Գրականության տեսության արդի խնդիրներ

Գեղարվեստական հայ․

«Կուկու»՝ Էդգար Կոստանդյանի ստեղծագործությունը, համարվում է հայ նորագույն գրականության կարևոր և յուրահատուկ օրինակներից մեկը։ Սա մի պատմություն է, որը իր բովանդակությամբ խարսխված է ժամանակակից մարդու ներաշխարհի, նրա անձնական և հասարակական խնդիրների խորացմամբ։ «Կուկու»-ում Կոստանդյանը ներկայացնում է գլխավոր կերպար՝ երիտասարդ մի մարդու, որի կյանքը վերածվում է առեղծվածի, հակասությունների, ինքնաբառախոսության և երկչոտության, բայց միաժամանակ այն ունի զվարճալի ու հումորային կողմեր։ Պատմության մեջ նա ցույց է տալիս մարդու ներքին տառապանքը, որի մեջ խառնվում են նույնիսկ ամենապարզ հարցերը՝ ինքնությունը, նպատակները, հասարակական դիրքը և մարդկային հարաբերությունները։ Պատմությունը սրված է դեպի մենակության, ինքնության որոնման ու հասարակական ճնշման թեմաները։ Էդգար Կոստանդյանը դիպուկ կերպով նկարագրում է այս հասարակական շրջանակները՝ տարբեր կերպարների միջոցով բացահայտելով մանիպուլյացիաները, որոնցից միանշանակ չես կարող ազատվել։ «Կուկու»-ն միաժամանակ սուր դիտարկում է բոլոր այն ուղիները, որոնք անցնում է մարդը՝ տանելով նրան ինքնագնահատական, անորոշություն և մտքի ճգնաժամ։ Այս ստեղծագործությունը նաև շատ հումորով ու անկեղծությամբ խոսում է իրականության մասին՝ ցույց տալով, թե ինչպես է այս իրականությունը փոփոխվում, երբ նա մտնում է սեփական հոգու ու գիտակցության մեջ։ «Կուկու»-ն ոչ միայն զվարճացնում է, այլ նաև լուրջ սոցիալական և հոգեբանական հարցադրումներ առաջացնում։ Գիրքն ունի գրական ինքնատիպություն, որը իր մեջ պահում է համադրություն՝ քննադատության ու ինտելեկտուալ խաղի։ Ամենադիտարժան պահը այստեղ այն է, որ «Կուկու»-ն ներկայացնում է մարդու բարդ ու խճճված հոգեբանությունը՝ ընդհանրապես ոչ միանշանակ ու ոչ մի ձևով մաքուր պատմություն։ Այստեղ խառնվում են բնույթների, վարդավառների, մտքի արկածների պատկերը, իսկ վերջում ընթերցողը մնում է սարսափելի վերլուծության դիմաց։ Հրատարակիչ - Երևան Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-99930-4-812-3

Հոգեբանություն

«Ժամանակը՝ գումար է» (Ջոն Ռոքֆելլեր) գիրքը ներկայացնում է մեծ արդյունաբերականի՝ Ռոքֆելլերի՝ ժամանակի կառավարման և արդյունավետ աշխատանքի մոտեցումները։ Գիրքը կառուցված է որպես խորհուրդների հավաքածու՝ հաջողության և արտադրողականության հիմունքներով։ Ռոքֆելլերը ընդգծում է, որ ժամանակը արժեքավոր ռեսուրս է, որը չի կարելի վատնել։ Նա խոսում է նպատակների հստակեցման, պլանավորման և առաջնահերթությունների սահմանման կարևորության մասին։ Գիրքը նաև ներկայացնում է, թե ինչպես ճիշտ բաժանել աշխատանքը՝ ոչ կարևորից ազատվելով։ Ռոքֆելլերը շեշտում է՝ հաջողությունն սկսվում է կարգապահությունից և ինքնակառավարման ունակությունից։ Նա պատմում է նաև անձնական սովորույթների մասին, որոնք օգնում են պահպանել էներգիան և կենտրոնացումը։ Գիրքը մոտիվացնող է, քանի որ ցույց է տալիս, որ մեծ արդյունքներ կարելի է հասնել փոքր, բայց կանոնավոր քայլերով։ «Ժամանակը՝ գումար է» օգտակար է թե՛ ձեռներեցների, թե՛ սովորողների, թե՛ բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ավելի արդյունավետ կյանք վարել։ Գիրքը կարդալուց հետո ընթերցողը ավելի հաճախ կհիշի, որ ժամանակը ոչ թե կրկնվում է, այլ անցնում է։ Այս աշխատությունը հիշեցնում է, որ ժամանակի նկատմամբ ճիշտ վերաբերմունքը կարող է բերել մեծ ֆինանսական և անձնական հաջողությունների։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-5-17-101818-4

Պատմություն

«Հայաստանի պատմություն / A brief review» գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի պատմության մի կարճ, բայց ամբողջական ակնարկը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը։ Գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին տալ հասարակ, հասկանալի և կառուցվածքային պատկեր Հայաստանի պատմական զարգացումների, մշակույթի, պետականության և ազգի անցած ճանապարհի մասին։ Գրքում ներկայացվում են՝ Հայաստանի առաջին քաղաքակրթությունները և պետական կազմավորումները, հին Հայաստանի թագավորություններ, քրիստոնեության ընդունումը և նրա ազդեցությունը հայ հասարակության վրա, միջնադարյան Հայաստանը և մշակութային զարգացումները, օտար պետությունների ներխուժումները և պայքարը անկախության համար, ժամանակակից Հայաստանի ձևավորումը և նորագույն պատմությունը։ Այս գիրքը օգտակար է ինչպես ուսանողների, այնպես էլ բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են արագ և վստահելի կերպով ճանաչել Հայաստանի պատմությունը՝ առանց խորքային ու ծանրաբեռնված նյութի։ «Հայաստանի պատմություն / A brief review»-ը հրաշալի ուղեցույց է, որը օգնում է հասկանալ հայ ժողովրդի պատմական ժառանգությունը և դրա նշանակությունը այսօր։ Հրատարակիչ - Эдит Принт ISBN - 978-9939-52-294-4

Մանկական

«Պապն ու շաղգամը․Ոսկե ձվիկը» պատմվածքը Հովհաննես Թումանյանի գրական ժառանգության մի մասն է, որը խորը寓ական իմաստ ունի։ Պատմվածքում պապը՝ գլխավոր հերոսը, մի կերպ հաջողության է հասնում մատակարարելով շաղգամներ ու ոսկե ձվիկներ, ինչը նրա կյանքը դարձնում է ավելի հեշտ ու ապահով։ Սակայն Թումանյանն ընդգծում է, որ գերբացատրված հաջողությունները, չնայած իրադարձությունների տեսանելի բարելավմանը, երբեմն կարող են վերածվել վտանգավոր հետևանքների։ Պատմվածքը ներկայացնում է ավանդական ու առասպելական մոտեցումներ՝ բացահայտելով մարդկային սթափության, համբերության ու հոգու բարությունը։ Թումանյանը, իր usual իդեալիստական ոճով, ցույց է տալիս, թե ինչպես են մարդիկ փորձում ամեն կերպ գլուխ հանել իրենց դժվարություններից, սակայն հաճախ դա կապված է նրանց սխալ պատկերացումներից ու երազանքներից։ Ստորադրված խորհրդանիշներով ու խորհրդավոր տողերով Թումանյանը փորձում է դիտարկել մարդկային բնույթի բազմաբնույթ կողմերը, միաժամանակ ընդգծելով արդարությունը, մաքրությունը և այնպիսի արժեքները, որոնք մեզ պետք է օգնական լինեն իրական կյանքում։ Այս գործը իդեալական է ամեն տարիքում ընթերցողների համար՝ ոչ միայն հուզական խորությամբ, այլ նաև մտորումների վրա մտածելու հիանալի հնարավորություն է ընձեռում։ Հրատարակիչ - Պարմա-պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-9184-6-4

Քաղաքագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ–ադրբեջանական հակամարտության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ շեշտադրելով ոչ միայն քաղաքական և ռազմական, այլև հոգեբանական անվտանգության հարցերը։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, որ հակամարտությունը չի սահմանափակվում միայն ռազմական գործողություններով, այլ ունի խորքային ազդեցություն հասարակության մտածողության, վարքագծի և ազգային ինքնագիտակցության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է հակամարտության պատմական և քաղաքական նկարագիրը՝ անդրադառնալով դրա առաջացման պատճառներին, զարգացման փուլերին և հիմնական հանգրվաններին։ Միևնույն ժամանակ, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական և հոգեբանական ազդեցություններին, որոնք ձևավորվում են երկարատև հակամարտության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է հետևյալ հիմնական հարցերը․ հակամարտության ազդեցությունը հասարակության հոգեբանական վիճակի վրա վախի, անորոշության և սպառնալիքի զգացման ձևավորումը տեղեկատվական պատերազմը և քարոզչության դերը ազգային ինքնության և դիմադրողականության (resilience) ձևավորումը հոգեբանական անվտանգության ապահովման մեխանիզմները Գրքում ընդգծվում է, որ Հայաստանի Հանրապետության և Արցախ հասարակությունների համար հոգեբանական անվտանգությունը նույնքան կարևոր է, որքան ֆիզիկական անվտանգությունը։ Երկարատև լարվածության պայմաններում հասարակության կայունությունն ու միասնականությունը մեծապես կախված են տեղեկատվական դաշտից, հանրային տրամադրություններից և պետական քաղաքականությունից։ Աշխատությունը համադրում է պատմագիտական, քաղաքագիտական և հոգեբանական մոտեցումները՝ առաջարկելով համապարփակ պատկեր հակամարտության ազդեցությունների վերաբերյալ։ Այն կարևոր է ոչ միայն գիտական շրջանակների, այլ նաև քաղաքական վերլուծաբանների, հոգեբանների և լայն հասարակության համար։

Պատմություն

Գիրքը ընդլայնում է հայ հասարակության ավանդական կենցաղի, արժեքային համակարգի և սոցիալական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով ավելի լայն և խորքային թեմաներ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգաբանական նյութերի խորացված վերլուծություն Էթնոգրաֆիկ տվյալների համակարգում և մեկնաբանություն։ Ավանդական ընտանիք և համայնք Ընտանեկան հարաբերությունների զարգացում, դերաբաշխում և համայնքային կապեր։ Սոցիալական վարք և նորմեր Վարքականոնների ձևավորում և հասարակական վերահսկողություն։ Հոգևոր և հավատալիքային մշակույթ Ժողովրդական հավատալիքներ, ծեսեր և կրոնական պատկերացումներ։ Մշակութային փոփոխություններ Ավանդականից դեպի ժամանակակից հասարակություն անցման գործընթացներ։