Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանակիր ՀՍՍՀ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի 1989թ. պլանը
Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանակիր ՀՍՍՀ Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան պետական գրադարանի 1989 թվականի պլանը ձևավորվել է խորհրդային գրադարանային համակարգի ավարտական փուլում և արտացոլում էր ինչպես ավանդական գրադարանային գործունեության շարունակությունը, այնպես էլ աստիճանաբար ուժեղացող տեղեկատվական-մեթոդական արդիականացման միտումները։ Այդ տարվա հիմնական նպատակներից էր գրադարանի ֆոնդերի համալրումը՝ ապահովելով հանրապետությունում լույս տեսնող բոլոր հրատարակությունների պարտադիր օրինակների հավաքագրումը, ինչպես նաև գիտական, կրթական և մշակութային արժեք ունեցող գրքերի, պարբերականների և տեղեկատու նյութերի ձեռքբերումը տարբեր աղբյուրներից։ Կարևոր ուղղություն էր ֆոնդերի համակարգված պահպանումը և դասակարգումը՝ գրադարանի գիտական, մատենագիտական և տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ 1989 թվականի պլանում զգալի տեղ էր հատկացվում մատենագիտական աշխատանքներին, այդ թվում՝ ազգային մատենագիտության հրատարակությունների շարունակմանը, գրքային կատալոգների թարմացմանը և տեղեկատու-հղումային ապարատի կատարելագործմանը, ինչը հնարավորություն էր տալիս ավելի արագ և ճշգրիտ սպասարկել ընթերցողներին և գիտական աշխատողներին։ Գրադարանի գործունեության կարևոր բաղադրիչ էր նաև ընթերցողական սպասարկման կազմակերպումը՝ ընթերցասրահների աշխատանքի բարելավումը, գրքերի տրամադրման համակարգի կարգավորումը և օգտվողների պահանջների ավելի արդյունավետ բավարարումը։ Պլանի մեջ ներառված էին նաև գիտամեթոդական և մշակութային միջոցառումներ՝ գրքի ցուցահանդեսներ, գիտաժողովներ, հանդիպումներ հեղինակների և գիտնականների հետ, որոնք նպաստում էին գրքի և ընթերցանության հանրահռչակմանը։ 1989 թվականին արդեն սկսում էին ավելի նկատելի դառնալ տեխնիկական արդիականացման և գործընթացների մեքենայացման գաղափարները, թեև դրանք դեռ հիմնականում փորձարարական և նախապատրաստական փուլում էին։ Գրադարանը նաև ամրապնդում էր համագործակցությունը այլ հանրապետությունների և միջազգային գրադարանների հետ՝ տեղեկատվական փոխանակման և մասնագիտական փորձի ուսումնասիրման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, 1989 թվականի պլանը արտացոլում էր կայուն, բայց արդեն փոփոխությունների նախաշեմին գտնվող համակարգ, որը փորձում էր համատեղել խորհրդային գրադարանային ավանդույթները և նոր ժամանակների տեղեկատվական պահանջները։
Обновлено. 2026-09-20Политология
ԷԹՆՈՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԿՈՆՖԼԻԿՏՆԵՐ
Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները հասարակական և քաղաքական հակամարտությունների տեսակ են, որոնք ծագում են տարբեր էթնիկ խմբերի միջև պետական իշխանության, տարածքային վերահսկողության, ռեսուրսների բաշխման կամ մշակութային ինքնության պահպանման շուրջ առաջացող հակասությունների հետևանքով։ Դրանք բնորոշ են բազմազգ հասարակություններին, որտեղ էթնիկ տարբերությունները համընկնում են քաղաքական շահերի և իշխանության պայքարի հետ՝ վերածվելով խորքային հակամարտությունների։ Այս կոնֆլիկտների առաջացման հիմնական պատճառների թվում են պատմական անարդարությունները, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունները, քաղաքական խտրականությունը, ինչպես նաև պետական ինստիտուտների անկարողությունը՝ ապահովելու հավասար մասնակցություն բոլոր խմբերի համար։ Հաճախ էթնոքաղաքական լարվածությունը սրվում է նաև ազգային ինքնության հարցերի շուրջ հակադիր ընկալումներով, որտեղ լեզուն, կրոնը և պատմական հիշողությունը դառնում են քաղաքական մոբիլիզացիայի գործիք։ Այս գործընթացներում կարևոր դեր են խաղում նաև քաղաքական էլիտաները, որոնք երբեմն օգտագործում են էթնիկ տարբերությունները սեփական իշխանությունը ամրապնդելու կամ հասարակությանը վերահսկելու համար։ Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները կարող են ունենալ տարբեր մակարդակներ՝ սկսած քաղաքական վեճերից և քաղաքացիական անհնազանդությունից մինչև զինված բախումներ և քաղաքացիական պատերազմներ, որոնք սպառնում են պետության կայունությանը։ Դրանց վրա զգալի ազդեցություն են ունենում նաև արտաքին դերակատարները, որոնք աջակցելով տարբեր կողմերի՝ հաճախ խորացնում են հակամարտությունը և բարդացնում դրա լուծումը։ Կոնֆլիկտների կարգավորման համար կիրառվում են բանակցություններ, միջնորդություն, միջազգային կազմակերպությունների ներգրավում և երբեմն նաև ինքնավարության կամ դաշնային կառավարման մոդելներ, սակայն դրանց լուծումը սովորաբար երկարաժամկետ և բարդ գործընթաց է, քանի որ խնդիրը կապված է ոչ միայն քաղաքական, այլև խորքային սոցիալական և հոգեբանական գործոնների հետ։
Обновлено. 2026-09-09Право
Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերջնական դատավարական որոշումների վերանայման հիմնահարցերը ՀՀ քրեական դատավարությունում
Աշխատությունը նվիրված է ՀՀ քրեական դատավարությունում օրինական ուժի մեջ մտած վերջնական դատավարական որոշումների՝ նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման իրավական և դատավարական հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բացառիկ դատավարական մեխանիզմն է, որը հնարավորություն է տալիս վերջնական դատական որոշման նկատմամբ նոր քննություն իրականացնել այն դեպքերում, երբ հետագայում ի հայտ են գալիս այնպիսի փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են էականորեն ազդել գործի ելքի վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են այս ինստիտուտի էությունը, նպատակները, տեղը քրեական դատավարության համակարգում և դրա հարաբերակցությունը դատական ակտերի վերանայման մյուս ձևերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր երևան եկած և նոր հանգամանքների տարբերակմանը, դրանց իրավական բնույթին և յուրաքանչյուր հիմքի կիրառման նախադրյալներին։ Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ վերջնական որոշման կայացման պահին գոյություն ունեցած, սակայն դատարանին անհայտ հանգամանքները հետագայում բացահայտվում են և կարող են էական նշանակություն ունենալ գործի ճիշտ լուծման համար։ Միաժամանակ քննարկվում են այնպիսի նոր իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են առաջանալ կամ հաստատվել վերջնական դատավարական որոշումից հետո և հիմք հանդիսանալ դրա վերանայման համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև դատավարական սխալների, ապացույցների արժանահավատության և նոր ի հայտ եկած փաստերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Քննության են առնվում կեղծ ապացույցների, վկայի կեղծ ցուցմունքի, փորձագետի ոչ հավաստի եզրակացության և այլ էական հանգամանքների ազդեցությունը դատական որոշման օրինականության ու հիմնավորվածության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դատական ակտի վերջնականության և արդարադատության շահերի միջև հավասարակշռության խնդիրը․ մի կողմից անհրաժեշտ է ապահովել օրինական ուժի մեջ մտած դատական որոշումների կայունությունը, իսկ մյուս կողմից՝ հնարավորություն ստեղծել այնպիսի որոշումների վերանայման համար, որոնց նկատմամբ հետագայում ի հայտ են եկել էական նոր փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում նաև վերանայման ընթացակարգին, դրա նախաձեռնելու հիմքերին, իրավասու սուբյեկտներին, դատարանի լիազորություններին և վերանայման արդյունքում հնարավոր դատավարական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության մասնագետների, դատավորների, դատախազների, փաստաբանների, իրավաբանների, իրավագիտության դասախոսների, ասպիրանտների և դատավարական իրավունքի հիմնահարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու վերջնական դատավարական որոշումների վերանայման ինստիտուտի տեսական և գործնական խնդիրները, գնահատելու դրա կիրառման արդյունավետությունը և ներկայացնելու այն կատարելագործելու հնարավոր ուղղությունները՝ արդարադատության, օրինականության և անձի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության տեսանկյունից։
Обновлено. 2026-09-18Химия
Синтез новых производных изатина
Աշխատությունը նվիրված է իզատինի հիմքով նոր օրգանական միացությունների ստացման և դրանց կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հետերոցիկլային օրգանական քիմիայի այն ուղղությունն է, որտեղ իզատինի մոլեկուլային համակարգը դիտարկվում է որպես տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների ձևավորման հեռանկարային հիմք։ Ուշադրություն է հատկացվում մոլեկուլի ռեակցիոն կենտրոնների առանձնահատկություններին և դրանց մասնակցությամբ հնարավոր քիմիական փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափություններին։ Նոր ածանցյալների նախագծման ժամանակ կարևորվում է սկզբնական կառուցվածքի նպատակային փոփոխությունը, քանի որ տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծումը կարող է էականորեն փոխել ստացված միացությունների էլեկտրոնային կառուցվածքը, լուծելիությունը, կայունությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական հատկություններ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր կառուցվածքային շարքերի ձևավորում և դրանց միջև կառուցվածք–հատկություն կապերի համեմատական վերլուծություն։ Կարևոր ուղղություններից է ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատումը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտությունների միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել նպատակային միացությունների առաջացումը, մաքրությունը և մոլեկուլային կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև առանձին փոխակերպումների ընտրողականությունը, կողմնակի գործընթացների հնարավոր ազդեցությունը և նոր միացությունների ստացման ընդհանուր արդյունավետությունը՝ առանց սահմանափակվելու միայն վերջնական նյութերի նկարագրությամբ։ Իզատինի ածանցյալների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այս դասի հետերոցիկլային միացությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են կենսաօրգանական և դեղագործական քիմիայի շրջանակներում՝ տարբեր կենսաբանական հատկությունների հետ հնարավոր կառուցվածքային կապերը պարզելու նպատակով։ Այդ պատճառով նոր կառուցվածքների ստացումը կարող է դիտարկվել որպես հետագա ֆիզիկաքիմիական կամ կենսաբանական ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ միացությունների շարքի ընդլայնման միջոց։ Միաժամանակ որևէ հնարավոր կենսաբանական ակտիվության գնահատումը պահանջում է առանձին փորձարարական հաստատում և չի կարող եզրակացվել միայն մոլեկուլային կառուցվածքից։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի զարգացման, նոր ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանության ընդլայնման և օրգանական նյութերի հատկությունների նպատակային փոփոխման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացման համար։
Обновлено. 2026-09-23История
Ազատագրության և պետականության համար պայքարի պատմական և գաղափարական դրսևորումները Արցախում (17-րդ դարի երկրորդ կես - 2007 թվական)
Այս աշխատությունը ներկայացնում է Արցախում ազատագրության և պետականության համար պայքարի պատմական ընթացքն ու գաղափարական հիմքերը՝ ընդգրկելով 17-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 2007 թվականն ընկած ժամանակաշրջանը։ Հեղինակը վերլուծում է քաղաքական, հասարակական և ազգային-ազատագրական շարժումների ձևավորման նախադրյալները, պետականության գաղափարի զարգացումը, ինքնակազմակերպման գործընթացները և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած կարևոր իրադարձությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական կյանքի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ազգային ինքնության պահպանման, ինքնորոշման, պետական կառույցների ձևավորման, արտաքին քաղաքական գործոնների և միջազգային հարաբերությունների ազդեցության հարցերը՝ հիմնվելով պատմական սկզբնաղբյուրների, փաստաթղթերի և գիտական ուսումնասիրությունների համադրության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղափարական հոսանքների, քաղաքական նախաձեռնությունների և հասարակական դերակատարների գործունեությանը՝ ներկայացնելով դրանց նշանակությունը պատմական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է Հայաստանի և Արցախի պատմությամբ, ազգային-ազատագրական շարժումներով, պետականաշինության և տարածաշրջանային քաղաքականության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-09-10Экономика
Փողի քանակական տեսությունը և ինֆլյացիայի պետական կարգավորումը
Այս աշխատությունը նվիրված է փողի քանակական տեսությանը և դրա կապին ինֆլյացիայի ձևավորման ու պետական կարգավորման մեխանիզմների հետ ժամանակակից տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է փողի քանակական տեսության հիմնական գաղափարը՝ այն, որ գների ընդհանուր մակարդակը երկարաժամկետում կախված է շրջանառվող փողի զանգվածից և դրա շրջանառության արագությունից, ինչպես նաև արտադրության ծավալներից։ Հեղինակը անդրադառնում է տարբեր տնտեսական դպրոցների մոտեցումներին՝ դասական, մոնետարիստական և ժամանակակից մակրոտնտեսական տեսություններ, որոնք տարբեր կերպ են բացատրում փողի և գնաճի փոխհարաբերությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆլյացիայի տեսակներին՝ պահանջարկային, ծախսային և սպասումների վրա հիմնված գնաճ, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներին և տնտեսական հետևանքներին։ Գրքում քննարկվում են պետական կարգավորման գործիքները՝ դրամավարկային քաղաքականություն, տոկոսադրույքների կարգավորում, փողի զանգվածի վերահսկում և հարկաբյուջետային միջոցառումներ՝ ուղղված գնաճի զսպմանը և տնտեսական կայունության ապահովմանը։ Վերլուծվում է ինֆլյացիայի ազդեցությունը բնակչության կենսամակարդակի, ներդրումների, փոխարժեքի և տնտեսական աճի վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական քաղաքականություն մշակողների և ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-09-09