1921 թ. փետրվարյան ապստամբությունը Հայաստանում

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Մելքիսեդեկ արքեպիսկոպոս Մուրադյանցի գործունեությանը՝ որպես խմբագրի, հրապարակախոսի և հասարակական-մշակութային գործչի։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել նրա մտավոր ու լրագրողական ժառանգությունը, բացահայտել նրա խմբագրական գործունեության առանձնահատկությունները և ցույց տալ այն դերը, որ նա ունեցել է հայ մամուլի ու հասարակական մտքի զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել նրա հրապարակախոսական հոդվածների թեմատիկ ուղղությունները, լեզուն, ոճը, բարձրացրած հասարակական և մշակութային խնդիրները, ինչպես նաև մամուլի միջոցով ընթերցող հասարակության վրա ազդեցություն գործելու նրա ձգտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խմբագրի գործունեությանը, քանի որ պարբերական մամուլի ձևավորման և զարգացման շրջանում խմբագիրը ոչ միայն նյութերի ընտրություն և խմբագրում իրականացնող մասնագետ էր, այլև որոշակի գաղափարական ու մշակութային ուղղություն ձևավորող գործիչ։ Մուրադյանցի հրապարակախոսական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ կրթության, ազգային ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների, եկեղեցական և հասարակական կյանքի, մշակույթի ու ազգային ժառանգության պահպանության վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Նրա հոդվածներում և հրապարակումներում արտահայտված տեսակետները կարող են դիտարկվել նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական մտքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ բացահայտելով այն հիմնախնդիրները, որոնք առավել կարևոր էին հասարակության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև նրա խմբագրած կամ նրա գործունեության հետ կապված պարբերականների բնույթին, հրապարակվող նյութերի ընտրության սկզբունքներին և դրանցում արտահայտվող հասարակական դիրքորոշումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի հրապարակախոսի լեզվական և ոճական ձեռագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ հրապարակախոսական խոսքը միաժամանակ պահանջում է տեղեկատվական հստակություն, համոզչականություն և հասարակական խնդիրների մատչելի ներկայացում։ Նրա գործունեության վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես էին կրոնական, ազգային, կրթական և մշակութային գաղափարները միահյուսվում հայ մամուլի հրապարակախոսական դաշտում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ լրագրության և մամուլի պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն անհատների մասին, որոնք իրենց խմբագրական և հրապարակախոսական աշխատանքով նպաստել են ազգային հասարակական մտքի ձևավորմանն ու տարածմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Մելքիսեդեկ արքեպիսկոպոս Մուրադյանցին որպես բազմակողմանի մտավոր և հասարակական գործիչ՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ պարբերական մամուլի, հրապարակախոսության և մշակութային-ազգային մտքի զարգացման գործում։

Сельское хозяйство

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է գյուղատնտեսական ապահովագրության համակարգի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների վերլուծությանը Հայաստան-ում։ Աշխատությունում քննարկվում են գյուղատնտեսական ռիսկերի առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված կլիմայական անկայունությամբ, բնական աղետների հաճախականությամբ, արտադրական տատանումներով և շուկայական անորոշություններով, որոնք զգալի ազդեցություն են ունենում գյուղացիական տնտեսությունների կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական շուկայի զարգացման խոչընդոտներին՝ ներառյալ ֆինանսական գործիքների սահմանափակությունը, ռիսկերի գնահատման դժվարությունները, պետական աջակցության անհրաժեշտությունը և ապահովագրական մշակույթի ցածր մակարդակը։ Ուսումնասիրվում են նաև միջազգային փորձի օրինակներ և դրանց կիրառելիությունը տեղական պայմաններում։ Աշխատությունը առաջարկում է համակարգային լուծումներ՝ ներառյալ պետական-մասնավոր համագործակցության ընդլայնում, սուբսիդավորման մեխանիզմների կատարելագործում, տվյալահենք ռիսկերի գնահատման համակարգերի ներդրում և գյուղացիական տնտեսությունների իրազեկվածության բարձրացում։

География

Այս գիրքը ներկայացնում է երկրաբանական գիտության հիմունքները՝ բացատրելով Երկրի կառուցվածքը, կազմությունը և այն հիմնական գործընթացները, որոնք ձևավորում են մոլորակի մակերեսը։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են երկրաբանական ժամանակաշրջանները, ժայռերի և միներալների տեսակները, դրանց առաջացման պայմանները և փոխակերպման մեխանիզմները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև տեկտոնական թիթեղների շարժմանը, հրաբխային և սեյսմիկ երևույթներին, էրոզիայի և նստվածքագոյացման գործընթացներին, որոնք միասին ձևավորում են լանդշաֆտների բազմազանությունը։ Ներկայացված են նաև օգտակար հանածոների առաջացումը, դրանց տարածվածությունը և տնտեսական նշանակությունը մարդու գործունեության համար։ Գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքը և պարզաբանող օրինակները՝ օգնելով հասկանալ Երկրի դինամիկ բնույթը և այն բնական ուժերը, որոնք մշտապես փոխում են նրա տեսքը։ Այն օգտակար է ուսանողների, երկրաբանությամբ և բնական գիտություններով հետաքրքրվողների համար՝ ապահովելով հիմնարար գիտելիք տվյալ ոլորտում։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության՝ պետական իշխանության մարմինների համակարգում ունեցած տեղին, իրավական կարգավիճակին, լիազորություններին և պետական կառավարման գործընթացում ունեցած դերին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կառավարության և պետական իշխանության մյուս մարմինների փոխհարաբերություններն են, ինչպես նաև գործադիր իշխանության կազմակերպման և իրականացման սահմանադրաիրավական հիմքերը։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել կառավարության ձևավորման և գործունեության սկզբունքները, նրա կառուցվածքը, իրավասության շրջանակը, որոշումների ընդունման մեխանիզմները և պատասխանատվության ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարության փոխհարաբերություններին Հանրապետության նախագահի, Ազգային ժողովի, դատական իշխանության և պետական կառավարման այլ մարմինների հետ՝ իշխանությունների տարանջատման և փոխզսպումների ու հակակշիռների սկզբունքների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև կառավարության՝ որպես գործադիր իշխանության բարձրագույն մարմնի դերին պետական քաղաքականության մշակման և իրականացման, սոցիալ-տնտեսական զարգացման, հանրային կառավարման և երկրի ներքին ու արտաքին քաղաքականության իրականացման գործընթացներում։ Կարևոր ուղղություն է կառավարության իրավական ակտերի, լիազորությունների իրականացման սահմանների և պետական կառավարման համակարգում պատասխանատվության մեխանիզմների վերլուծությունը։ Աշխատությունում կարող են ներկայացվել նաև կառավարության կառուցվածքային փոփոխությունները և դրանց պայմանավորվածությունը Հայաստանի պետական կառավարման համակարգի զարգացման տարբեր փուլերով։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությանը կառավարության կարգավիճակի և իշխանության համակարգում նրա դերի վրա՝ հնարավորություն տալով հասկանալու գործադիր իշխանության ինստիտուցիոնալ զարգացման տրամաբանությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև պետական կառավարման արդյունավետության, իրավականության, հաշվետվողականության և թափանցիկության ապահովման խնդիրները։ Կառավարության գործունեության վերլուծությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ գործադիր իշխանության արդյունավետ կազմակերպումը անմիջականորեն կապված է պետական քաղաքականության հետևողական իրականացման և հանրային կառավարման որակի հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սահմանադրական և վարչական իրավունքի մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողներին, իրավաբաններին, պետական ծառայողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, այն հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության սահմանադրաիրավական դիրքի, պետական իշխանության համակարգում նրա գործառույթների և իշխանության մյուս ինստիտուտների հետ փոխհարաբերությունների վերաբերյալ։

Политология

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության հիմնախնդիրը Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Ռուսաստանի ռազմավարական շահերին տարածաշրջանում և դրանց ազդեցությանը Հայաստանի էներգետիկ համակարգի կայունության վրա։ Հետազոտության մեջ էներգետիկ անվտանգությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ համակարգ, որը ներառում է էներգակիրների մատակարարման հուսալիությունը, ենթակառուցվածքների վերահսկելիությունը, գների կայունությունը և արտաքին քաղաքական ռիսկերի կառավարումը։ Աշխատությունը վերլուծում է Ռուսաստանի դերը որպես հիմնական էներգետիկ գործընկեր և մատակարար, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը տարածաշրջանային էներգետիկ հոսքերի, գազատրանսպորտային ենթակառուցվածքների և ռազմավարական ներդրումների վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են Հայաստանի էներգետիկ կախվածությունը՝ ներառյալ ներմուծվող գազի և նավթամթերքների բարձր բաժինը, էներգետիկ շուկայի սահմանափակ դիվերսիֆիկացիան և աշխարհագրական փակվածության պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև տարածաշրջանային մրցակցության և համագործակցության դինամիկային, որտեղ էներգետիկ նախագծերը հաճախ ունենում են ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական նշանակություն՝ ազդելով ուժային հավասարակշռությունների վրա Հարավային Կովկասում։ Վերլուծվում են հնարավոր դիվերսիֆիկացիոն ուղիները, վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումը և էներգաարդյունավետության բարձրացման քաղաքականությունները՝ որպես Հայաստանի էներգետիկ անկախության ամրապնդման միջոցներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը սերտորեն փոխկապակցված է տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական զարգացումների հետ, իսկ Ռուսաստանի ազդեցությունը մնում է առանցքային գործոն՝ թե՛ ռիսկեր ձևավորելու, թե՛ կայունության որոշակի երաշխիքներ ապահովելու առումով։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային ծառայությունների պետական կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց արդյունավետության բարձրացման և կառավարման համակարգերի կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Վերլուծվում են հանրային ծառայությունների ոլորտների՝ էներգետիկայի, ջրամատակարարման, տրանսպորտի, կապի և կոմունալ ծառայությունների կարգավորման գործող մեխանիզմները, դրանց արդյունավետության և թափանցիկության մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական կարգավորող մարմինների դերակատարությանը, սակագնային քաղաքականության ձևավորմանը, մրցակցային միջավայրի ապահովմանը և սպառողների շահերի պաշտպանությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է միջազգային փորձի կիրառելիությունը ՀՀ պայմաններում՝ ներառյալ անկախ կարգավորիչների ինստիտուցիոնալ զարգացումը և հանրային-մասնավոր գործընկերության մեխանիզմները։ Աշխատությունը ներկայացնում է վերլուծական եզրակացություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել հանրային ծառայությունների որակի բարձրացմանը, արդյունավետ կարգավորմանը և հանրային շահերի ավելի լիարժեք պաշտպանությանը Հայաստանում։