Անանիա Շիրակացի - Լիլիթ Նազարյան

Право

Այս գիտաիրավական հետազոտությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգի արդիականացման գործընթացում տեղական ինքնակառավարման սահմանադրականացման հիմնահարցերի համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տեղական ինքնակառավարման սահմանադրական հիմքերը, դրա զարգացման տեսական մոտեցումները և ինստիտուցիոնալ ամրապնդման հիմնական ուղղությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է համայնքային իշխանությունների իրավական կարգավիճակը, լիազորությունների բաշխման սկզբունքները և կենտրոնական ու տեղական իշխանությունների փոխհարաբերությունների սահմանադրական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական ինքնակառավարման անկախության երաշխիքներին, ֆինանսական ինքնուրույնությանը, վարչական վերահսկողության սահմաններին և դատական պաշտպանության մեխանիզմներին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև սահմանադրական բարեփոխումների ազդեցությունը տեղական ինքնակառավարման համակարգի վրա, եվրոպական իրավական չափանիշների ներդրման գործընթացը և համեմատական իրավական փորձը։ Հեղինակը առաջարկում է տեղական ինքնակառավարման սահմանադրականացման կատարելագործման ուղղություններ՝ ուղղված համայնքների ինստիտուցիոնալ կարողությունների ուժեղացմանը, ժողովրդավարական մասնակցության ընդլայնմանը և արդյունավետ կառավարման ապահովմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, գիտնականների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է նոռադրենալինի, սերոտոնինի և դոֆամինի ազդեցության ուսումնասիրությանը ուղեղային արյան շրջանառության վրա հիպոկինեզիայի պայմաններում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ուղեղի արյունամատակարարման կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը և այն հարցի պարզաբանումը, թե ինչպես կարող է շարժողական ակտիվության երկարատև սահմանափակումը փոխել նյարդամիջնորդների ազդեցությունը անոթային համակարգի և ուղեղային հեմոդինամիկայի վրա։ Նոռադրենալինը, սերոտոնինը և դոֆամինը կենտրոնական նյարդային համակարգի կարևոր նեյրոմեդիատորներ են, որոնք մասնակցում են բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործընթացների կարգավորմանը, այդ թվում՝ անոթային տոնուսի, նյարդային ակտիվության և ուղեղի արյան հոսքի վերահսկմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել այս նյութերի առանձին և համակցված ազդեցությունները, դրանց դերը ուղեղային անոթների ռեակտիվության փոփոխության մեջ, ինչպես նաև հիպոկինեզիայի հետևանքով առաջացող ֆունկցիոնալ տեղաշարժերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյարդահումորալ կարգավորման մեխանիզմներին, որոնց միջոցով օրգանիզմը հարմարվում է շարժողական ակտիվության սահմանափակմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել փորձարարական պայմաններում ուղեղային արյան հոսքի, անոթային պատասխանների և նեյրոմեդիատորային համակարգերի գործունեության փոփոխությունների գնահատում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել տարբեր միջնորդների ազդեցության առանձնահատկությունները։ Ստացված տվյալների վերլուծությունը կարող է կարևոր լինել ուղեղային շրջանառության կարգավորման ֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնման և հիպոկինեզիայի պայմաններում առաջացող փոփոխությունների բացահայտման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիոլոգների, նեյրոֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, կենսաբժշկական հետազոտողների և նյարդաքիմիայի ու ուղեղային հեմոդինամիկայի հարցերով զբաղվող մասնագետների։

Социальная работа

Этика социальной работы աշխատությունը սոցիալական աշխատանքի մասնագիտական էթիկային նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է սոցիալական աշխատողի գործունեության բարոյական սկզբունքները, արժեքային համակարգը և պատասխանատվության սահմանները, այն անդրադառնում է հաճախորդի իրավունքների պաշտպանության, գաղտնիության պահպանման, մասնագիտական ազնվության և սոցիալական արդարության ապահովման խնդիրներին, գիրքը վերլուծում է էթիկական դիլեմաները, որոնք առաջանում են սոցիալական աշխատանքի տարբեր իրավիճակներում՝ ներառյալ խոցելի խմբերի հետ աշխատանքը, ընտանեկան խնդիրների միջամտությունը և պետական սոցիալական ծրագրերի իրականացումը, միաժամանակ ներկայացնում է միջազգային էթիկական կոդեքսները և մասնագիտական վարքականոնները, ընդգծելով սոցիալական աշխատողի դերը որպես մարդու իրավունքների և սոցիալական հավասարության պաշտպան, ինչպես նաև օգնում է զարգացնել քննադատական մտածողություն և բարոյական հիմնավորված որոշումների կայացման հմտություններ։

Литература

Այս հրատարակությունը Հայաստանի գրադարանային ոլորտին նվիրված գիտամեթոդական հանդեսի 2024 թվականի երկրորդ թողարկումն է, որը ներառում է մասնագիտական հոդվածներ և հաղորդումներ՝ գրադարանագիտության, մատենագիտության, ժառանգության պահպանության և հարակից հումանիտար ոլորտների վերաբերյալ։ Թողարկման նյութերը հիմնականում հիմնված են 2024 թվականի հոկտեմբերի 3-4-ին անցկացված «Ժառանգության պահպանություն՝ հանուն կայուն ապագայի» գիտաժողովում ներկայացված զեկուցումների և հաղորդումների վրա։ Բովանդակությունը բաժանված է յոթ հիմնական ուղղությունների՝ ազգային ժառանգության պահպանություն, ընթերցանության խթանում, թվային բովանդակության կառավարում, կառավարում և մասնագիտական զարգացում, հայկական ժառանգության պահպանություն և հանրահռչակում, Սփյուռքի ժառանգության պահպանություն և հանրահռչակում, ինչպես նաև հաղորդումներ։ Հրատարակությունը կարևորում է գրադարանների՝ որպես մշակութային հիշողության պահպանման, գիտելիքի տարածման և հասարակության կրթական ու մշակութային զարգացման կենտրոնների դերը։ Նյութերում քննարկվում են գրադարանային հավաքածուների պահպանության և կառավարման, մշակութային ժառանգության թվայնացման, թվային բովանդակության կազմակերպման և հասանելիության ապահովման ժամանակակից խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընթերցանության խթանմանը և գրադարանային ծառայությունների զարգացմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս դիտարկել գրադարանը ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման վայր, այլև որպես ակտիվ հասարակական և կրթական միջավայր։ Թողարկման կարևոր ուղղություններից է հայկական մշակութային ժառանգության պահպանումն ու հանրահռչակումը՝ ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Սփյուռքի գրադարաններում և մշակութային հաստատություններում պահպանվող նյութերի համատեքստում։ Այս տեսանկյունից հրատարակությունը ներկայացնում է հայ գրավոր և մշակութային ժառանգության պահպանման ժամանակակից մոտեցումները, թվային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները և մասնագիտական համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Նյութերը կարող են օգտակար լինել նաև գրադարանների կառավարման, մասնագիտական զարգացման, տեղեկատվական ռեսուրսների կազմակերպման և ոլորտի նորարարական մեթոդների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունն արժեքավոր է գրադարանագետների, մատենագետների, արխիվագետների, թանգարանագետների, հրատարակչական ոլորտի մասնագետների և հումանիտար գիտությունների հետազոտողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Հայաստանի գրադարանային ոլորտի արդի խնդիրներին, միջազգային փորձի և նոր տեխնոլոգիաների կիրառման միտումներին, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման ու հանրահռչակման ժամանակակից մոտեցումներին։ 2024 թվականի երկրորդ թողարկումը, ունենալով գիտամեթոդական և մասնագիտական ուղղվածություն, կարող է ծառայել նաև որպես հետազոտական աղբյուր՝ Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացման, թվայնացման, ժառանգության պահպանության և մասնագիտական գործունեության ընթացիկ գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ռուս գրական լեզվում գոյականների սեռային հակադրությունների (родовые оппозиции) համակարգի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով քերականական սեռի կառուցվածքային, իմաստաբանական և գործառական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է արական, իգական և չեզոք սեռերի փոխհարաբերությունները՝ դիտարկելով դրանց դրսևորումները գոյականների ձևաբանական կառուցվածքում և լեզվական կիրառության տարբեր մակարդակներում։ Գրքում ուսումնասիրվում են սեռային դասակարգման սկզբունքները, քերականական և բնական սեռի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ սեռային պատկանելությունը պայմանավորված է ոչ միայն ձևաբանական, այլև իմաստային գործոններով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սեռային հակադրությունների դերին համաձայնության համակարգում՝ ածականների, դերանունների և բայերի հետ կապերի շրջանակում, ինչպես նաև սեռի արտահայտման բացառություններին և տատանումներին։ Հեղինակը քննարկում է նաև ընդհանուր սեռի (общий род) բառերի, մասնագիտական անվանումների և անձնանունների հետ կապված լեզվական խնդիրները՝ ժամանակակից լեզվական զարգացման միտումների համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է ռուսերենի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրության մեջ և օգտակար է լեզվաբանների, բանասերների, ռուսաց լեզվի դասավանդողների և ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է 1877–1930 թվականների սիրիական արաբական պարբերական մամուլում Հայոց ցեղասպանությանը նախորդած բռնությունների, հայ բնակչության տեղահանությունների, 1915 թվականի ցեղասպանության և դրա հետևանքների լուսաբանման, ինչպես նաև այդ իրադարձությունների վերաբերյալ սիրիացի մտավորականների դիրքորոշումների պատմագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում արաբալեզու մամուլը դիտարկվում է որպես կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե ժամանակակից արաբ լրագրողները, գրողները և հասարակական գործիչներն ինչպես են ընկալել ու ներկայացրել Օսմանյան կայսրությունում հայերի վիճակը։ Ժամանակագրական լայն շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու թեմայի զարգացմանը՝ XIX դարի վերջին տասնամյակների հայկական հարցին վերաբերող հրապարակումներից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների իրադարձությունների և հետպատերազմյան շրջանում Սիրիայում հաստատված հայ տարագիրների խնդիրների քննարկումը։ Ուսումնասիրվում են Դամասկոսում, Հալեպում և սիրիական մտավոր ու հասարակական շրջանակների հետ կապված այլ կենտրոններում հրատարակված պարբերականների նյութերը, ինչպես նաև սիրիական սփյուռքի մամուլի արձագանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հրապարակումների բովանդակությանը, օգտագործված եզրաբանությանը, տեղեկատվության աղբյուրներին և հեղինակների մեկնաբանություններին՝ մամուլի նյութերը համադրելով ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների հետ։ Քննվում են նաև սիրիացի մտավորականների, լրագրողների և հասարակական գործիչների վկայություններն ու գնահատականները, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հայկական հարցի ընկալումը արաբական հասարակական մտքում։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ Սիրիայի տարածքը դարձավ բռնի տեղահանված հայ բնակչության հիմնական հանգրվաններից մեկը, ինչի հետևանքով տեղի հասարակությունը և մամուլը անմիջականորեն առնչվեցին հայ տարագիրների վիճակին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ գաղթականների հետպատերազմյան բնակեցմանը, տեղական բնակչության հետ հարաբերություններին և այդ գործընթացների մամուլի արձագանքներին։ Մամուլի հրապարակումների համեմատական և աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց տեղեկատվական արժեքը, հեղինակային դիրքորոշումները և ժամանակաշրջանի հասարակական միջավայրի ազդեցությունը ներկայացվող նյութերի վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ցեղասպանագիտության, արաբագիտության, մամուլի պատմության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայոց ցեղասպանության և դրա հետևանքների ընկալումը սիրիական արաբական տեղեկատվական ու մտավոր միջավայրում XIX դարի վերջից մինչև XX դարի առաջին տասնամյակները։