ՀՀ համայնքներում տնտեսության կառավարման բարելավման հիմնական ուղղությունները

Экономика

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի ձևավորման հիմնախնդիրների և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով ֆինանսական համակարգի անցումը պլանային տնտեսությունից դեպի շուկայական հարաբերություններ և կապիտալի շուկայի ինստիտուցիոնալ ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է արժեթղթերի շուկայի ձևավորման նախադրյալները՝ ներառյալ սեփականաշնորհման գործընթացները, ֆինանսական միջնորդների առաջացումը և օրենսդրական դաշտի ձևավորումը, որոնք հիմք են դրել կապիտալի շուկայի զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է, որ Հայաստանի արժեթղթերի շուկան բնութագրվում է սահմանափակ ծավալներով, ցածր իրացվելիությամբ և ֆինանսական գործիքների ոչ բավարար բազմազանությամբ, ինչը պայմանավորված է տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկություններով և ներդրումային միջավայրի զարգացածության մակարդակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայի հիմնական դերակատարներին՝ բանկերին, ներդրումային ընկերություններին, բորսային համակարգին և կարգավորող մարմիններին, ինչպես նաև նրանց փոխգործակցության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են նաև զարգացման խոչընդոտները՝ կապիտալի սահմանափակ կուտակում, ներդրողների ցածր վստահություն, ֆինանսական գրագիտության ոչ բավարար մակարդակ և կորպորատիվ կառավարման թերություններ։ Միաժամանակ քննարկվում են զարգացման հնարավոր ուղղությունները՝ շուկայի ինստիտուցիոնալ ամրապնդում, պետական պարտատոմսերի և կորպորատիվ արժեթղթերի շուկայի ընդլայնում, ներդրումային միջավայրի բարելավում և միջազգային կապիտալի շուկաների հետ ինտեգրում։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է նաև կարգավորող և վերահսկող համակարգի կարևորությունը՝ որպես շուկայի թափանցիկության և կայունության ապահովման հիմնական գործիք։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է արժեթղթերի շուկայի ձևավորումը և զարգացումը Հայաստանում որպես երկարաժամկետ ինստիտուցիոնալ գործընթաց, որը պահանջում է համադրված տնտեսական, իրավական և ֆինանսական քաղաքականություն։

Экология

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի հողերի դեգրադացման հիմնական պատճառների, դրսևորումների և դրանց կանխարգելման ու վերականգնման միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածաշրջանի հողային ռեսուրսների բնական և մարդածին առանձնահատկությունները, հողերի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունների փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց բերրիության նվազմանն ու արտադրողականության անկմանը նպաստող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոռոգման ինտենսիվությանը, ջրային ռեժիմի փոփոխություններին, երկրորդային աղակալմանը, հողերի էրոզիոն գործընթացներին, անբավարար դրենաժին, գյուղատնտեսական հողերի ոչ արդյունավետ օգտագործմանը և մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հողերի աղակալման և ալկալիացման, օրգանական նյութի նվազման, կառուցվածքի վատթարացման և այլ դեգրադացիոն գործընթացների տարածվածությունն ու զարգացման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հողերի վիճակի գնահատման մեթոդներին, հողային ցուցանիշների ուսումնասիրությանը և դեգրադացման մակարդակի որոշմանը՝ տարբեր տարածքների ու հողատեսակների համեմատությամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև կլիմայական փոփոխությունների, ջրային ռեսուրսների կառավարման և գյուղատնտեսական արտադրության տեխնոլոգիաների ազդեցությանը հողերի կայունության վրա։ Դեգրադացման դեմ պայքարի շրջանակում դիտարկվում են ոռոգման և դրենաժային համակարգերի բարելավումը, ջրի արդյունավետ օգտագործումը, աղակալված հողերի վերականգնումը, հողի օրգանական նյութի համալրումը, ցանքաշրջանառությունը, հողապաշտպան գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների կիրառումը և հողերի մոնիթորինգի կատարելագործումը։ Կարևորվում է կանխարգելիչ միջոցառումների համադրումը վերականգնողական գործողությունների հետ՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմանները և գյուղատնտեսական արտադրության առանձնահատկությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Արարատյան հարթավայրի հողային ռեսուրսների կայուն կառավարմանը, հողերի բերրիության պահպանմանը և դեգրադացման գործընթացների սահմանափակմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել հողագետներին, ագրոնոմներին, բնապահպաններին, գյուղատնտեսության և ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, էկոլոգներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Экономика

Հետազոտության հիմնական նպատակը աշխարհատնտեսական, աշխարհաքաղաքական առկա բարդ և հակասական իրավիճակում Հարավային Կովկասի երկրների միջև երկկողմ և եռակողմ համագործացության բացահայտման հիման վրա տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրացիոն խմբավորման աստիճանական ձևավորման գործունեության մեխանիզմների, ողիների մշակումն ու առաջարկումն է / Диссертация посвящена раскрытию путей экономического сотрудничества, экономической интеграции между странами Южного Кавказа Հրատ.՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան, Երևան, 2009, Սեղմագիր՝ 22 էջ [src=123456789/4371] [dspace.nla.am]

Психология

Այս թեման վերաբերում է հատուկ կարիքներ ունեցող երեխաների նկատմամբ ծնողական վերաբերմունքի սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ընտանիքի դերը երեխայի զարգացման, սոցիալականացման և հուզական կայունության ապահովման գործընթացում։ Ծնողական վերաբերմունքը ձևավորվում է մի շարք գործոնների ազդեցությամբ՝ այդ թվում՝ երեխայի առողջական վիճակը, հաշմանդամության կամ զարգացման առանձնահատկության բնույթը, ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական պայմանները, մշակութային պատկերացումները և հոգեբանական պատրաստվածությունը։ Սկզբնական փուլում ծնողները հաճախ անցնում են ուժեղ հուզական ճգնաժամի փուլեր՝ շոկ, մերժում, մեղքի զգացում կամ անհանգստություն, որոնք հետագայում կարող են փոխվել ընդունման և ակտիվ աջակցման դիրքորոշման, եթե ընտանիքը ստանում է համապատասխան հոգեբանական և սոցիալական աջակցություն։ Կարևոր սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկություններից է նաև ծնողական վերաբերմունքի տատանվող բնույթը՝ պաշտպանողականության, գերխնամքի կամ հակառակը՝ հուզական հեռացման դրսևորումներով, որոնք կարող են ազդել երեխայի ինքնագնահատականի և սոցիալական հմտությունների զարգացման վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է ընտանիքի սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը՝ հասարակական վերաբերմունքը, խարանի (ստիգմայի) առկայությունը և աջակցության ծառայությունների հասանելիությունը, որոնք կարող են կամ ուժեղացնել ծնողների դիմակայողականությունը, կամ հակառակը՝ խորացնել հոգեբանական լարվածությունը։ Այս թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է ներառական կրթության զարգացման, սոցիալական աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպման և հոգեբանական աջակցության համակարգերի կատարելագործման համար՝ նպատակ ունենալով բարելավել ինչպես երեխաների, այնպես էլ նրանց ընտանիքների կյանքի որակը։

Социология

Այս աշխատանքը նվիրված է բազմազգ միջավայրում՝ Դաղստանի տարածքում բնակվող հայ համայնքի էթնիկ ինքնության պահպանման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով այն սոցիալ-մշակութային, պատմական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք նպաստում են ազգային ինքնության կայունացմանը և փոխանցմանը սերունդների միջև։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հայերի համայնքային կյանքի հիմնական ձևերը՝ լեզվի պահպանություն, կրոնական ավանդույթների դերը, ընտանեկան և կրթական միջավայրերի ազդեցությունը, ինչպես նաև մշակութային ինքնարտահայտման մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս պահպանել ինքնության առանձնահատկությունները բազմէթնիկ միջավայրում ինտեգրվելու պայմաններում։ Աշխատությունը վերլուծում է նաև միջէթնիկ փոխազդեցությունների բնույթը, տեղական սոցիալական կառուցվածքների ազդեցությունը և պետական ու հասարակական ինստիտուտների դերը էթնիկ խմբերի համակեցության և մշակութային բազմազանության պահպանման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մարտահրավերներին, որոնց բախվում է հայ համայնքը՝ ուրբանիզացիայի, լեզվական ասիմիլյացիայի և գլոբալիզացիոն գործընթացների պայմաններում, ինչպես նաև այն դիմադրողական մեխանիզմներին, որոնք թույլ են տալիս պահպանել ինքնության հիմնական տարրերը։ Հետազոտության նպատակն է ձևավորել համապարփակ պատկերացում էթնիկ ինքնության պահպանման դինամիկայի մասին բազմազգ հասարակության մեջ և բացահայտել այն գործոնները, որոնք ապահովում են մշակութային շարունակականություն և համայնքային կայունություն։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է հունաբան դպրոցի ազդեցությունը դասական հայերենի ձևավորման և զարգացման վրա՝ ընդգծելով նրա դերը հայերեն գիտական, թարգմանական և գրական լեզվի կատարելագործման գործընթացում։ Նշվում է, որ հունաբան դպրոցը միջնադարյան հայ մշակույթի կարևոր ուղղություններից մեկն էր, որի ներկայացուցիչները նպատակ ունեին հունարեն գիտական և փիլիսոփայական ժառանգությունը փոխանցել հայերենին՝ հնարավորինս ճշգրիտ և համակարգված լեզվական միջոցներով։ Վերլուծվում է, որ այս շարժման արդյունքում դասական հայերենում ձևավորվեցին նոր շարահյուսական կառուցվածքներ, բարդ նախադասական մոդելներ և վերացական հասկացությունների արտահայտման ճկուն համակարգ, որոնք նպաստեցին գրաբարի գիտական լեզվի զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հունական շարահյուսության ազդեցությանը, փոխառական թարգմանական կալկերին և նոր բառակազմական մոդելների ձևավորմանը, որոնք ընդլայնեցին հայերենի արտահայտչական հնարավորությունները։ Նշվում է նաև, որ հունաբան դպրոցի գործունեությունը ոչ միայն լեզվական, այլև մշակութային նշանակություն ուներ՝ ապահովելով հայ միջնադարյան մտավորականության կապը հելլենիստական գիտական ավանդույթի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ հունաբան դպրոցը կարևոր դեր է խաղացել դասական հայերենի զարգացման մեջ՝ նպաստելով նրա գիտականացմանը, կառուցվածքային հարստացմանը և միջազգային մշակութային ինտեգրմանը։