին, ավանդույթներին, վարքային նորմերին և աշխարհընկալման առանձնահատկություններին։ Իսկ անհատական մակարդակը կապված է կոնկրետ հեղինակի կամ խոսողի լեզվական ոճի, բառապաշարի, պատկերավորման եղանակների, շարահյուսական կառուցվածքների և արտահայտչական նախասիրությունների հետ։ Ռոմանական լեզուների՝ ֆրանսերենի, իսպաներենի, իտալերենի, պորտուգալերենի և այլ լեզուների փաստական նյութի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր լեզվական համակարգերի և մշակութային միջավայրերի փոխհարաբերությունները։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել բնագրային և թարգմանված տեքստեր՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի փոխակերպումների են ենթարկվում ազգային և հեղինակային առանձնահատկությունները թարգմանության ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել առանցքային բառերի, դարձվածաբանական միավորների, փոխաբերությունների, մշակութային իրույթների, խոսքային ոճերի և շարահյուսական կառուցվածքների թարգմանությանը։ Այսպիսի նյութը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն դեպքերը, երբ բառացի թարգմանությունը կարող է պահպանել լեզվական ձևը, սակայն կորցնել ազգային կամ անհատական իմաստային երանգը։ Միաժամանակ չափազանց ազատ թարգմանությունը կարող է հանգեցնել բնագրի ազգային և հեղինակային յուրահատկությունների աղավաղման։ Այդ պատճառով աշխատության կարևոր խնդիրներից է այնպիսի թարգմանական լուծումների որոնումը, որոնք միաժամանակ ապահովում են բովանդակային համարժեքությունը, ազգային-մշակութային առանձնահատկությունների փոխանցումը և հեղինակի անհատական ոճի հնարավորինս ամբողջական պահպանումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև թարգմանչի ստեղծագործական դերին։ Թարգմանիչը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես երկու լեզվամշակութային համակարգերի միջնորդ և ստիպված է որոշումներ կայացնել այն դեպքերում, երբ բնագրի որևէ տարր չունի ուղղակի համարժեք թիրախային լեզվում։ Այդ իրավիճակներում կիրառվող նկարագրական, փոխարինող, բացատրական, հարմարեցնող կամ այլ թարգմանական ռազմավարությունները կարող են էապես ազդել վերջնական տեքստի բնույթի վրա։ Ուստի թարգմանչի անհատական ընտրությունը նույնպես դառնում է հետազոտության կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության տեսական նշանակությունը կապված է թարգմանության համարժեքության և համարժեք վերարտադրության խնդրի ավելի խորքային ըմբռնման հետ, քանի որ այն դիտարկում է թարգմանական գործընթացը ոչ միայն լեզվական մակարդակում, այլև մշակութային և հեղինակային հարաբերությունների համատեքստում։ Գործնական առումով ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գեղարվեստական և մասնագիտական թարգմանության, թարգմանիչների պատրաստման, միջմշակութային հաղորդակցության և համեմատական լեզվաբանության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել թարգմանագետներին, լեզվաբաններին, ռոմանական լեզուների մասնագետներին, գրականագետներին, թարգմանիչներին, դասախոսներին և թարգմանության տեսությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ հաջողված թարգմանությունը պահանջում է համընդհանուր իմաստների, ազգային-մշակութային առանձնահատկությունների և անհատական հեղինակային արտահայտության հավասարակշռված վերարտադրում՝ թարգմանչին ներկայացնելով ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութաբանական ու ստեղծագործական բարդ խնդիրներ։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1918–1920 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են Առաջին Հանրապետության տնտեսական քաղաքականության ձևավորման պայմանները, միջազգային տնտեսական կապերի հաստատման փորձերը և արտաքին առևտրի կազմակերպման հիմնական ուղղությունները։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական հարաբերությունները հարևան և հեռավոր պետությունների հետ՝ ընդգծելով պատերազմի, շրջափակման և քաղաքական անկայունության պայմաններում տնտեսական համագործակցության սահմանափակումները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև արտահանման և ներմուծման կառուցվածքը, ֆինանսական համակարգի կայացման դժվարությունները, տրանսպորտային ուղիների խնդիրները և դիվանագիտական ջանքերը՝ տնտեսական կապերի ընդլայնման ուղղությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային օգնության և հումանիտար մատակարարումների դերին, ինչպես նաև տնտեսական անկախության ձևավորման փորձերին։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, տնտեսագիտական պատմության հետազոտողների, քաղաքագետների, հայագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի վերլուծություն Հայաստանի Հանրապետության 1918–1920 թթ. առևտրատնտեսական հարաբերությունների վերաբերյալ։