Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի եկամուտների բաշխման և կատարման վերահսկողության հիմնահարցերը

Биология

Աշխատությունը նվիրված է դելտա-քունը խթանող պեպտիդի ազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ինչպես բնականոն ֆիզիոլոգիական պայմաններում, այնպես էլ ակուստիկ սթրեսի ազդեցության ներքո։ Հետազոտության կենտրոնում քնի կարգավորման նեյրոֆիզիոլոգիական մեխանիզմներն են, քնի կառուցվածքի վրա ազդող գործոնները և սթրեսային միջավայրում նյարդային համակարգի արձագանքի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է քնի և արթունության ցիկլի կարգավորման գործընթացների ըմբռնման համար, քանի որ քունը բարդ ֆիզիոլոգիական վիճակ է, որի ձևավորումն ու պահպանությունը պայմանավորված են կենտրոնական նյարդային համակարգի բազմաթիվ փոխկապակցված մեխանիզմներով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պեպտիդի ազդեցությունը քնի տևողության և փուլերի հարաբերակցության, քնի խորության, անցումային փուլերի և ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ակուստիկ սթրեսին, որը կարող է փոխել նյարդային համակարգի ակտիվությունը, առաջացնել վարքային և ֆիզիոլոգիական արձագանքներ և խաթարել բնականոն քնի ընթացքը։ Այդ պայմաններում պեպտիդի ազդեցության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու՝ արդյոք այն կարող է փոփոխել սթրեսի պայմաններում քնի կառուցվածքն ու կարգավորման մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև կենդանիների վարքային ցուցանիշները, նյարդաֆիզիոլոգիական արձագանքները, քնի տարբեր փուլերի էլեկտրոֆիզիոլոգիական բնութագրերը և սթրեսի ազդեցության հետ կապված ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի բնականոն և սթրեսային պայմաններում ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու պեպտիդի ազդեցության ընդհանուր և պայմանական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել քնի հումորալ կարգավորման, նեյրոպեպտիդային մեխանիզմների և արտաքին սթրեսային գործոնների նկատմամբ կենտրոնական նյարդային համակարգի արձագանքի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները տեսական նշանակություն ունեն նեյրոֆիզիոլոգիայի, քնի ֆիզիոլոգիայի և սթրեսի կենսաբանության համար, իսկ հետագա հետազոտությունների դեպքում կարող են հիմք հանդիսանալ քնի խանգարումների և սթրեսի հետևանքների ուսումնասիրման նոր ուղղությունների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է նեյրոֆիզիոլոգիական և փորձարարական մոտեցումները՝ բացահայտելու դելտա-քունը խթանող պեպտիդի ազդեցության առանձնահատկությունները տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում և պարզելու դրա հնարավոր դերը քնի կարգավորման ու սթրեսային ազդեցությունների պայմաններում նյարդային համակարգի գործունեության մեջ։

Экономика

Այս գիտատնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացում դրամավարկային քաղաքականության դերին և արդյունավետության գնահատմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մակրոտնտեսական կայունության տեսական հիմքերը՝ ներառյալ գնաճի վերահսկումը, ֆինանսական համակարգի կայունությունը, տնտեսական աճի հավասարակշռությունը և արտաքին շոկերի դիմակայունությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ՀՀ կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության գործիքները՝ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք, բաց շուկայի գործառնություններ, պահուստավորման պահանջներ և փոխարժեքային քաղաքականության մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի թիրախավորման համակարգին, դրա ազդեցությանը տնտեսական սպասումների ձևավորման վրա, ինչպես նաև փոխանցման մեխանիզմների արդյունավետությանը իրական տնտեսության վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև արտաքին գործոնների ազդեցությունը՝ միջազգային շուկաների տատանումները, կապիտալի հոսքերը և փոխարժեքային ռիսկերը։ Հեղինակը առաջարկում է դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործման ուղղություններ՝ ուղղված կանխատեսելիության բարձրացմանը, ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և մակրոտնտեսական հավասարակշռության պահպանմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

История

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 1918–1920 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ Մեծ Բրիտանիայի քաղաքականության ձևավորմանն ու զարգացմանը՝ ընդգծելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Հարավային Կովկասում ստեղծված աշխարհաքաղաքական նոր իրավիճակի ազդեցությունը բրիտանական արտաքին քաղաքականության վրա։ Նյութում վերլուծվում են Մեծ Բրիտանիայի ռազմավարական շահերը տարածաշրջանում՝ կապված Օսմանյան կայսրության փլուզման, ռուսական հեղափոխության հետևանքով առաջացած ուժային վակուումի և Կասպյան-Կովկասյան հաղորդակցության ուղիների վերահսկման հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական պետականության ճանաչման, սահմանային հարցերի, դիվանագիտական առաքելությունների և մարդասիրական օգնության քաղաքականության շուրջ ձևավորված բրիտանական մոտեցումներին։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է բրիտանական ռազմական և քաղաքական ներկայացուցիչների գործունեությանը տարածաշրջանում, ինչպես նաև նրանց ազդեցությանը Հայաստանի Հանրապետության ներքին և արտաքին քաղաքական որոշումների վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում է, թե ինչպես են միջազգային ուժային կենտրոնների հակասությունները և տարածաշրջանային անկայունությունը սահմանափակել բրիտանական քաղաքականության արդյունավետությունը՝ ձևավորելով բարդ և հաճախ հակասական հարաբերություններ Հայաստանի հետ այդ պատմական փուլում։

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է աքսիոմատիկորեն տրված որոշ կառուցվածքների կիրառությանը մոդելների տեսության և կատեգորային հանրահաշվի շրջանակներում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, ըստ որի մաթեմատիկական կառուցվածքները կարող են սահմանվել որոշակի աքսիոմների և հարաբերությունների միջոցով, իսկ դրանց հատկությունները հետագայում ուսումնասիրվել տրամաբանական, հանրահաշվական և կատեգորային մեթոդների համադրմամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը մոդելների տեսությունն է, որը հետազոտում է ֆորմալ լեզուներով նկարագրված տեսությունների մոդելները, դրանց կառուցվածքային հատկությունները և տարբեր մոդելների միջև հարաբերությունները։ Աքսիոմատիկորեն սահմանված կառուցվածքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե տվյալ համակարգի որ հատկություններն են բխում անմիջապես աքսիոմներից, ինչպես են կառուցվում այդ համակարգերի մոդելները և ինչպիսի տրամաբանական կապեր կարող են գոյություն ունենալ տարբեր կառուցվածքների միջև։ Մյուս կարևոր ուղղությունը կատեգորային հանրահաշիվն է, որտեղ հանրահաշվական օբյեկտները դիտարկվում են ոչ միայն իրենց ներքին գործողությունների և հարաբերությունների միջոցով, այլև դրանց միջև գոյություն ունեցող մորֆիզմների և կառուցվածքապահպանող արտապատկերումների տեսանկյունից։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս նույնականացնել տարբեր մաթեմատիկական համակարգերի միջև ընդհանուր կառուցվածքային օրինաչափություններ և ուսումնասիրել դրանց փոխհարաբերությունները ավելի վերացական մակարդակում։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել աքսիոմատիկ կառուցվածքների տարբեր դասեր, դրանց ենթակառուցվածքները, հոմոմորֆիզմները, իզոմորֆիզմները և այլ կառուցվածքապահպանող արտապատկերումներ՝ բացահայտելով դրանց դերը մոդելների և կատեգորիաների ձևավորման գործընթացում։ Հետազոտության առանձնահատկությունն այն է, որ տրամաբանական և հանրահաշվական մոտեցումները դիտարկվում են փոխկապակցված կերպով․ մոդելների տեսությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել կառուցվածքների տրամաբանական նկարագրությունը, իսկ կատեգորային մեթոդները՝ դրանց միջև եղած հարաբերությունները և ընդհանուր կառուցվածքային հատկությունները։ Այսպիսի համադրությունը կարող է նպաստել այնպիսի հասկացությունների ավելի խոր ըմբռնմանը, ինչպիսիք են ֆորմալ տեսությունների մոդելները, կառուցվածքների համարժեքությունը, հանրահաշվական համակարգերի ընդհանրացված նկարագրությունը և տարբեր կատեգորիաների միջև կապերը։ Աշխատության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն ուսումնասիրում է վերացական մաթեմատիկական կառուցվածքների ընդհանուր հատկությունները և դրանց կիրառելիությունը ժամանակակից մաթեմատիկական տրամաբանության ու հանրահաշվի տարբեր խնդիրներում։ Ստացված արդյունքները կարող են հետաքրքրել մաթեմատիկական տրամաբանությամբ, աբստրակտ հանրահաշվով, մոդելների տեսությամբ և կատեգորիաների տեսությամբ զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է բարձր աբստրակցիայի մակարդակ ունեցող մաթեմատիկական հետազոտություն, որտեղ աքսիոմատիկ մեթոդը, մոդելների տեսությունը և կատեգորային հանրահաշիվը միավորվում են՝ տարբեր մաթեմատիկական համակարգերի կառուցվածքը, դրանց տրամաբանական հատկությունները և փոխհարաբերությունները ավելի ընդհանուր ու միասնական տեսանկյունից ուսումնասիրելու համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է ՀՀ քրեական դատավարությունում օրինական ուժի մեջ մտած վերջնական դատավարական որոշումների՝ նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման իրավական և դատավարական հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բացառիկ դատավարական մեխանիզմն է, որը հնարավորություն է տալիս վերջնական դատական որոշման նկատմամբ նոր քննություն իրականացնել այն դեպքերում, երբ հետագայում ի հայտ են գալիս այնպիսի փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են էականորեն ազդել գործի ելքի վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են այս ինստիտուտի էությունը, նպատակները, տեղը քրեական դատավարության համակարգում և դրա հարաբերակցությունը դատական ակտերի վերանայման մյուս ձևերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր երևան եկած և նոր հանգամանքների տարբերակմանը, դրանց իրավական բնույթին և յուրաքանչյուր հիմքի կիրառման նախադրյալներին։ Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ վերջնական որոշման կայացման պահին գոյություն ունեցած, սակայն դատարանին անհայտ հանգամանքները հետագայում բացահայտվում են և կարող են էական նշանակություն ունենալ գործի ճիշտ լուծման համար։ Միաժամանակ քննարկվում են այնպիսի նոր իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են առաջանալ կամ հաստատվել վերջնական դատավարական որոշումից հետո և հիմք հանդիսանալ դրա վերանայման համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև դատավարական սխալների, ապացույցների արժանահավատության և նոր ի հայտ եկած փաստերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Քննության են առնվում կեղծ ապացույցների, վկայի կեղծ ցուցմունքի, փորձագետի ոչ հավաստի եզրակացության և այլ էական հանգամանքների ազդեցությունը դատական որոշման օրինականության ու հիմնավորվածության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դատական ակտի վերջնականության և արդարադատության շահերի միջև հավասարակշռության խնդիրը․ մի կողմից անհրաժեշտ է ապահովել օրինական ուժի մեջ մտած դատական որոշումների կայունությունը, իսկ մյուս կողմից՝ հնարավորություն ստեղծել այնպիսի որոշումների վերանայման համար, որոնց նկատմամբ հետագայում ի հայտ են եկել էական նոր փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում նաև վերանայման ընթացակարգին, դրա նախաձեռնելու հիմքերին, իրավասու սուբյեկտներին, դատարանի լիազորություններին և վերանայման արդյունքում հնարավոր դատավարական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության մասնագետների, դատավորների, դատախազների, փաստաբանների, իրավաբանների, իրավագիտության դասախոսների, ասպիրանտների և դատավարական իրավունքի հիմնահարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու վերջնական դատավարական որոշումների վերանայման ինստիտուտի տեսական և գործնական խնդիրները, գնահատելու դրա կիրառման արդյունավետությունը և ներկայացնելու այն կատարելագործելու հնարավոր ուղղությունները՝ արդարադատության, օրինականության և անձի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության տեսանկյունից։

Социология

Աղքատության հիմնախնդիրը ժամանակակից հասարակությունների կարևորագույն սոցիալ-տնտեսական մարտահրավերներից է, որը բնութագրվում է բնակչության մի մասի կողմից հիմնական կենսական կարիքների՝ սննդի, բնակարանի, առողջապահության, կրթության և սոցիալական ապահովության բավարար մակարդակով չբավարարմամբ։ Հայաստանում աղքատության խնդիրը ձևավորվել է ինչպես տնտեսական անցումային շրջանի դժվարությունների, այնպես էլ կառուցվածքային գործազրկության, եկամուտների անհավասար բաշխման և որոշ ոլորտներում ցածր արտադրողականության հետևանքով։ Աղքատությունը ունի բազմակողմանի բնույթ՝ ընդգրկելով ոչ միայն նյութական, այլև սոցիալական և կրթական դրսևորումներ, որոնք սահմանափակում են մարդկանց հնարավորությունները և խոչընդոտում մարդկային կապիտալի զարգացմանը։ Աղքատության հաղթահարումը Հայաստանի Հանրապետությունում դիտարկվում է որպես պետական քաղաքականության առաջնահերթ ուղղություններից մեկը, որը պահանջում է համալիր և երկարաժամկետ ռազմավարական մոտեցում։ Այս ռազմավարության հիմնական ուղղություններից են տնտեսական աճի խթանումը, աշխատատեղերի ստեղծումը, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացումը և ներդրումային միջավայրի բարելավումը։ Տնտեսական զարգացման միջոցով հնարավոր է բարձրացնել բնակչության եկամուտները և նվազեցնել սոցիալական անհավասարությունը։ Կարևոր դեր ունի նաև սոցիալական պաշտպանության համակարգը, որը ներառում է նպաստներ, կենսաթոշակներ, աջակցման ծրագրեր և խոցելի խմբերի սոցիալական ինտեգրման միջոցառումներ։ Կրթության և մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացումը ևս հանդիսանում է աղքատության նվազեցման արդյունավետ միջոց, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս մարդկանց ձեռք բերել ավելի բարձր վարձատրվող աշխատանքներ և բարելավել իրենց սոցիալ-տնտեսական վիճակը։ Բացի այդ, կարևոր է տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությունը, որը նպատակ ունի նվազեցնել մարզերի և մայրաքաղաքի միջև տնտեսական անհավասարությունները՝ ապահովելով հավասար զարգացման հնարավորություններ։ Միջազգային կազմակերպությունների աջակցությունը և զարգացման ծրագրերը նույնպես կարևոր դեր են խաղում աղքատության հաղթահարման գործընթացում Հայաստանում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է բարելավել կառավարման արդյունավետությունը, պայքարել կոռուպցիայի դեմ և ապահովել սոցիալական քաղաքականության թիրախայնությունը, որպեսզի օգնությունը հասնի առավել կարիքավոր խմբերին։ Այսպիսով, աղքատության հիմնախնդիրը Հայաստանում բարդ և բազմաշերտ երևույթ է, որի հաղթահարումը պահանջում է տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ միջոցառումների համադրություն՝ ուղղված կայուն զարգացման և բնակչության կյանքի որակի բարձրացմանը։