Անիծյալը, հատոր երրորդ

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենից ռուսերեն կատարվող թարգմանություններում լեզվաոճական օրինաչափ համապատասխանությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով երկու լեզուների կառուցվածքային, իմաստային և ոճական առանձնահատկությունների փոխհարաբերությունը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն լեզվական միջոցները, որոնց օգնությամբ սկզբնաղբյուրի իմաստային բովանդակությունը, արտահայտչականությունը և ոճական երանգները հնարավոր է փոխանցել թարգմանվող լեզվով՝ հաշվի առնելով հայերենի և ռուսերենի համակարգային տարբերությունները։ Վերլուծվում են բառապաշարային համապատասխանությունները, բառերի իմաստային ծավալի տարբերությունները, դարձվածային միավորների, փոխաբերությունների, համեմատությունների և այլ արտահայտչամիջոցների փոխանցման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ բառացի համապատասխանությունը չի ապահովում սկզբնական միավորի լիարժեք իմաստային կամ ոճական վերարտադրությունը և անհրաժեշտ է կիրառել թարգմանական տարբեր փոխակերպումներ։ Քննության են առնվում նաև քերականական համապատասխանությունները՝ նախադասությունների կառուցվածքի, բառերի դասավորության, բայական ձևերի, ժամանակային հարաբերությունների և շարահյուսական կառույցների փոխանցման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեքստի գործառական ոճի պահպանմանը, քանի որ գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական և այլ բնույթի նյութերի թարգմանությունը պահանջում է տարբեր լեզվական միջոցների ընտրություն։ Ուսումնասիրվում է նաև հեղինակի անհատական ոճի, խոսքային առանձնահատկությունների, հուզական և գնահատողական երանգների հնարավորինս համարժեք վերարտադրումը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են հայերեն և ռուսերեն տեքստերում պարբերաբար հանդիպող համապատասխանություններն ու տարբերությունները, որոնց հիման վրա հնարավոր է առանձնացնել որոշակի թարգմանական օրինաչափություններ։ Անդրադարձ է կատարվում համարժեքության և համապատասխանության խնդիրներին, թարգմանչի լեզվական ընտրությանը և այն գործոններին, որոնք կարող են պայմանավորել սկզբնական կառուցվածքի փոփոխությունը՝ առանց հիմնական հաղորդակցական նպատակի կորստի։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ-ռուսական թարգմանական կապերի ուսումնասիրության, թարգմանության տեսության զարգացման և գործնական թարգմանության մեթոդների կատարելագործման համար՝ նպաստելով երկու լեզուների ոճական ու կառուցվածքային հնարավորությունների առավել խորքային ճանաչմանը։

Математика

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է անսահման պարզ խմբերի (infinite simple groups) կիրառությունները պարբերական խմբերի (periodic groups) կառուցվածքի և հատկությունների վերլուծության մեջ՝ կենտրոնանալով այն կապերի վրա, որոնք գոյություն ունեն խմբերի տարրերի կարգերի, ենթախմբերի կառուցվածքի և ընդհանուր ալգեբրական վարքագծի միջև։ Հեղինակը քննարկում է այն փաստը, որ անսահման պարզ խմբերը, լինելով առանց ոչ տրիվիալ նորմալ ենթախմբերի, կարող են ծառայել որպես կարևոր գործիք պարբերական խմբերի բարդ կառուցվածքային հատկությունները բացահայտելու համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ բոլոր տարրերը ունեն վերջավոր կարգ։ Աշխատությունում ներկայացվում են տարբեր մեթոդներ, որոնց միջոցով անսահման պարզ խմբերի օրինակները օգտագործվում են պարբերական խմբերի դասակարգման խնդիրներում, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են այն սահմանափակումները, որոնք առաջանում են տեղային վերջավորության, պարզության և պարբերականության համակցման դեպքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև Burnside-ի տիպի խնդիրներին, խմբերի ներկայացումներին և այն արդյունքներին, որոնք կապում են անսահման կառուցվածքները վերջավոր կարգի տարրերով խմբերի վարքագծի հետ։ Բացի տեսական վերլուծությունից, քննարկվում են նաև այն դեպքերը, երբ նման խմբերը կիրառվում են հակաօրինակների կառուցման կամ ընդհանուր դասակարգման վարկածների ստուգման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է խորքային մաթեմատիկական ուսումնասիրություն, որը բացահայտում է անսահման պարզ խմբերի կարևոր դերը պարբերական խմբերի տեսության զարգացման և ընդլայնման մեջ։

Педагогика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է բուհական և հետբուհական կրթության համակարգում մենթորային փոխհարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կազմակերպման գիտատեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մենթորության՝ որպես կրթական, մասնագիտական և անձնային զարգացման կարևոր մեխանիզմի էությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, գործառույթները և կիրառման առանձնահատկությունները բարձրագույն կրթության տարբեր աստիճաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մենթորի և մենթիի միջև համագործակցային հարաբերությունների ձևավորմանը, փոխադարձ վստահության, մասնագիտական աջակցության, փորձի փոխանցման և անհատական զարգացման համար նպաստավոր կրթական միջավայրի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են մենթորային գործունեության հոգեբանամանկավարժական հիմքերը, մասնագիտական հաղորդակցության առանձնահատկությունները, ուսուցման անհատականացման հնարավորությունները և կրթական գործընթացի մասնակիցների միջև արդյունավետ փոխգործակցության ապահովման մեխանիզմները։ Քննարկվում են մենթորության դերը ուսանողների, մագիստրանտների, ասպիրանտների և երիտասարդ հետազոտողների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, գիտահետազոտական հմտությունների կատարելագործման, ինքնուրույն մտածողության ձևավորման և ակադեմիական միջավայրին հարմարվելու գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում մենթորային փոխհարաբերությունների կազմակերպման տարբեր մոդելներին, անհատական և խմբային մենթորության առանձնահատկություններին, ակադեմիական խորհրդատվության և գիտական ղեկավարության հետ դրանց փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև մենթորական աջակցության արդյունավետության գնահատման չափանիշներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մենթորային գործունեության գիտամեթոդական ապահովման ուսումնասիրությունը, որը ներառում է մենթորների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման, հաղորդակցական և մանկավարժական կարողությունների զարգացման, խորհրդատվական մեթոդների ընտրության և կրթական գործընթացում դրանց նպատակային կիրառման հիմնախնդիրները։ Դիտարկվում են նաև մենթորային հարաբերությունների ազդեցությունը սովորողների ուսումնական մոտիվացիայի, ինքնավստահության, մասնագիտական ինքնորոշման, ստեղծագործական ներուժի և հետազոտական նախաձեռնողականության զարգացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հետբուհական կրթության համակարգում գիտական սերնդափոխության ապահովմանը, երիտասարդ գիտնականների մասնագիտական կայացմանը, հետազոտական մշակույթի ձևավորմանը և գիտական համայնքի ներսում գիտելիքների ու փորձառության փոխանցման շարունակականությանը։ Քննության են առնվում մենթորային ծրագրերի մշակման և ներդրման կազմակերպական պայմանները, կրթական հաստատությունների կառավարման համակարգում դրանց ինտեգրման հնարավորությունները, մենթորների և շահառուների ընտրության սկզբունքները, համագործակցության փուլերը և հետադարձ կապի ապահովման մեխանիզմները։ Կարևորվում են նաև մենթորային հարաբերություններում մասնագիտական էթիկայի, փոխադարձ պատասխանատվության, ակադեմիական ազնվության, անհատական առանձնահատկությունների հարգման և հոգեբանական անվտանգության ապահովման հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձրագույն կրթության որակի բարելավման, ուսանողակենտրոն ուսուցման զարգացման, մասնագիտական շարունակական կրթության և ակադեմիական համագործակցության ամրապնդման հնարավորությունները՝ մենթորային համակարգի գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպման միջոցով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձրագույն և հետբուհական կրթության համակարգում մենթորության տեսական հիմքերի հստակեցմանը, կրթական աջակցության մեխանիզմների կատարելագործմանը և մասնագիտական զարգացման առավել արդյունավետ մոդելների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության հոգեբանների, բուհերի դասախոսների, գիտական ղեկավարների, կրթության կազմակերպիչների, մենթորների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մագիստրանտների, ինչպես նաև բարձրագույն կրթության կառավարման, մասնագիտական զարգացման և կրթական նորարարությունների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Другие предметы

Տեղեկատու և մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է 2011 թվականին նշվող պատմական, մշակութային, գիտական, գրական և հասարակական նշանակություն ունեցող հիշարժան տարեթվերի ներկայացմանը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է համակարգված տեղեկություններ տրամադրել նշանավոր իրադարձությունների, պատմական դեմքերի, գիտնականների, գրողների, արվեստագետների և հասարակական գործիչների ծննդյան ու մահվան տարելիցների, ինչպես նաև կարևոր պատմական իրադարձությունների հոբելյանների վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային և համաշխարհային պատմության, մշակույթի, գիտության, կրթության ու գրականության զարգացման մեջ նշանակալի դեր ունեցած անձանց և իրադարձությունների հիշատակմանը։ Ժողովածուի շրջանակներում կարող են ներկայացվել հիշարժան օրերի ժամանակագրական ցանկեր, համառոտ կենսագրական տեղեկություններ, պատմական ակնարկներ և համապատասխան գրականության մատենագիտական հղումներ։ Դիտարկվում են տարբեր ժամանակաշրջանների կարևոր իրադարձությունները՝ հնարավորություն ընձեռելով ընթերցողներին ծանոթանալու դրանց պատմական ու մշակութային նշանակությանը։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր գրադարաններում, կրթական հաստատություններում և մշակութային կազմակերպություններում թեմատիկ ցուցահանդեսների, հիշատակի միջոցառումների, գրական երեկոների և ճանաչողական ծրագրերի կազմակերպման համար։ Այն նպաստում է պատմամշակութային հիշողության պահպանմանը, նշանավոր անհատների գործունեության հանրահռչակմանը և տեղեկատվական ու մատենագիտական աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մանկավարժների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, պատմաբանների, ուսանողների և պատմամշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Химия

Աշխատանքը նվիրված է հանգուցային ազոտի ատոմ պարունակող ազոլոպիրիմիդինների սինթեզի, ալկիլացման և H/D-փոխանակման ռեգիոսելեկտիվության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այս բարդ հետերոցիկլային համակարգերում քիմիական փոխակերպումների ուղղվածության օրինաչափությունները և պարզել, թե ինչպես են մոլեկուլի կառուցվածքը, փոխարինիչների բնույթը և ռեակցիայի պայմանները ազդում տարբեր դիրքերի ընտրողական ռեակցիոնության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ազոլոպիրիմիդինների ստացման սինթետիկ ուղիները, ռեակցիաների մեխանիզմները և ստացվող միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ալկիլացման ռեակցիաներին, որոնց ընթացքում հնարավոր է տարբեր ռեակցիոն կենտրոնների միջև մրցակցություն, և H/D-փոխանակման գործընթացներին, որոնք կարող են արժեքավոր տեղեկություններ տալ մոլեկուլների պրոտոնացման, թթվայնության, տավտոմերացման և ռեակցիոն ակտիվության վերաբերյալ։ Ռեգիոսելեկտիվության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե մոլեկուլի որ դիրքերն են առավել հակված տվյալ փոխակերպմանը և ինչ պայմաններում կարելի է նպատակային ձևով ստանալ ցանկալի կառուցվածքով արտադրանք։ Աշխատանքը կարող է ներառել ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական մեթոդների կիրառում, ինչպես նաև փորձարարական տվյալների համեմատական վերլուծություն՝ ռեակցիաների ընտրողականության և մեխանիզմների պարզաբանման նպատակով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է սինթեզի պայմանների օպտիմալացումը, որը կարող է հնարավորություն տալ բարձրացնել թիրախային միացությունների ելքը և նվազեցնել կողմնակի արտադրանքների առաջացումը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են ընդլայնել ազոլոպիրիմիդինների քիմիական վարքագծի վերաբերյալ գիտական պատկերացումները և նպաստել նոր հետերոցիկլային միացությունների նպատակային սինթեզի մեթոդների մշակմանը։ Այսպիսի միացությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել դեղանյութերի, կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի և ֆունկցիոնալ օրգանական միացությունների որոնման ու ստացման տեսանկյունից։

Экономика

Արտաքին առևտուրն օտարերկրյա երկրների միջև ապրանքների, ծառայությունների և տեխնոլոգիաների փոխանակումն է, որը ուղղված է տնտեսական կապերի ընդլայնման, ազգային տնտեսության զարգացման և միջազգային շուկաներում մրցունակության բարձրացման նպատակին։ Այն հանդիսանում է երկրի տնտեսական ռազմավարության կարևոր բաղադրիչ, քանի որ ապահովում է ներքին շուկայի լրացում, արտահանման եկամուտների ստացում և ներդրումների ներգրավում։ Արտաքին առևտրի դերակատարությունը արտահայտվում է արտադրության ծավալների ավելացմամբ, նոր տեխնոլոգիաների և գիտական ձեռքբերումների ներմուծմամբ, աշխատատեղերի ստեղծմամբ և ազգային արժույթի կայունության պահպանմամբ։ Արտաքին առևտրի միջոցով երկրները հնարավորություն են ունենում մասնագիտանալ՝ կենտրոնանալով այն ոլորտների վրա, որտեղ ունեն առավելություններ, ինչը բարձրացնում է տնտեսական արդյունավետությունը և մրցունակությունը միջազգային մակարդակում։ Բացի տնտեսական շահերից, արտաքին առևտուրը նպաստում է նաև քաղաքական և մշակութային համագործակցության զարգացմանը, միջազգային հարաբերությունների ամրապնդմանը և աշխարհաքաղաքական դիրքի բարձրացմանը։ Այսպիսով, արտաքին առևտուրը հանդիսանում է ժամանակակից պետության զարգացման կարևոր գործիք, որը միավորում է տնտեսական, տեխնոլոգիական և միջազգային կապերի ամրացման նպատակները։