Ալեքսանդր Շիրվանզադե Արհավիրքի օրերին

Экономика

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրային հարաբերությունների զարգացման ուղիների համակողմանի վերլուծությանը՝ ընդգծելով երկրի տնտեսական ինտեգրման գործընթացները, միջազգային առևտրային քաղաքականության հիմնական ուղղությունները և արտաքին շուկաների հետ համագործակցության ընդլայնման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են ՀՀ արտաքին առևտրի կառուցվածքը, արտահանման և ներմուծման հիմնական ապրանքային խմբերը, ինչպես նաև առևտրային գործընկեր երկրների դերը տնտեսական աճի ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազատ առևտրի համաձայնագրերին, տարածաշրջանային տնտեսական միավորումներին մասնակցությանը և լոգիստիկ ենթակառուցվածքների զարգացման կարևորությանը, որոնք էական ազդեցություն ունեն երկրի մրցունակության բարձրացման վրա միջազգային շուկաներում։ Վերլուծվում են նաև արտահանման դիվերսիֆիկացման հնարավորությունները, բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի խթանումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը և պետական քաղաքականության դերը արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման գործում։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ ՀՀ արտաքին առևտրային հարաբերությունների կայուն զարգացումը պահանջում է համապարփակ ռազմավարություն՝ ուղղված տնտեսության կառուցվածքային բարեփոխումներին, նոր շուկաների բացահայտմանը և միջազգային համագործակցության խորացմանը:

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կրծքագեղձի ուռուցքային ախտահարումների ցիտոլոգիական և հյուսվածաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես շտապ ներվիրահատական հետազոտությունների ընթացքում։ Գրքում ուսումնասիրվում են բջջային և հյուսվածքային փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն ուռուցքային գործընթացների արագ ախտորոշման, բնույթի գնահատման և վիրաբուժական մարտավարության ընտրության համար։ Հեղինակը ներկայացնում է ցիտոլոգիական և հիստոլոգիական մեթոդների կիրառման սկզբունքները, դրանց ախտորոշիչ հնարավորությունները, ճշգրտության գնահատման չափանիշները և համեմատական վերլուծությունը՝ հիմնվելով վիրահատական նյութերի հետազոտության արդյունքների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են կրծքագեղձի բարորակ և չարորակ նորագոյացությունների բջջային կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ուռուցքային փոփոխությունների տարբերակման խնդիրները, ինչպես նաև արագ ախտորոշման մեթոդների դերը ժամանակակից օնկովիրաբուժության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներվիրահատական հետազոտությունների նշանակությանը, քանի որ դրանց արդյունքները կարող են ազդել վիրահատության ծավալի որոշման և հիվանդի հետագա բուժման ռազմավարության ընտրության վրա։ Գիրքը նախատեսված է ախտաբանների, ուռուցքաբանների, վիրաբույժների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կրծքագեղձի հիվանդությունների ախտորոշման, բջջային հետազոտությունների և ժամանակակից հյուսվածաբանական մեթոդների կիրառման հարցերով։

Педагогика

«Ժամանակակից էկոլոգիական կրթության ռազմավարական ուղղությունները ՀՀ-ում» աշխատությունը ներկայացնում է էկոլոգիական կրթության զարգացման ռազմավարական նպատակներն ու առաջնահերթությունները Հայաստանի Հանրապետությունում։ Գիրքը/թեզիսը/հոդվածը վերլուծում է, թե ինչպես է էկոլոգիական կրթությունը ձևավորվում և զարգանում՝ համահունչ ժամանակակից գլոբալ էկոլոգիական մարտահրավերներին, տեղական բնապահպանական խնդիրներին և կրթական համակարգի առանձնահատկություններին։ Այս աշխատությունը կարևոր է՝ որպես գիտական և գործնական ուղեցույց՝ հասարակական գիտակցության բարձրացման, շրջակա միջավայրի պահպանության և կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ կրթական ռազմավարությունների մշակման ու իրականացման գործում։ Այն օգտակար է կրթության ոլորտի ղեկավարների, ուսուցիչների, ծրագրի մշակողների, բնապահպանների, հասարակական կազմակերպությունների և ուսանողների համար։

Экономика

Աշխատանքը նվիրված է կազմակերպություններում մարդկային ռեսուրսների կառավարման հիմնախնդիրների և ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ գիտելիքահենք հասարակության ձևավորման և զարգացման պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ գիտելիքի, նորարարության և տեղեկատվության դերի աճը փոխում է կազմակերպությունների գործունեության տրամաբանությունը և, հետևաբար, պահանջում է մարդկային ռեսուրսների կառավարման ավանդական մեթոդների վերանայում։ Եթե նախկինում աշխատակիցը հիմնականում դիտարկվում էր որպես արտադրական գործընթացի կատարող, ապա գիտելիքահենք միջավայրում նրա մասնագիտական գիտելիքները, ստեղծագործական կարողությունները, փորձը, նախաձեռնողականությունը և կազմակերպության ներսում գիտելիք ստեղծելու ու փոխանցելու ունակությունը դառնում են կազմակերպության մրցակցային առավելության կարևոր աղբյուրներ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մարդկային ռեսուրսների կառավարման հիմնական գործառույթները՝ աշխատուժի պլանավորում, աշխատակիցների հավաքագրում և ընտրություն, աշխատանքի հարմարվողականություն, վերապատրաստում և զարգացում, աշխատանքի արդյունքների գնահատում, վարձատրության և խրախուսման համակարգերի ձևավորում, կարիերայի կառավարում և աշխատակիցների պահպանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են այս գործառույթները փոփոխվում գիտելիքահենք հասարակության պայմաններում, երբ կազմակերպություններին անհրաժեշտ են ոչ միայն նեղ մասնագիտական հմտություններ ունեցող, այլև շարունակաբար սովորելու, նոր գիտելիք յուրացնելու և փոփոխվող միջավայրին արագ հարմարվելու ունակ աշխատակիցներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մարդկային կապիտալի զարգացման խնդիրը։ Տեխնոլոգիական առաջընթացի և աշխատանքի բովանդակության արագ փոփոխության պայմաններում աշխատակիցների գիտելիքներն ու հմտությունները կարող են արագ հնանալ, ուստի կազմակերպությունը պետք է ստեղծի շարունակական ուսուցման, վերապատրաստման և մասնագիտական զարգացման հնարավորություններ։ Այս տեսանկյունից կարևոր են կազմակերպության ներսում ուսուցման համակարգերը, մենթորությունը, փորձի փոխանակումը, մասնագիտական վերապատրաստումները և ինքնակրթության խթանումը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև գիտելիքի կառավարմանը՝ որպես մարդկային ռեսուրսների կառավարման կարևոր բաղադրիչի։ Կազմակերպության համար նշանակություն ունի ոչ միայն աշխատակիցների գիտելիքների առկայությունը, այլև դրանց պահպանման, տարածման և արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունը։ Փորձառու աշխատակիցների հեռանալու դեպքում չկորցնելու համար կազմակերպությունը պետք է կարողանա փաստաթղթավորել և փոխանցել կուտակված գիտելիքը՝ ստեղծելով համագործակցության և գիտելիքի փոխանակման համապատասխան մշակույթ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև աշխատակիցների մոտիվացիայի ուսումնասիրությունը։ Գիտելիքահենք միջավայրում միայն նյութական վարձատրությունը հաճախ բավարար չէ բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների ներգրավման և պահպանման համար։ Մասնագիտական աճի հնարավորությունները, աշխատանքի ինքնուրույնությունը, ստեղծագործական նախաձեռնությունների խրախուսումը, կազմակերպության նպատակներին մասնակցության զգացումը, ճանաչումն ու բարենպաստ աշխատանքային միջավայրը կարող են դառնալ մոտիվացիայի կարևոր գործոններ։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև կազմակերպական մշակույթի դերը, քանի որ վստահության, համագործակցության, նորարարության և բաց հաղորդակցության վրա հիմնված միջավայրը նպաստում է գիտելիքի ազատ շրջանառությանը և աշխատակիցների ստեղծագործական ներուժի օգտագործմանը։ Գիտելիքահենք հասարակության անցման պայմաններում փոխվում է նաև ղեկավարի դերը․ կառավարչական մոտեցումը աստիճանաբար կարող է տեղափոխվել խիստ վերահսկողությունից դեպի առաջնորդություն, թիմերի զարգացում, աշխատակիցների ներուժի բացահայտում և մասնակցային որոշումների կայացում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև թվայնացման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ազդեցությունը մարդկային ռեսուրսների կառավարման վրա։ Թվային գործիքները հնարավորություն են տալիս ավտոմատացնել հավաքագրման, աշխատակիցների գնահատման, ուսուցման, հաղորդակցության և տվյալների վերլուծության բազմաթիվ գործընթացներ, սակայն միաժամանակ առաջացնում են նոր խնդիրներ՝ կապված աշխատակիցների թվային հմտությունների, տվյալների պաշտպանության, աշխատանքի ճկուն ձևերի և տեխնոլոգիական փոփոխություններին հարմարվելու հետ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև կազմակերպության և աշխատակցի շահերի հավասարակշռության ապահովումը։ Արդյունավետ մարդկային ռեսուրսների կառավարումը պետք է միաժամանակ նպաստի կազմակերպության արտադրողականության և մրցունակության բարձրացմանը և ստեղծի աշխատակիցների մասնագիտական ու սոցիալական զարգացման համար նպաստավոր պայմաններ։ Այս մոտեցումը մարդկային ռեսուրսները ներկայացնում է ոչ թե պարզապես որպես կազմակերպության ծախսային բաղադրիչ, այլ որպես ռազմավարական ակտիվ, որի զարգացումը կարող է երկարաժամկետ արժեք ստեղծել։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է գիտելիքահենք միջավայրում կազմակերպությունների համար մարդկային ռեսուրսների կառավարման առավել արդյունավետ մոտեցումների բացահայտման մեջ։ Դրանք կարող են ներառել աշխատակիցների շարունակական զարգացման համակարգերի ներդրում, գիտելիքի կառավարման մեխանիզմների կատարելագործում, մոտիվացիայի ճկուն համակարգերի կիրառում, կազմակերպական մշակույթի զարգացում, տաղանդների կառավարման և մասնագիտական ներուժի պահպանման ռազմավարությունների մշակում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը մարդկային ռեսուրսների կառավարումը դիտարկում է որպես կազմակերպության ռազմավարական կառավարման առանցքային ուղղություն և ցույց է տալիս, որ գիտելիքահենք հասարակության պայմաններում կազմակերպության հաջողությունը մեծապես կախված է մարդկանց գիտելիքի, ստեղծագործական ներուժի և մասնագիտական կարողությունների արդյունավետ բացահայտումից, զարգացումից և կազմակերպության նպատակներին ծառայեցնելու կարողությունից։

История

Աշխատությունը նվիրված է պատմական Հայաստանի տարածքում ոստիկանության և հասարակական կարգի պահպանության ինստիտուտների ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությանը՝ պատմաաշխարհագրական տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում պետական կառավարման և իրավակարգի պահպանության այն կառույցներն են, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում պատասխանատու են եղել բնակչության անվտանգության, հասարակական կարգի, վարչական վերահսկողության և իրավական նորմերի պահպանման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոստիկանության պատմությունը դիտարկել ոչ միայն որպես իրավապահ համակարգի զարգացման պատմություն, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանների պետական կառուցվածքի, վարչական կազմակերպման և հասարակական հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պատմական Հայաստանի վարչատարածքային բաժանմանը, քաղաքների և բնակավայրերի կառավարման առանձնահատկություններին և այն աշխարհագրական միջավայրին, որտեղ ձևավորվել ու գործել են հասարակական կարգի պահպանության տարբեր մարմիններ։ Հատուկ նշանակություն ունի տարբեր ժամանակաշրջանների համադրական ուսումնասիրությունը, քանի որ քաղաքական իշխանության փոփոխությունները, պետական կառավարման ձևերի վերափոխումը և արտաքին ազդեցությունները անդրադարձել են նաև իրավակարգի պահպանության մեխանիզմների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել ոստիկանության գործառույթների պատմական փոփոխությունները, իրավապահ մարմինների և տեղական վարչական կառույցների փոխհարաբերությունները, հանցավորության ու հասարակական անկարգությունների դեմ պայքարի ձևերը, ինչպես նաև բնակչության և իշխանության միջև իրավական հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Պատմաաշխարհագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս այդ գործընթացները կապել կոնկրետ տարածքների, բնակավայրերի, ճանապարհների, վարչական կենտրոնների և բնակչության տեղաբաշխման հետ՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելով իրավապահ համակարգի գործունեության տարածքային առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև աղբյուրագիտական նյութերի ուսումնասիրությանը՝ վարչական փաստաթղթերի, պատմական վկայությունների, քարտեզների և այլ տեղեկությունների համադրմանը, ինչը կարևոր է պատմական իրադարձությունների և կառույցների տեղային ու ժամանակագրական պատկերը վերականգնելու համար։ Հետազոտության արժեքը հատկապես ընդգծվում է այն հանգամանքով, որ ոստիկանության պատմությունը դիտարկվում է լայն պատմական համատեքստում՝ պետականության, վարչական կառավարման, հասարակական կարգի և տարածքային կազմակերպման փոխկապակցվածության շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող հետազոտողներին, իրավունքի և իրավապահ համակարգերի պատմությամբ հետաքրքրվող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու պատմական Հայաստանի տարածքներում հասարակական կարգի պահպանության համակարգերի ձևավորման և գործունեության առանձնահատկությունները՝ դրանք ներկայացնելով ժամանակի քաղաքական, վարչական և աշխարհագրական իրողությունների համատեքստում։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է V դարի հայոց պատմության կարևորագույն դրվագներից մեկի՝ Վարդան Մամիկոնյանի առաջնորդությամբ ծավալված դիմադրության և հայ-պարսկական հակամարտության պատմական ու գաղափարական պատկերը։ Պատմական շարադրանքի կենտրոնում Սասանյան Պարսկաստանի իշխանության ներքո գտնվող Հայաստանի քաղաքական ու կրոնական իրավիճակն է, հայ նախարարական տների հարաբերությունները կենտրոնական իշխանության հետ և քրիստոնեական ինքնության պահպանման շուրջ ձևավորված հակասությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում Վարդան Մամիկոնյանի կերպարին՝ որպես ռազմական և քաղաքական առաջնորդի, որի գործունեությունը ներկայացվում է ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգևոր գործընթացների համատեքստում։ Շարադրանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում 451 թվականի Ավարայրի ճակատամարտը, դրան նախորդած քաղաքական զարգացումները և հայկական ուժերի դիմադրության կազմակերպումը։ Պատերազմական իրադարձությունների նկարագրությունից բացի՝ նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ հասարակության ներքին կառուցվածքը, նախարարական տների դիրքորոշումները, հոգևորականության դերակատարությունը և տարբեր խմբերի միջև առաջացած հակասությունները։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են նաև հավատքի, բարոյական ընտրության, անձնական պարտքի և հավաքական ինքնության գաղափարների միջոցով, ինչի շնորհիվ պատմությունը ձեռք է բերում ոչ միայն ժամանակագրական, այլև գաղափարական նշանակություն։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր է վաղ միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, ռազմական, կրոնական և հասարակական պատմության ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ պահանջելով պատմագրական պատումի, հեղինակային մեկնաբանության և պատմական փաստերի փոխհարաբերության քննադատական գնահատում։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են պատմական հիշողության մեջ ձևավորվել Վարդանանց շարժման և Ավարայրի խորհրդանշական ընկալումները և ինչպես են դրանք հետագայում դարձել հայկական պատմամշակութային ինքնության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ նյութը արժեքավոր սկզբնաղբյուրային և պատմագրական նշանակություն ունի V դարի Հայաստանի, Սասանյան տերության հետ հարաբերությունների, քրիստոնեական ինքնության պաշտպանության և հայկական միջնադարյան պատմական մտածողության ուսումնասիրության համար։