Արդի հայ գրականության պատմություն

Литература

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Երուանդ Օտյանի ստեղծագործությունները՝ ընդգրկելով նրա երգիծական արձակը, պատմվածքները և վեպերից հատվածներ։ Օտյանի գրականությունը առանձնանում է սուր հումորով, սոցիալական քննադատությամբ և հասարակական կյանքի հակասությունների ընդգծմամբ։ Նրա գործերում հաճախ պատկերվում են XIX–XX դարերի արևմտահայ իրականության տարբեր շերտեր՝ պաշտոնյաներ, մանր բուրժուազիա, մտավորականներ և հասարակ մարդիկ՝ իրենց բնավորական գծերով և վարքագծային թերություններով։ Գրողը վարպետորեն օգտագործում է երգիծանքն ու հեգնանքը՝ բացահայտելով մարդկային թուլությունները և հասարակական արատները։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ Օտյանի երգիծական աշխարհի առանձնահատկություններին և նրա կարևոր դերին հայ նոր գրականության զարգացման մեջ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի քառյակների և դրանց ռուսերեն թարգմանությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով բնագրի և թարգմանական տարբերակների միջև առկա լեզվական, ոճական և գաղափարական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է Թումանյանի քառյակների գեղարվեստական կառուցվածքը, պատկերային համակարգը, փիլիսոփայական խորությունը և լեզվաոճական արտահայտչամիջոցները՝ դրանք համադրելով ռուսերեն տարբերակներում կիրառված թարգմանական լուծումների հետ։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են իմաստային ճշգրտության, բանաստեղծական հնչեղության, ռիթմի, հանգավորման և ազգային մշակութային ենթաշերտերի փոխանցման խնդիրները՝ գնահատելով, թե որքանով են թարգմանությունները պահպանել բնագրի գեղարվեստական արժեքն ու հեղինակային մտահղացումը։ Գրքում առանձնացվում են հաջողված և վիճահարույց թարգմանական մոտեցումները, ինչպես նաև ներկայացվում են այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են տարբեր թարգմանիչների ընտրած լեզվական և ոճական ռազմավարությունները։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է Թումանյանագիտության, թարգմանագիտության և հայ-ռուսական գրական կապերի ուսումնասիրության ոլորտում՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով ինչպես գիտնականների ու ուսանողների, այնպես էլ բանաստեղծական թարգմանության խնդիրներով զբաղվող ընթերցողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Enterobacteriaceae խմբին պատկանող բակտերիալ բջիջների ուլտրամանուշակագույն (UV) ճառագայթման նկատմամբ կայունության ձևավորման մեջ բջջային թաղանթների դերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բջջաթաղանթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով լիպիդային կազմի, թաղանթային սպիտակուցների և արտաքին մեմբրանի (outer membrane) փոփոխությունների ազդեցությունը UV-սթրեսի պայմաններում բջջի կենսունակության վրա։ Վերլուծվում են նաև պաշտպանական մեխանիզմները, այդ թվում՝ ԴՆԹ-ի վերականգնման համակարգերի ակտիվացումը, օքսիդատիվ սթրեսի նվազեցման ուղիները և մեմբրանային թափանցելիության կարգավորումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր միջավայրային պայմաններում մեմբրանային ադապտացիաների դինամիկային և դրանց կապին ռեզիստենտականության մակարդակի բարձրացման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական և տեսական մոտեցումների համադրություն՝ բացահայտելով բակտերիալ մեմբրանների կարևոր դերը UV-դիմադրության ձևավորման և մանրէների հարմարվողականության կենսաբանական հիմքերում։

Сельское хозяйство

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում հրատարակված նոր գրքերի համակարգված ակնարկ՝ ընդգրկելով բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոտեխնոլոգիաների, հողագիտության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և կայուն գյուղատնտեսության ժամանակակից ուղղությունները։ Ցանկում ներառված աշխատությունները անդրադառնում են արտադրողականության բարձրացման նոր մեթոդներին, կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությանը գյուղատնտեսական համակարգերի վրա, ոռոգման և հողի կառավարման արդյունավետ տեխնոլոգիաներին, ինչպես նաև բույսերի պաշտպանության և սելեկցիայի արդի մոտեցումներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրգանական գյուղատնտեսությանը, ագրոբիոտեխնոլոգիաներին, գյուղատնտեսության թվայնացման գործընթացներին և ռեսուրսների կայուն օգտագործման խնդիրներին։ Ներկայացված գրքերը նախատեսված են գյուղատնտեսական ոլորտի մասնագետների, գիտնականների, ուսանողների և ֆերմերների համար՝ ծառայելով որպես տեղեկատվական աղբյուր նոր գիտական և գործնական հրատարակությունների վերաբերյալ, որոնք նպաստում են ոլորտի արդիականացմանն ու արդյունավետ զարգացմանը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանում հայերի պատմական ներկայության, համայնքային կյանքի և հասարակական-մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հայ-ռուսական պատմական կապերն են, Ռուսաստանի տարբեր շրջաններում հայկական բնակչության ձևավորումն ու տարածումը, ինչպես նաև այն քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական պայմանները, որոնց ազդեցությամբ զարգացել է հայ համայնքների կյանքը։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակաշրջաններ՝ անդրադառնալով Ռուսաստանի տարածքում հայերի վաղ ներկայությանը, միջնադարյան և նոր ժամանակների գաղթերին, կայսերական շրջանի ժողովրդագրական գործընթացներին և հետագա համայնքային զարգացումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական համայնքների ձևավորման պատճառներին, որոնց թվում կարևոր դեր են ունեցել առևտրական կապերը, տնտեսական հնարավորությունները, քաղաքական իրադարձությունները, պատերազմները, բնակչության տեղաշարժերը և տարածաշրջանային փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի քաղաքներում և այլ բնակավայրերում հայկական համայնքների հասարակական կազմակերպվածությունը։ Ներկայացվում են եկեղեցական, կրթական, բարեգործական և մշակութային հաստատությունների ձևավորման գործընթացները, որոնք նպաստել են համայնքային ինքնության պահպանմանը և սերունդների միջև մշակութային կապի շարունակականությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի հայկական եկեղեցու գործունեությունը, որը տարբեր պատմական փուլերում հանդես է եկել որպես հոգևոր կենտրոն և համայնքային կյանքի կազմակերպման կարևոր հենարան։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Ռուսաստանում հայերի տնտեսական գործունեությանը։ Հայ վաճառականները, արհեստավորները, ձեռնարկատերերը և մասնագետները տարբեր ժամանակաշրջաններում մասնակցել են քաղաքային տնտեսական կյանքի զարգացմանը՝ ներգրավվելով առևտրի, արտադրության, ֆինանսների և այլ ոլորտներում։ Նրանց գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հայ համայնքների սոցիալ-տնտեսական դերը և ռուսական հասարակության հետ նրանց փոխհարաբերությունների բնույթը։ Կարևոր ուղղություն է նաև կրթության և մշակույթի զարգացումը։ Հայկական դպրոցների, տպագրության, մամուլի, գրականության, արվեստի և հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը նպաստել է ազգային ինքնության պահպանմանը՝ միաժամանակ ստեղծելով ռուսական մշակութային միջավայրի հետ փոխազդեցության պայմաններ։ Աշխատանքը կարող է դիտարկել նաև երկլեզվության, մշակութային փոխներթափանցման և ինքնության պահպանման խնդիրները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են Ռուսաստանի հայերը համադրել իրենց ազգային ավանդույթները բնակության երկրի հասարակական և մշակութային իրականության հետ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել 19-րդ և 20-րդ դարերի քաղաքական իրադարձություններին, որոնք զգալի ազդեցություն են ունեցել հայկական համայնքների թվաքանակի և տեղաբաշխման վրա։ Տարբեր ժամանակներում Ռուսաստանի տարածքում հայերի թվի աճը կապված է եղել ինչպես բնական ժողովրդագրական գործընթացների, այնպես էլ պատմական իրադարձությունների հետևանքով նոր բնակչության ներհոսքի հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայերի հասարակական և քաղաքական մասնակցությանը՝ նրանց ներգրավվածությանը քաղաքային կառավարման, հասարակական շարժումների, գիտության, կրթության և մշակույթի ոլորտներում։ Հայ-ռուսական հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից կարևոր է նաև փոխադարձ ազդեցության խնդիրը։ Հայ համայնքները ոչ միայն պահպանել են սեփական մշակութային առանձնահատկությունները, այլև ակտիվորեն մասնակցել են Ռուսաստանի հասարակական ու մշակութային կյանքին՝ իրենց ներդրումն ունենալով գիտության, գրականության, արվեստի, կրթության և տնտեսական զարգացման մեջ։ Աշխատությունը կարող է դիտարկել նաև հայկական ինքնության պահպանման ժամանակակից խնդիրները՝ կապված լեզվի, կրոնական կյանքի, ազգային մշակույթի, համայնքային կազմակերպությունների և սերունդների միջև մշակութային ժառանգության փոխանցման հետ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Ռուսաստանում հայերի բազմադարյա ներկայությունը՝ համադրելով պատմական, ժողովրդագրական, սոցիալական, տնտեսական և մշակութային դիտարկումները։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու հայկական համայնքների ձևավորման ու զարգացման հիմնական փուլերը, նրանց հասարակական դերակատարությունը, ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմները և ռուսական միջավայրի հետ փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Թեման արժեքավոր է հայ-ռուսական պատմական կապերի, հայկական սփյուռքի ձևավորման, Ռուսաստանի բազմազգ հասարակության և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Математика

Նյութում ներկայացվում են երկրորդ կարգի գծային դիֆերենցիալ հավասարություններ և դրանց համապատասխան եզրային պայմանները։ Քննարկվում է սեփական արժեքների (eigenvalues) և սեփական ֆունկցիաների (eigenfunctions) տեսությունը, ինչպես նաև դրանց հիմնական հատկությունները՝ օրթոգոնալություն, լրիվություն և սպեկտրային վերլուծություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այս տեսության կիրառություններին՝ մասնավորապես ֆիզիկայում հանդիպող ալիքային երևույթների, ջերմահաղորդման խնդիրների և քվանտային մեխանիկայի մաթեմատիկական մոդելավորման մեջ։ Նյութը կարևոր է ինչպես տեսական հիմքերի խորացման, այնպես էլ կիրառական խնդիրների լուծման համար։