Яфетическое происхождение армянского слова margarey - пророк

История

Գիրքը նվիրված է 1988–1994 թվականների Արցախյան գոյապայքարի ընթացքում կանանց մասնակցության, դերակատարության և ներդրման ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են կանանց մասնակցության տարբեր դրսևորումները՝ հասարակական, քաղաքական, կազմակերպչական, բժշկական, թիկունքային և ռազմական ոլորտներում։ Վերլուծվում է նրանց ազդեցությունը ազգային-հասարակական շարժումների, համայնքային կյանքի կազմակերպման, պատերազմի տարիների սոցիալական խնդիրների լուծման և դիմակայության գործընթացների վրա։ Քննարկվում են կանանց անձնական պատմությունները, կենսագրական դրվագները, նրանց կատարած աշխատանքը և այն պայմանները, որոնցում ձևավորվել է նրանց ակտիվ մասնակցությունը պատմական իրադարձություններին։ Գիրքը կարևորում է կանանց դերը որպես հասարակական կայունության, փոխօգնության և ազգային ինքնագիտակցության պահպանման գործոն՝ ներկայացնելով ժամանակաշրջանի սոցիալական ու պատմական առանձնահատկությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հասարակագետների, գենդերային ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և Արցախյան շարժման ու պատերազմի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Հրատարակությունը նվիրված է հայ նոր գրականության հիմնադիրներից մեկի՝ Խաչատուր Աբովյանի կյանքին, ստեղծագործական գործունեությանը և հայ ժողովրդի մշակութային ու հասարակական կյանքում ունեցած նշանակությանը։ Այն ներկայացնում է գրողի կենսագրական ուղին, կրթական և մտավոր ձևավորման գործընթացը, գրական հայացքները, լուսավորական գաղափարներն ու այն պատմական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է նրա ստեղծագործական աշխարհը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Աբովյանի դերը գրական աշխարհաբար լեզվի զարգացման գործում․ նա կարևորել է գրականությունը ժողովրդի լայն խավերին հասանելի դարձնելու անհրաժեշտությունը և իր ստեղծագործությամբ նպաստել է նոր գրական լեզվի ու ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Նրա գործունեությունը սերտորեն կապված էր կրթության, լուսավորության, հասարակական առաջընթացի և ազգային մշակույթի զարգացման գաղափարների հետ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու գրողի գրական ժառանգության առանձնահատկություններին, նրա ստեղծագործություններում արտահայտված մարդասիրական, հայրենասիրական և ժողովրդական գաղափարներին, ինչպես նաև հայ իրականության մեջ նոր մտածողության ձևավորման գործընթացին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Աբովյանի պատմական դերը՝ որպես մտավորական, մանկավարժ և գրող, որը ձգտել է հաղթահարել կրթական ու մշակութային հետամնացությունը և գրականությունը ծառայեցնել հասարակական լուսավորությանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության, 19-րդ դարի ազգային-մշակութային շարժումների, աշխարհաբար գրական լեզվի ձևավորման և հայ լուսավորական մտքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, պատմաբաններին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու գրական ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Другие предметы

Տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է տարվա վերջին երեք ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված ընտրանի։ Նյութերը նախատեսված են պատմական, մշակութային, հասարակական, գրական, գիտական և այլ նշանակալի իրադարձությունների ու տարեդարձերի վերաբերյալ համառոտ տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Առանձին գրառումներում կարող են ընդգրկվել նշանավոր գործիչների ծննդյան և մահվան տարելիցներ, կարևոր իրադարձությունների տարեդարձեր, մշակութային ու գիտական կյանքի հիշարժան օրեր և այլ նշանակալի ամսաթվեր։ Տեղեկությունների ժամանակագրական դասավորությունը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ կողմնորոշվել ըստ ամիսների և օրերի ու ընտրել անհրաժեշտ նյութերը կրթական, մշակութային կամ տեղեկատվական աշխատանքի համար։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, գրական երեկոների, զեկուցումների և գրադարանային տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման համար։ Այն նաև նպաստում է պատմական ու մշակութային հիշողության պահպանմանը և տարբեր բնագավառների կարևոր տարեթվերի վերաբերյալ տեղեկությունների համակարգմանը։ Նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և կրթության ոլորտների աշխատողների, ուսուցիչների, ուսանողների և լայն ընթերցողական շրջանակների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան հայ բժշկական գրավոր ժառանգության բառապաշարում արաբերենից և պարսկերենից ներթափանցած լեզվական միավորների պատմալեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում XIII դարի բժշկական բնագրերում հանդիպող փոխառյալ բառերի հայտնաբերումը, դասակարգումը, իմաստային բնութագրումը և հայերենի բառային համակարգում դրանց յուրացման առանձնահատկությունների բացահայտումն է։ Քննության են առնվում բժշկությանը, մարդու օրգանիզմին, հիվանդությունների անվանումներին, դեղանյութերին, բուսական և հանքային ծագման նյութերին, բժշկական գործիքներին ու մասնագիտական հասկացություններին վերաբերող բառային միավորները՝ դիտարկելով դրանց ծագումնաբանական և իմաստաբանական զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխառությունների հնչյունական և ձևաբանական հարմարեցմանը, քանի որ օտարալեզու բառերը հայերեն միջավայրում կարող էին ենթարկվել հնչյունական փոփոխությունների, ստանալ հայերենին բնորոշ քերականական ձևեր և մասնակցել նոր բառերի կազմությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու նաև, թե որոշ բառեր հայերեն են անցել անմիջապես արաբերենից կամ պարսկերենից, թե հնարավոր միջնորդ լեզուների միջոցով, ինչպես նաև բացահայտելու տարբեր ծագում ունեցող եզրույթների միջև առկա իմաստային հարաբերությունները։ Բառապաշարային նյութի քննությունը կարևոր տեղեկություններ է տալիս միջնադարյան հայկական բժշկագիտության և Մերձավոր Արևելքի գիտական ավանդույթների փոխազդեցության վերաբերյալ։ Արաբական և պարսկական բժշկական մշակույթի հետ շփումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես բառային փոխառությունների աղբյուր, այլև որպես գիտելիքի փոխանցման ավելի լայն պատմամշակութային գործընթացի բաղադրիչ։ Ձեռագրային տարբերակների համեմատությունը կարող է նպաստել բառերի գրության ձևերի, կիրառության հաճախականության և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած իմաստային փոփոխությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են նաև հայ բժշկական տերմինաբանության պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով տարբերակել բնիկ, փոխառյալ և հետագայում հայերենում վերաիմաստավորված մասնագիտական միավորները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական բառագիտության, ստուգաբանության, ձեռագրագիտության և բժշկության պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով միջնադարյան հայերենի մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման բազմալեզու և մշակութային միջավայրը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների հարթաթաթության պայմաններում բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի կիրառման մանկավարժական և վերականգնողական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի հենաշարժական համակարգի տարիքային առանձնահատկությունները, ոտնաթաթի կամարների ձևավորումը, շարժողական զարգացման օրինաչափությունները և ֆիզիկական վարժությունների դերն են՝ որպես համալիր վերականգնողական աշխատանքի բաղադրիչ։ Քննվում են հարթաթաթության հիմնական դրսևորումները, ոտնաթաթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ազդեցությունը քայլքի, մարմնի հավասարակշռության, շարժումների համակարգման և ստորին վերջույթների ծանրաբեռնվածության բաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախադպրոցական տարիքում ֆիզիկական ակտիվության կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով երեխաների շարժողական կարողությունները, զարգացման մակարդակը և վարժությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի ծրագրերի կառուցման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց հաջորդականությունը և երեխայի ֆունկցիոնալ վիճակին համապատասխանեցնելու մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ոտնաթաթի և ստորին վերջույթների մկանային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի, շարժումների կոորդինացիայի, հավասարակշռության և ճիշտ շարժողական սովորությունների զարգացման գնահատումը։ Դիտարկվում է խաղային տարրերի կիրառման նշանակությունը, քանի որ նախադպրոցական տարիքում շարժողական առաջադրանքների հետաքրքիր և հասանելի կազմակերպումը նպաստում է երեխայի ակտիվ մասնակցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ֆիզիկական զարգացման և ոտնաթաթի ֆունկցիոնալ վիճակի ցուցանիշները վերականգնողական աշխատանքի տարբեր փուլերում՝ կիրառվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծնողների, մանկավարժների և համապատասխան առողջապահական մասնագետների համագործակցության կարևորությանը, քանի որ երեխայի շարժողական ռեժիմի հետևողական կազմակերպումը պահանջում է անհատական մոտեցում և մասնագիտական գնահատում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի, մանկական վերականգնողական բժշկության, ֆիզիկական դաստիարակության և հենաշարժական համակարգի զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները՝ նախադպրոցականների շարժողական առողջության պահպանման և ֆունկցիոնալ հնարավորությունների բարելավման նպատակով։

Литература

Գիրքը ներկայացնում է գրականության տեսության վերջին մոտեցումները, ուսումնասիրում է գրական ստեղծագործության, լեզվի, ժանրերի և ընթերցողի միջավայրի փոխհարաբերությունները։ Այն համադրելով դասական և ժամանակակից տեսություններ, ստեղծում է խորքային վերլուծական համակարգ։ Հիմնական թեմաները․ Գրականության ժամանակակից տեսական մոտեցումներ Գրական ժանրերի վերաիմաստավորում Ստեղծագործության, ընթերցողի և հասարակության փոխհարաբերությունները Գրականություն և մշակութային կոնտեքստ Վերլուծության մեթոդներ և քննադատական մոտեցումներ Գրքի առանձնահատկությունները․ Միավորում է տեսական ու վերլուծական մոտեցումներ Արդի գրականության և գրական քննադատության խնդիրների խորքային ուսումնասիրում Հարմար է բուհական ուսուցման, հետազոտությունների և մասնագիտական կիրառման համար Ներկայացնում է կոնկրետ օրինակներ՝ վերլուծական տեսանկյունից