Александр Блок и армянская литература

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է արհեստական բանականության մոդելների գնահատման արդյունավետության ուսումնասիրությանը սոցիալ-տնտեսական խնդիրների լուծման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր արհեստական բանականության և մեքենայական ուսուցման մոդելների հնարավորություններն են՝ տնտեսական և սոցիալական գործընթացների վերլուծության, կանխատեսման, դասակարգման և որոշումների կայացման խնդիրներում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել այն չափանիշներն ու մեթոդաբանությունները, որոնց միջոցով գնահատվում է մոդելների արդյունավետությունը՝ կանխատեսումների ճշգրտությունը, կայունությունը, ընդհանրացման ունակությունը, հաշվարկային արդյունավետությունը և տարբեր տվյալային պայմաններում աշխատելու հուսալիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալ-տնտեսական տվյալների առանձնահատկություններին, քանի որ դրանք հաճախ բնութագրվում են մեծածավալությամբ, բազմաչափությամբ, ժամանակային փոփոխականությամբ, բացակայող արժեքներով և փոխկապակցված գործոնների առկայությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր մոդելներ՝ դասական վիճակագրական մեթոդներից և ռեգրեսիոն մոտեցումներից մինչև ծառային ալգորիթմներ, նեյրոնային ցանցեր և ժամանակակից մեքենայական ուսուցման համակարգեր։ Կարևոր ուղղություն է մոդելների կիրառումը այնպիսի խնդիրներում, ինչպիսիք են տնտեսական աճի կանխատեսումը, գործազրկության և գնաճի վերլուծությունը, եկամուտների գնահատումը, սոցիալական ռիսկերի բացահայտումը, պահանջարկի կանխատեսումը և բնակչության սոցիալ-տնտեսական վարքագծի ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում կարող է գնահատվել նաև տվյալների որակի, ընտրանքի կառուցվածքի և մոդելի պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական արդյունքների վրա։ Առանձին կարևորություն է տրվում արհեստական բանականության մոդելների թափանցիկության և մեկնաբանելիության խնդրին, քանի որ սոցիալ-տնտեսական ոլորտում որոշումների կայացումը պահանջում է ոչ միայն բարձր կանխատեսական ճշգրտություն, այլև արդյունքների հիմնավորվածության և պատճառահետևանքային կապերի ընկալելիություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ալգորիթմական կողմնակալության, տվյալների ներկայացուցչականության, գաղտնիության և պատասխանատու կիրառման հարցերին։ Մոդելների արդյունավետության համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել յուրաքանչյուր մոտեցման առավելություններն ու սահմանափակումները և որոշել, թե որ պայմաններում է տվյալ մոդելի կիրառումն առավել նպատակահարմար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հիմք ծառայել սոցիալ-տնտեսական վերլուծության գործընթացների ավտոմատացման, կանխատեսումների որակի բարձրացման և տվյալահեն որոշումների կայացման արդյունավետության բարելավման համար։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է երկխոսության մեջ ներիմաստի (implicit meaning) դրսևորման առանձնահատկություններին՝ անգլերեն լեզվական նյութի հիման վրա, և նպատակ ունի բացահայտել այն լեզվական ու հաղորդակցական մեխանիզմները, որոնց միջոցով խոսողը փոխանցում է ոչ ուղղակի, ենթադրյալ կամ ենթատեքստային տեղեկատվություն։ Վերլուծության ընթացքում առանձնացվում են ներիմաստի հիմնական աղբյուրները՝ ենթատեքստը, պրագմատիկ ենթադրությունները, խոսքային ակտերի անուղղակի ձևերը, ինչպես նաև ենթադրյալ իմաստ ստեղծող ինտոնացիոն և շարահյուսական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլերեն երկխոսություններում տարածված այնպիսի երևույթների վրա, ինչպիսիք են հեգնանքը, էվֆեմիզմը, ակնարկային խոսքը և խոսքային լռությունը, որոնք հաճախ փոխարինում են ուղղակի արտահայտմանը և պահանջում են լսողի կողմից ենթատեքստային վերծանում։ Աշխատանքում քննարկվում է նաև Գրայսի համագործակցության սկզբունքը և դրա մաքսիմների խախտման միջոցով ներիմաստի ստեղծման մեխանիզմները, որոնք թույլ են տալիս խոսողին փոխանցել լրացուցիչ, հաճախ չարտահայտված տեղեկատվություն։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են սոցիալական համատեքստը, խոսողների հարաբերությունները և իրավիճակային գործոնները ազդում ներիմաստի ընկալման վրա՝ դարձնելով այն հաղորդակցության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդգծվում է, որ ներիմաստի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն լեզվաբանության, այլ նաև միջմշակութային հաղորդակցության և թարգմանագիտության համար, քանի որ տարբեր լեզուներում ենթադրյալ իմաստների փոխանցման ձևերը կարող են էականորեն տարբերվել։

Педагогика

Այս աշխատությունը վերաբերում է գովազդային տեքստերի լեզվի և ոճի ուսուցման հիմնախնդիրներին՝ անգլերեն լեզվական նյութի հիման վրա՝ ընդգծելով ինչպես լեզվաբանական, այնպես էլ մանկավարժական մոտեցումները օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել գովազդային դիսկուրսի առանձնահատկությունները՝ բառապաշարի ընտրությունը, սինտաքսային կառուցվածքները, հռետորական միջոցները և ազդեցության լեզվական մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ուսուցման արդյունավետ մեթոդները ավագ դպրոցի կամ լեզվաբանական կրթության շրջանակում։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են անգլերեն գովազդային տեքստերում կիրառվում համոզման և ազդեցության ռազմավարություններ՝ հիպերբոլա, կրկնություն, իմպերատիվ ձևեր, հուզական և գնահատողական բառապաշար, որոնք նպաստում են սպառողի վարքի վրա ազդելուն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև ուսուցման մեթոդիկային՝ հաղորդակցական մոտեցում, դիսկուրսիվ վերլուծություն, համեմատական լեզվաբանություն և իրական գովազդային նյութերի կիրառումը ուսումնական գործընթացում, ինչը հնարավորություն է տալիս զարգացնել աշակերտների լեզվական և վերլուծական հմտությունները։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ գովազդային տեքստերի ուսումնասիրությունը ոչ միայն լեզվական գիտելիքների ընդլայնման միջոց է, այլ նաև նպաստում է քննադատական մտածողության ձևավորմանը և մեդիա գրագիտության զարգացմանը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի օտար լեզուների ուսուցման մեթոդիկայի և դիսկուրսային վերլուծության զարգացման համար՝ նպաստելով անգլերեն գովազդային տեքստերի արդյունավետ ուսուցման նոր մոտեցումների ձևավորմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական կրթության փուլում մայրենի լեզվի զարգացնող ուսուցման կազմակերպման տեսական և մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ուսումնական ծրագրի, դասագրքի և դասագործընթացի փոխկապակցված համակարգի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում այն մանկավարժական մոտեցումն է, որի համաձայն լեզվական գիտելիքների յուրացումը պետք է միաժամանակ նպաստի երեխայի խոսքի, մտածողության, ընթերցողական կարողությունների, ստեղծագործական ակտիվության և ինքնուրույն ճանաչողական գործունեության զարգացմանը։ Քննվում է ուսումնական ծրագրի դերը կրթության նպատակների, բովանդակության, թեմատիկ հաջորդականության և ակնկալվող կարողությունների սահմանման գործում, ինչպես նաև այն հարցը, թե ծրագրային պահանջներն ինչպես են արտացոլվում դասագրքի կառուցվածքում և առանձին ուսումնական առաջադրանքներում։ Դասագիրքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական և գրական նյութի աղբյուր, այլև որպես սովորողի ճանաչողական գործունեությունը կազմակերպող միջոց, որի տեքստերը, հարցերը, վարժությունները և ստեղծագործական առաջադրանքները կարող են նպաստել համեմատելու, վերլուծելու, ընդհանրացնելու, սեփական կարծիքը ձևակերպելու և լեզուն հաղորդակցական իրավիճակներում կիրառելու կարողությունների զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դասագործընթացին, որտեղ ծրագրային նպատակներն ու դասագրքային նյութը վերածվում են ուսուցչի և աշակերտների համատեղ գործունեության։ Դիտարկվում են ուսուցման այն ձևերն ու մեթոդները, որոնք խրախուսում են երեխայի ակտիվ մասնակցությունը, հարցադրումը, քննարկումը, տեքստի գիտակցված ընկալումը, բառապաշարի հարստացումը և կապակցված խոսքի զարգացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կարդալու, գրելու, լսելու և խոսելու կարողությունների փոխկապակցված ձևավորումը՝ տարիքային առանձնահատկություններին և սովորողների անհատական հնարավորություններին համապատասխան։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ուսումնական առաջադրանքների աստիճանական բարդացմանը, հետադարձ կապի և գնահատման դերին, ինչպես նաև ուսուցչի կողմից զարգացնող կրթական միջավայրի ստեղծմանը։ Ծրագիր–դասագիրք–դասագործընթաց ամբողջական համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց միջև համապատասխանության նշանակությունը և այն պայմանները, որոնց դեպքում մայրենիի ուսուցումը կարող է դուրս գալ միայն լեզվական կանոնների յուրացման շրջանակից և դառնալ սովորողի ընդհանուր մտավոր ու հաղորդակցական զարգացման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տարրական կրթության մանկավարժության, մայրենիի դասավանդման մեթոդիկայի, զարգացնող ուսուցման և կրթության բովանդակության կազմակերպման մոտեցումները։

Экономика

Տրանսպորտի էկոնոմիկա Աշխատությունը նվիրված է տրանսպորտի էկոնոմիկայի հիմնախնդիրներին, դրանց ազդեցությանը տնտեսության զարգացման վրա և տրանսպորտային համակարգի կառավարման մեթոդներին։ Հեղինակը՝ Շ.Ա. Ճեպեճյան, գրքում ուսումնասիրում է տրանսպորտի արդյունաբերության կառավարման, կազմակերպման և ֆինանսավորման հիմնական սկզբունքները՝ մեկնաբանելով դրանց տնտեսական նշանակությունը։ Գրքում ընդգրկված են տրանսպորտային համակարգի կազմակերպման և կառավարման ոլորտի տարբեր տեսություններ, որոնք ներառում են ինչպես տրանսպորտի ենթակառուցվածքի զարգացումը, այնպես էլ տրանսպորտային միջոցների շահագործման արդյունավետությունը։ Հեղինակը քննարկում է, թե ինչպես պետք է իրականացվեն տրանսպորտային ծախսերի կառավարման քաղաքականությունները, ինչպես նաև անդրադառնում է տրանսպորտի ոլորտում ներդրումների, ֆինանսավորման աղբյուրների և պետական աջակցության հարցերին։ Տրանսպորտի էկոնոմիկայի բնագավառը գործնականում բազմաթիվ խաչմերուկներ է ունենում տնտեսության այլ ոլորտների հետ՝ հատկապես առևտրի, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների հետ։ Գրքում նաև քննարկվում է տրանսպորտային ծառայությունների մատակարարման հոսքերը, ենթակառուցվածքների արդյունավետ օգտագործումը և տրանսպորտային շուկայի ռեգուլյատոր քաղաքականությունը՝ հաշվի առնելով միջազգային և տեղական շուկաների գործոնները։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև տրանսպորտի էներգետիկ արդյունավետությանը, էկոլոգիական ազդեցություններին, նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրմանը տրանսպորտային ոլորտում և ենթակառուցվածքների բարելավմանն ուղղված պետական և մասնավոր ներդրումներին։ Նա շեշտում է, որ կայուն զարգացման հասնելու համար անհրաժեշտ է ներդնել նորարարական լուծումներ՝ սկսած ճանապարհաշինությունից մինչև ինտեգրված տրանսպորտային համակարգեր։ Գրքում դիտարկվում են նաև գլոբալացման ազդեցությունը ազգային տրանսպորտային համակարգերի վրա, հատկապես միջազգային տրանսպորտի զարգացումը, ծովային, երկաթուղային և օդային փոխադրումների աճը։ Գործնականորեն ներկայացված են տրանսպորտի քաղաքականության ռազմավարությունները՝ ինչպես յուրաքանչյուր երկրի, այնպես էլ համաշխարհային մակարդակում։ Աշխատությունը նախատեսված է տրանսպորտային էկոնոմիկայի, ֆինանսների, տնտեսագիտության և մատակարարման համակարգերի ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և պրակտիկայի ղեկավարների համար։ Այն կարող է նաև հետաքրքրել պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ովքեր զբաղվում են տրանսպորտի ենթակառուցվածքների և քաղաքականության մշակմամբ։

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում քլորօրգանական պեստիցիդներով շրջակա միջավայրի աղտոտվածության հիգիենիկ գնահատմանը և դրանցից բխող ռիսկերի նվազեցման ուղիների հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել այս կայուն քիմիական միացությունների տարածվածությունը, դրանց կուտակման և շրջակա միջավայրում պահպանման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատել մարդու առողջության և էկոհամակարգերի վրա հնարավոր բացասական ազդեցությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել հողում, ջրում, գյուղատնտեսական արտադրանքում և այլ միջավայրերում քլորօրգանական պեստիցիդների առկայությունը և կոնցենտրացիաները, դրանց տարածական բաշխվածությունը և բնակչության հնարավոր ազդեցության հիմնական ուղիները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդային շղթայի միջոցով մարդու օրգանիզմ ներթափանցման հնարավորությանը, ինչպես նաև այդ նյութերի կենսակուտակման և երկարատև պահպանման հատկություններին։ Հիգիենիկ գնահատման ընթացքում կարևոր նշանակություն ունի հայտնաբերված մակարդակների համեմատությունը թույլատրելի կամ առողջապահական չափանիշների հետ՝ հնարավոր վտանգի աստիճանը որոշելու համար։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև քլորօրգանական պեստիցիդների օգտագործման պատմական և ներկայիս ազդեցության ուսումնասիրություն, դրանց տարածման պատճառների բացահայտում և առավել ռիսկային տարածքների առանձնացում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ռիսկերի նվազեցման միջոցառումներին՝ ներառյալ աղտոտված տարածքների մշտադիտարկումը, սննդամթերքի անվտանգության վերահսկողությունը, վտանգավոր նյութերի պատշաճ պահեստավորումն ու հեռացումը, ինչպես նաև բնակչության և մասնագիտական խմբերի իրազեկման բարձրացումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կանխարգելիչ և կառավարչական այնպիսի մոտեցումների հիմնավորումը, որոնք կարող են սահմանափակել մարդու և շրջակա միջավայրի շփումը կայուն թունավոր աղտոտիչների հետ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ շրջակա միջավայրի հիգիենիկ վերահսկողության, քիմիական անվտանգության, սննդամթերքի անվտանգության և հանրային առողջության պաշտպանության ոլորտներում՝ նպաստելով Հայաստանում քլորօրգանական պեստիցիդներով պայմանավորված հնարավոր ռիսկերի բացահայտմանը, գնահատմանը և նվազեցմանը։