Հարկաբյուջետային քաղաքականությունը և նրա կատարելագործման հիմնահարցերը Հայաստանի Հանրապետությունում

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի շուկայի և զբաղվածության ոլորտում առկա գենդերային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական և ինստիտուցիոնալ տեսանկյուններից։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են կանանց և տղամարդկանց մասնակցությունը աշխատանքի շուկայում, զբաղվածության և գործազրկության առանձնահատկությունները, մասնագիտական և ոլորտային բաշխվածությունը, աշխատանքի վարձատրության տարբերությունները, կարիերայի զարգացման հնարավորությունները և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են աշխատաշուկայում գենդերային անհավասարությունը, այդ թվում՝ կրթության և մասնագիտության ընտրությունը, ընտանիքի և աշխատանքի համատեղման դժվարությունները, խնամքի պարտականությունների անհավասար բաշխումը, կարծրատիպերը, աշխատանքի պայմանները և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև կանանց տնտեսական ակտիվության և զբաղվածության ընդլայնման խոչընդոտների բացահայտումը, ինչպես նաև աշխատաշուկայում հավասար հնարավորությունների ապահովման անհրաժեշտության հիմնավորումը։ Քննարկվում են գենդերային հավասարության խթանման հնարավոր քաղաքականությունները, զբաղվածության պետական կարգավորման գործիքները, աշխատանքային օրենսդրության դերը և սոցիալ-տնտեսական միջոցառումները, որոնք կարող են նպաստել կանանց և տղամարդկանց համար առավել հավասար ու ներառական աշխատանքային միջավայրի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, աշխատանքի և զբաղվածության, հանրային կառավարման ու գենդերային հետազոտությունների ոլորտների ուսանողների, մասնագետների, հետազոտողների և քաղաքականություն մշակողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ՀՀ աշխատաշուկայում գենդերային անհավասարության դրսևորումների, դրանց պատճառների և հաղթահարման հնարավոր ուղիների վերաբերյալ։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է պարաթիրեոիդ հորմոնի ազդեցության ուսումնասիրությանը նյարդային համակարգի գործունեության և օրգանիզմի ընդհանուր ինտեգրատիվ վիճակի վրա՝ փորձարարական հետազոտությունների հիման վրա։ Ուսումնասիրվում է հորմոնի ազդեցությունը ուղեղի կապտավուն բծի նեյրոնների ակտիվության, նյարդային կարգավորման մեխանիզմների և ֆիզիոլոգիական գործընթացների փոխկապակցվածության վրա։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են էնդոկրին և նյարդային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, հորմոնալ կարգավորման դերը վարքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ձևավորման գործընթացներում, ինչպես նաև օրգանիզմի հոմեոստազի պահպանման մեխանիզմները։ Հետազոտությունը ներկայացնում է փորձարարական տվյալների վերլուծություն, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ հորմոնների ազդեցությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի գործունեության վրա և բացահայտել նեյրոէնդոկրին փոխհարաբերությունների նշանակությունը կենդանի օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունների ձևավորման գործում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նյարդաֆիզիոլոգիայի, էնդոկրինոլոգիայի, կենսաբանության և բժշկական գիտությունների ոլորտների մասնագետներին ու հետազոտողներին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է արագընթաց նավամոդելների շարժման դինամիկայի և դրանց կրող կառուցվածքային տարրերի ամրության տեսական ու հաշվարկային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ջրային միջավայրում բարձր արագությամբ շարժվող մոդելի վրա ազդող հիդրադինամիկական, իներցիոն և մեխանիկական գործոնների փոխկապակցված գնահատումն է։ Նավամոդելը դիտարկվում է որպես բարդ դինամիկական համակարգ, որի շարժման բնութագրերը պայմանավորված են կորպուսի երկրաչափությամբ, զանգվածի և ծանրության կենտրոնի բաշխմամբ, շարժման արագությամբ, ջրի դիմադրությամբ և արտաքին ազդեցություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շարժման կայունությանը, երկայնական և լայնական տատանումներին, արագացման ընթացքում առաջացող անցումային գործընթացներին և կառուցվածքային տարրերի վրա փոխանցվող փոփոխական բեռնվածքներին։ Ուսումնասիրվում են նաև այն մեխանիկական լարումները և դեֆորմացիաները, որոնք կարող են առաջանալ կորպուսի ու հիմնական կրող հանգույցների տարբեր հատվածներում դինամիկական ազդեցությունների պայմաններում։ Ամրության գնահատման ժամանակ կարևոր է կառուցվածքային նյութերի մեխանիկական հատկությունների, տարրերի երկրաչափական ձևի, միացումների և բեռնվածքների բաշխման համատեղ դիտարկումը։ Մաթեմատիկական մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր կառուցվածքային տարբերակների վարքը, համեմատել դրանց բնութագրերը և բացահայտել առավել նշանակալի գործոնները։ Կարևոր խնդիրներից է զանգվածի նվազեցման և բավարար կառուցվածքային ամրության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ արագընթաց մոդելների համար փոքր զանգվածը կարող է նպաստել շարժողական ցուցանիշների բարելավմանը, մինչդեռ կրող տարրերը պետք է պահպանեն անհրաժեշտ կոշտությունն ու հուսալիությունը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև հաշվարկային արդյունքների և փորձարարական տվյալների համադրումը՝ ընտրված մոդելների համապատասխանությունը գնահատելու նպատակով։ Դինամիկական և ամրային խնդիրների միասնական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նավամոդելի կառուցվածքի և շարժման միջև փոխազդեցության մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նավերի շարժման մեխանիկայի, հիդրոդինամիկայի, նյութերի դիմադրության և կառուցվածքային մեխանիկայի մոտեցումները՝ արագընթաց նավամոդելների շարժողական բնութագրերի ու կրող տարրերի հուսալիության գնահատման նպատակով։

Сельское хозяйство

Գյուղատնտեսական կոոպերացիա աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական կոոպերացիայի տեսական հիմքերին, կազմակերպչական ձևերին և զարգացման գործնական խնդիրներին՝ ընդգծելով կոոպերատիվ շարժման դերը ագրարային տնտեսության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Հեղինակ Գևորգյան Ս.-ն գրքում ներկայացնում է գյուղատնտեսական կոոպերացիայի էությունը որպես տնտեսվարողների կամավոր միավորում, որի նպատակն է համատեղ արտադրության, վերամշակման, մատակարարման և իրացման միջոցով բարձրացնել եկամտաբերությունը և նվազեցնել արտադրական ծախսերը։ Աշխատությունում մանրամասն վերլուծվում են կոոպերատիվների հիմնական տեսակները՝ արտադրական, սպառողական, մատակարարման և վերամշակման կոոպերատիվներ, ինչպես նաև դրանց կազմակերպման և կառավարման սկզբունքները։ Հեղինակը առանձնացնում է կոոպերատիվների արդյունավետ գործունեության համար անհրաժեշտ պայմանները՝ անդամների ակտիվ մասնակցություն, ժողովրդավարական կառավարում, ֆինանսական թափանցիկություն և տնտեսական շահերի հավասարակշռություն։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական կոոպերացիայի տնտեսական նշանակությանը՝ որպես փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների մրցունակության բարձրացման գործիք։ Վերլուծվում է նաև կոոպերատիվների դերը գյուղատնտեսական շուկաների կայունացման, արտադրանքի իրացման բարելավման և ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնման գործում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև միջազգային փորձին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր երկրներում կոոպերատիվները նպաստել գյուղատնտեսության զարգացմանը և գյուղական բնակչության սոցիալական վիճակի բարելավմանը։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև կոոպերատիվների ձևավորման իրավական, տնտեսական և սոցիալական հիմնախնդիրները։ Գիրքը նախատեսված է գյուղատնտեսության, տնտեսագիտության, ագրոբիզնեսի և պետական կառավարման ոլորտների ուսանողների, մասնագետների և քաղաքականություն մշակողների համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է ամոնիումային աղերի ցիկլացման և ռեцикլացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը, որոնք պարունակում են 4-հիդրօքսիբուտին-2-իլ կամ 1,3-դիքլորբուտեն-2-իլ խմբեր՝ տարբեր π⁴-ֆրագմենտների համակցությամբ, ինչպես նաև 4-հիդրօքսիմեթիլիզոինդոլինիումի ածանցյալների վերակազմավորման գործընթացներին։ Հեղինակը վերլուծում է օրգանական սինթեզի ընթացքում տեղի ունեցող ներմոլեկուլային ցիկլացման մեխանիզմները՝ ընդգծելով էլեկտրոնային կառուցվածքի վերադասավորման և միջանկյալ ակտիվ վիճակների դերը հետերոցիկլիկ համակարգերի ձևավորման մեջ։ Գրքում դիտարկվում են ռեակցիոն ուղիները, ստերեոքիմիական առանձնահատկությունները և փոխակերպումների կինետիկան, որոնք պայմանավորում են ստացված միացությունների կառուցվածքային բազմազանությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում π-կոնյուգացված համակարգերի ազդեցությանը ցիկլացման ուղղության և արդյունավետության վրա, ինչպես նաև տարբեր լիգանդային միջավայրերի և լուծիչների դերին ռեակցիայի ելքի վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև փորձարարական տվյալներ՝ ստացված միացությունների կառուցվածքային հաստատման համար կիրառելով սպեկտրոսկոպիկ և քրոմատոգրաֆիկ մեթոդներ։ Աշխատությունը կարևոր է օրգանական քիմիկների և սինթետիկ հետերոցիկլիկ քիմիայի մասնագետների համար՝ նպաստելով նոր կառուցվածքային դասերի միացությունների ստացման և ռեակցիոն մեխանիզմների խորացված ըմբռնմանը։

Педагогика

Այս աշխատությունը նվիրված է մանկավարժական հասկացությունների համակարգում հստակության ապահովման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրանց լուծման հնարավոր տարբերակներն ու մեթոդաբանական մոտեցումները։ Գրքում ուսումնասիրվում են մանկավարժական տերմինների ձևավորման, կիրառման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները, վերլուծվում են կրթության տեսության մեջ օգտագործվող հիմնական հասկացությունների փոխհարաբերությունները և դրանց միասնական ընկալման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է մանկավարժական գիտության հասկացութային ապարատի կատարելագործման խնդիրներին, ներկայացնում է համակարգման սկզբունքներ, սահմանումների ճշգրտման մոտեցումներ և առաջարկություններ, որոնք նպաստում են գիտական հաղորդակցության արդյունավետությանը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև մանկավարժական հասկացությունների կիրառման դերը ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության, կրթական գործընթացի կազմակերպման և գիտական հետազոտությունների իրականացման գործում։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են մանկավարժական գիտության տեսական հիմքերի, հասկացությունների համակարգման և կրթական մեթոդաբանության զարգացման հարցերով։