Նոր Ջուղայի գրական-մշակութային կյանքը 17-18-րդ դարերում

История

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1910 թվականին Մոսկվայում սովորող հայ կանանց և աղջիկներին աջակցող բարեգործական հասարակության գործունեության տարեկան հաշվետվությունը։ Այն արժեքավոր պատմական աղբյուր է, որը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել 20-րդ դարի սկզբի Մոսկվայում կրթություն ստացող հայ կանանց սոցիալական և կրթական պայմանների, նրանց առջև ծառացած դժվարությունների և այդ խնդիրների հաղթահարմանն ուղղված հայկական հասարակական ու բարեգործական նախաձեռնությունների մասին։ Հաշվետվության հիմքում ընկած է հասարակության մեկ տարվա գործունեության ամփոփումը, որը կարող է ներառել կազմակերպության ֆինանսական միջոցների ձևավորման և օգտագործման, անդամների և բարերարների մասնակցության, կրթական աջակցության տրամադրման, ուսանողուհիների կարիքների և իրականացված օգնության տարբեր ձևերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նյութը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ արտացոլում է ժամանակաշրջանի հայ համայնքային կյանքի կազմակերպվածության մակարդակը և կրթության, հատկապես կանանց կրթության նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքն ու աջակցությունը։ Հրատարակությունը կարող է տեղեկություններ պարունակել կրթական հաստատություններում սովորող հայուհիների, նրանց նյութական դրության, ուսման հետ կապված ծախսերի և բարեգործական աջակցության միջոցով այդ ծախսերը թեթևացնելու ուղղությամբ իրականացված միջոցառումների մասին։ Միաժամանակ այն կարող է օգտագործվել որպես սկզբնաղբյուր՝ ուսումնասիրելու Մոսկվայի հայ համայնքի հասարակական կապերը, բարեգործության ավանդույթները, կանանց կրթության զարգացման գործընթացը և հայ մտավորական ու հասարակական միջավայրի գործունեությունը նախահեղափոխական Ռուսաստանում։ Աշխատանքի բովանդակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես սոցիալական պատմության, կրթության պատմության, կանանց պատմության և հայկական համայնքների ուսումնասիրության համար, քանի որ նման հաշվետվությունները հնարավորություն են տալիս ոչ միայն վերականգնել կոնկրետ կազմակերպության գործունեությունը, այլև պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում կրթական և սոցիալական աջակցության կազմակերպման մեխանիզմների մասին։

Право

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից փուլում մրցակցային դատավարության զարգացման հիմնախնդիրների տեսական և իրավակիրառական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դատական գործընթացի արդիականացման, արդար դատաքննության ապահովման և կողմերի հավասարության սկզբունքի իրականացման հարցերը։ Գրքում վերլուծվում է մրցակցային դատավարության էությունը որպես դատավարական ձև, որտեղ մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերը հավասար իրավունքներով մասնակցում են ապացույցների ներկայացման, գնահատման և դատական քննության գործընթացին։ Հեղինակը դիտարկում է դատական իշխանության անկախության, դատախազության և պաշտպանության գործառույթների հավասարակշռության, ինչպես նաև դատավորի ակտիվ կամ պասիվ դերակատարման խնդիրները ժամանակակից իրավական համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող դժվարություններին՝ կապված ապացույցների գնահատման չափանիշների, դատավարական երաշխիքների ապահովման, կողմերի հավասար հնարավորությունների և արդար դատաքննության սկզբունքի լիարժեք իրականացման հետ։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություններ, դատաիրավական բարեփոխումների միտումները և իրավական համակարգերի զարգացման ուղղությունները՝ ուղղված մրցակցային դատավարության արդյունավետության բարձրացմանը։ Նյութը հիմնված է տեսական աղբյուրների, դատական պրակտիկայի ուսումնասիրության և իրավական վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով նպաստել արդարադատության համակարգի կատարելագործմանը և դատավարական մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացմանը։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ճարտարապետաշինարարական կրթության որակի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչ գործոններ են պայմանավորում ճարտարապետության և շինարարության ոլորտում մասնագիտական կրթության որակը, ինչպես կարելի է կատարելագործել կրթական ծրագրերի բովանդակությունը, դասավանդման մեթոդները, ուսանողների գնահատման համակարգը, նյութատեխնիկական բազան և բուհ-աշխատաշուկա կապը։ Այս ոլորտի կրթության առանձնահատկությունն այն է, որ մասնագետից պահանջվում է տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրություն․ ապագա ճարտարապետը կամ շինարարական ոլորտի մասնագետը պետք է կարողանա ոչ միայն յուրացնել մասնագիտական գիտելիքներ, այլև դրանք կիրառել նախագծման, հաշվարկների, շինարարական գործընթացների, թվային մոդելավորման և իրական մասնագիտական խնդիրների լուծման ժամանակ։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել կրթության որակի կառավարման ամբողջական համակարգը՝ սկսած կրթական ծրագրերի մշակման և հաստատման փուլից մինչև ուսուցման արդյունքների գնահատում և շրջանավարտների հետագա մասնագիտական գործունեության վերլուծություն։ Կարևոր ուղղություն է կրթական ծրագրերի համապատասխանեցումը աշխատաշուկայի պահանջներին։ ՀՀ օրենսդրական շրջանակն էլ նախատեսում է, որ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունները կրթական ծրագրերը մշակելիս հաշվի առնեն համապատասխան գործատուների մասնակցությունն ու առաջարկությունները, ինչը հատկապես կարևոր է մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող ճարտարապետաշինարարական կրթության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կարևորվել գործատուների, մասնագիտական կազմակերպությունների, շրջանավարտների և ուսանողների կարծիքների պարբերական հավաքագրումը՝ կրթական ծրագրերի ուժեղ և թույլ կողմերը բացահայտելու համար։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև ուսումնական գործընթացում ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը։ Ճարտարապետաշինարարական մասնագիտությունների համար հատկապես կարևոր են համակարգչային նախագծումը, եռաչափ մոդելավորումը, շենքերի տեղեկատվական մոդելավորումը՝ BIM, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերը, թվային նախագծման գործիքները, ինչպես նաև ինժեներական համակարգերի մոդելավորման և կառավարման ժամանակակից լուծումները։ ՀՀ-ում այս ուղղությամբ արդեն իրականացվել են կրթական ենթակառուցվածքների արդիականացման ծրագրեր․ մասնավորապես Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանում ստեղծվել է «ՍՄԱՐԹԼԱԲ» կենտրոն, ներդրվել են IoT լաբորատորիա, համակարգչային լսարաններ և BIM մոտեցումներ։ Այս փորձը կարող է դիտարկվել որպես կրթության որակի կառավարման կատարելագործման գործնական ուղղություններից մեկը։ Մյուս կարևոր խնդիրը դասավանդման մեթոդների արդիականացումն է։ Ավանդական դասախոսական մոտեցումներին զուգահեռ կարող են կիրառվել նախագծահեն, խնդիրների վրա հիմնված, թիմային և հետազոտահեն ուսուցման մեթոդներ, որոնց միջոցով ուսանողը ոչ միայն ստանում է տեղեկատվություն, այլև սովորում է ինքնուրույն վերլուծել մասնագիտական խնդիրները, մշակել նախագծային լուծումներ, պաշտպանել իր որոշումները և աշխատել բազմամասնագիտական թիմում։ Ճարտարապետաշինարարական կրթության դեպքում սա հատկապես կարևոր է, քանի որ իրական նախագծերում ճարտարապետները, կոնստրուկտորները, ինժեներները, դիզայներները և այլ մասնագետներ աշխատում են փոխկապակցված միջավայրում։ Կրթության որակի կառավարման կատարելագործման կարևոր ուղղություն է ուսանողների ուսումնառության արդյունքների գնահատման համակարգի բարելավումը։ Գնահատումը պետք է արտացոլի ոչ միայն տեսական գիտելիքների յուրացումը, այլև մասնագիտական կարողությունների ձևավորումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել նախագծերի, պորտֆոլիոների, գործնական աշխատանքների, լաբորատոր փորձերի, թիմային առաջադրանքների և իրական մասնագիտական խնդիրների լուծման արդյունքների գնահատման մեխանիզմներ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել շրջանավարտի պատրաստվածության մասին։ Առանձին նշանակություն ունի դասախոսական կազմի մասնագիտական զարգացումը։ Կրթության որակի բարձրացումը դժվար է ապահովել առանց դասախոսների շարունակական վերապատրաստման, ժամանակակից մասնագիտական ծրագրերի յուրացման, միջազգային փորձի ուսումնասիրության և գիտահետազոտական գործունեության ակտիվացման։ Այս ուղղությամբ կրթական քաղաքականության մեջ նույնպես շեշտադրվում է կարողությունների զարգացումը, որակի ապահովման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուհի ներքին որակի ապահովման համակարգին։ Դրա արդյունավետությունը պահանջում է կրթական ծրագրերի պարբերական ինքնագնահատում, ուսանողների առաջադիմության և բավարարվածության ուսումնասիրություն, դասավանդման արդյունավետության գնահատում, շրջանավարտների զբաղվածության մոնիթորինգ և ստացված տվյալների հիման վրա բարելավման միջոցառումների իրականացում։ Այսպիսի մոտեցումը կրթության որակի կառավարումը վերածում է շարունակական գործընթացի, այլ ոչ թե միայն հավատարմագրման կամ արտաքին ստուգման համար իրականացվող գործողության։ Աշխատության մեջ կարող է կարևորվել նաև կրթական, գիտական և արտադրական գործունեության ինտեգրումը։ Ճարտարապետաշինարարական կրթության արդյունավետության բարձրացման համար անհրաժեշտ է ուսանողներին հնարավորություն տալ մասնակցելու իրական նախագծերի, լաբորատոր և հետազոտական աշխատանքների, մասնագիտական պրակտիկաների և շինարարական կազմակերպությունների հետ համատեղ իրականացվող ծրագրերի։ Բուհի առաքելության մեջ նույնպես ընդգծվում է միջազգային չափանիշներին և աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան մասնագետների պատրաստումը, շարունակական կրթությունը և գիտահետազոտական գործունեությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեխանիզմները կարող են կիրառվել ճարտարապետաշինարարական կրթական ծրագրերի վերանայման, որակի ներքին կառավարման համակարգերի կատարելագործման, ուսումնական լաբորատորիաների և թվային ենթակառուցվածքների զարգացման, դասախոսների վերապատրաստման և գործատուների հետ համագործակցության ամրապնդման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կրթության որակի կառավարումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված գործընթաց, որը ներառում է կրթական ծրագրերի արդիականացում, ուսուցման և գնահատման մեթոդների կատարելագործում, ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների ներդրում, դասախոսների մասնագիտական զարգացում, ուսանողների գործնական պատրաստվածության բարձրացում, գիտահետազոտական գործունեության խթանում և աշխատաշուկայի հետ շարունակական հետադարձ կապի ձևավորում։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի մեքենայացված բերքահավաքի արդյունավետության բարձրացմանը՝ հողային զանգվածից պալարների առավել ամբողջական առանձնացում ապահովող մեքենայի կառուցվածքի կատարելագործման և դրա հիմնական բանող օրգանի պարամետրերի գիտական հիմնավորման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում բերքահավաքի ընթացքում կարտոֆիլահանի, հողի, բուսական մնացորդների և պալարների փոխազդեցության մեխանիկական ու տեխնոլոգիական օրինաչափություններն են։ Քննվում են գոյություն ունեցող տեխնիկական լուծումների աշխատանքի առանձնահատկությունները, զտման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և այն կառուցվածքային սահմանափակումները, որոնք կարող են հանգեցնել հողային խառնուրդների ոչ բավարար հեռացման, բերքի կորստի կամ պալարների վնասման։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանող օրգանի կառուցվածքի ընտրությանը և այնպիսի պարամետրերի հիմնավորմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս արդյունավետորեն քայքայել ու զտել հողային զանգվածը՝ միաժամանակ նվազեցնելով հավաքվող բերքի մեխանիկական վնասվածքների հավանականությունը։ Ուսումնասիրվում են մեքենայի աշխատանքային արագության, բանող օրգանների շարժման բնութագրերի, երկրաչափական չափերի և հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների փոխադարձ կապերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեխնոլոգիական գործընթացի տեսական նկարագրությունը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել պալարների և հողային մասնիկների շարժման առանձնահատկությունները մեքենայի աշխատանքային հատվածներում և ընտրել համապատասխան կառուցվածքային լուծումներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, մեքենայի փորձարարական փորձարկումները և ստացված ցուցանիշների համեմատական գնահատումը՝ որոշելու զտման աստիճանը, բերքի կորուստները, պալարների վնասվածությունը, արտադրողականությունը և էներգատարությունը։ Առանձին նշանակություն ունի մեքենայի աշխատանքի հարմարեցումը տարբեր հողային և արտադրական պայմաններին, քանի որ հողի խոնավությունը, խտությունը և կառուցվածքը կարող են էականորեն ազդել բերքահավաքի տեխնոլոգիական ընթացքի վրա։ Կառուցվածքային և կինեմատիկական պարամետրերի օպտիմալ ընտրությունը դիտարկվում է որպես մեքենայի հուսալիության, արտադրողականության և ագրոտեխնիկական պահանջներին համապատասխանության ապահովման կարևոր նախապայման։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական մեքենաշինության, մեքենաների տեսության և կարտոֆիլի բերքահավաքի մեքենայացման մոտեցումները՝ ավելի արդյունավետ և բարձր զտման ունակությամբ տեխնիկական միջոցների մշակման նպատակով։

Лингвистика

Այս լեզվաբանական ուսումնասիրությունը նվիրված է անգլերեն լեզվի ցավ, վնաս կամ տառապանք արտահայտող բայերի բառակազմական հիմքերի և իմաստային կառուցվածքների ճանաչողական վերլուծությանը՝ համադրական դիտարկմամբ հայերենի և ռուսերենի հետ։ Աշխատությունում քննարկվում են այդ բայերի ձևաբանական կառուցվածքը, բառակազմական մեխանիզմները և իմաստային ընդլայնման ուղիները, ինչպես նաև դրանց ընկալման և կոնցեպտուալացման առանձնահատկությունները տարբեր լեզվամտածող համակարգերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցավի և վնասի գաղափարի լեզվական արտահայտման տարբեր ռազմավարություններին՝ ներառյալ փոխաբերական ընդհանրացումները, էմոցիոնալ ինտենսիվության աստիճանավորումը և գործողության ու վիճակի տարբերակումը երեք լեզուներում։ Քննարկվում են նաև թարգմանական համարժեքության խնդիրները և այն դեպքերը, երբ նույն իմաստային դաշտը տարբեր լեզուներում կառուցվում է տարբեր ձևաբանական և սեմանտիկ միջոցներով։ Աշխատությունը նպաստում է համադրական լեզվաբանության զարգացմանը՝ բացահայտելով լեզվի և մտածողության փոխկապակցվածության որոշ օրինաչափություններ։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է նախադաշտանադադարային և հետդաշտանադադարային շրջանի կանանց միզասեռական խանգարումների ախտորոշման և շտկման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով գինեկոլոգիայի և ուրոգինեկոլոգիայի միջդիսցիպլինար կապը և հորմոնալ փոփոխությունների ազդեցությունը կանանց օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Գրքում վերլուծվում են այդ տարիքային փուլերին բնորոշ հիմնական կլինիկական խնդիրները՝ ներառյալ միզային անզսպությունը, կոնքի հատակի թուլությունը, վագինալ ատրոֆիկ փոփոխությունները, սեռական ֆունկցիայի խանգարումները և կրկնվող միզուղիների ինֆեկցիաները՝ դրանց պաթոգենեզի և ռիսկի գործոնների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից ախտորոշիչ մեթոդներին՝ ուլտրաձայնային և ֆունկցիոնալ հետազոտություններ, ուրոդինամիկ թեստեր, լաբորատոր հորմոնալ գնահատում, ինչպես նաև կլինիկական սքորավորման համակարգեր, որոնք թույլ են տալիս օբյեկտիվ գնահատել հիվանդության ծանրությունը և ընթացքը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև բուժման և շտկման ժամանակակից մոտեցումները՝ հորմոնալ փոխարինող թերապիա, տեղային էստրոգենային բուժում, կոնսերվատիվ վերականգնողական մեթոդներ, կոնքի հատակի մկանների մարզում, ֆիզիոթերապիա, ինչպես նաև վիրաբուժական միջամտությունների ցուցումներ և արդյունավետության գնահատում։ Վերլուծվում է նաև կանխարգելման ռազմավարությունը՝ ուղղված կյանքի որակի բարելավմանը և բարդությունների նվազեցմանը, ինչպես նաև անհատականացված բուժման մոդելների կիրառման կարևորությունը։ Գրքի նպատակն է ձևավորել գիտահեն, համալիր մոտեցում այս տարիքային խմբի կանանց միզասեռական խանգարումների արդյունավետ կառավարման համար։