Արդի հայերենի իրավաբանական տերմինները

Технология

Գիրքը նվիրված է գերբարձր հաճախականության անտենային համակարգերի մշակման և հետազոտման հարցերին՝ էներգիայի անլար փոխանցման համակարգերում դրանց կիրառման նպատակով։ Այն ներկայացնում է միկրոալիքային տիրույթում գործող անտենային համակարգերի տեսական հիմքերը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և նախագծման սկզբունքները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման գործընթացները, անտենաների ճառագայթման բնութագրերը, արդյունավետության բարձրացման մեթոդները և էներգիայի փոխանցման համակարգերի տեխնիկական պահանջները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերբարձր հաճախականության սարքավորումների պարամետրերի հաշվարկմանը, համակարգերի օպտիմալացմանը, փոխանցվող էներգիայի կորուստների նվազեցմանը և հուսալի աշխատանքի ապահովմանը։ Գիրքը ներկայացնում է ժամանակակից մոտեցումներ, որոնք կիրառելի են անլար էներգետիկ համակարգերի, ռադիոտեխնիկայի և միկրոալիքային տեխնոլոգիաների զարգացման ոլորտներում։ Աշխատանքը նախատեսված է ռադիոէլեկտրոնիկայի մասնագետների, կապի ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և անտենային համակարգերի նախագծմամբ ու անլար էներգիայի փոխանցման տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվում մակդիրների և մակդրավորման գեղարվեստական հնարների գործառական, ոճական ու թարգմանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ երեք տարբեր դրամատիկական երկերի բնագրերի և դրանց հայերեն թարգմանությունների համադրական քննության հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում մակդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առարկայի, անձի կամ երևույթի հատկանիշ արտահայտող լեզվական միավոր, այլև որպես կերպարների հոգեբանական նկարագիրը, հեղինակային գնահատականը, ստեղծագործության հուզական մթնոլորտը և պատկերային համակարգը ձևավորող կարևոր ոճական միջոց։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են առանձնացվել մակդիրների կառուցվածքային ու իմաստային տեսակները, դրանց կիրառման հաճախականությունը, համատեքստային նշանակությունը և փոխաբերական ներուժը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր ժանրային և գաղափարական միջավայրերում ինչպիսի գործառույթներ են ստանձնում մակդրային կառույցները։ Պատմական դրամայում դրանք կարող են մասնակցել իշխանության, քաղաքական հակամարտության և կերպարների բարոյահոգեբանական բնութագրման ձևավորմանը, ողբերգական սիրո պատմության մեջ՝ հուզականության, հակադրությունների և քնարական պատկերների ստեղծմանը, իսկ փիլիսոփայական ու սոցիալական շեշտադրումներով դրամայում՝ մարդկային հարաբերությունների, հարստության, երախտագիտության և հիասթափության գնահատողական արտահայտմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է անգլերեն բնագրերի և հայերեն տարբերակների համեմատությունը։ Քննվում է, թե թարգմանության ընթացքում որքանով են պահպանվում բնագրային մակդիրների իմաստային ծավալը, պատկերավորությունը, հուզական երանգը և ոճական գործառույթը, ինչպես նաև ինչպիսի լեզվական փոխակերպումներ են անհրաժեշտ լինում անգլերենի և հայերենի կառուցվածքային ու բառաիմաստային տարբերությունների պատճառով։ Կարող են ուսումնասիրվել բառացի փոխանցման, իմաստային փոխարինման, ընդլայնման, կրճատման կամ նոր պատկերային համարժեքի ընտրության դեպքերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը դրամատիկական խոսքի ընդհանուր արտահայտչականության վրա։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև հայերենի պատկերավորման միջոցների ներուժը շեքսպիրյան խոսքի վերարտադրման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ոճագիտության, շեքսպիրագիտության, համեմատական լեզվաբանության և թարգմանագիտության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գեղարվեստական պատկերավորման կարևոր միջոցներից մեկը գործում բնագրում և ինչպիսի լեզվական ու ստեղծագործական լուծումներով է վերարտադրվում հայերեն թարգմանություններում։

Экология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է բնության հատուկ պահպանվող տարածքներում անտառային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով «Դիլիջան» ազգային պարկը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են անտառային էկոհամակարգերի կառուցվածքը, կենսաբազմազանության բաղադրիչները, դրանց բնական զարգացման առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են վտանգել բուսական ու կենդանական աշխարհի կայունությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պահպանվող տարածքների էկոլոգիական նշանակությանը, քանի որ դրանք կարևոր դեր են կատարում հազվագյուտ և արժեքավոր տեսակների, բնական կենսամիջավայրերի ու էկոհամակարգային գործընթացների պահպանության գործում։ Աշխատությունը դիտարկում է կենսաբազմազանության վրա բնական և մարդածին ազդեցությունների հնարավոր հետևանքները՝ ներառյալ անտառային ռեսուրսների օգտագործումը, ապօրինի ծառահատումները, հրդեհները, արոտավայրերի և զբոսաշրջային տարածքների օգտագործման հետ կապված ճնշումները, աղտոտումը, ինչպես նաև կենսամիջավայրերի մասնատումը։ Ազգային պարկի օրինակով ուսումնասիրվում են նաև բուսական և կենդանական տեսակների պահպանության խնդիրները, էկոհամակարգերի վիճակի գնահատման հնարավոր մեթոդները և դրանց երկարաժամկետ մշտադիտարկման անհրաժեշտությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնապահպանական կառավարման արդյունավետությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է համատեղել բնական ռեսուրսների պահպանությունը, գիտական ուսումնասիրությունները, զբոսաշրջության կազմակերպումը և տեղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական շահերը։ Աշխատությունը շեշտադրում է հատկապես կանխարգելիչ մոտեցումների նշանակությունը՝ ցույց տալով, որ կենսաբազմազանության պահպանությունը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն արդեն արձանագրված վնասների վերացման, այլև էկոհամակարգերի վրա բացասական ազդեցությունների վաղ հայտնաբերման և կանխման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև պահպանվող տարածքների կառավարման կատարելագործմանը, էկոլոգիական կրթության և հանրային իրազեկման բարձրացմանը, գիտական տվյալների կիրառմանը և բնապահպանական վերահսկողության ուժեղացմանը։ «Դիլիջան» ազգային պարկի առանձնահատկությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի անտառային էկոհամակարգերի պահպանությանն առնչվող ավելի լայն խնդիրներ և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել բնապահպաններին, կենսաբաններին, անտառագետներին, էկոլոգներին, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է անտառային կենսաբազմազանության պահպանության հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրություն՝ ընդգծելով պահպանվող տարածքների էկոլոգիական արժեքը և դրանց կառավարման գիտականորեն հիմնավորված, երկարաժամկետ ու կայուն մոտեցումների անհրաժեշտությունը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է թեստավորման դերի ուսումնասիրությանը Հայաստանի դպրոցներում ռուսաց լեզու դասավանդող ուսուցիչների ատեստավորման համակարգում։ Հետազոտության կենտրոնում ուսուցչի մասնագիտական գիտելիքների, մեթոդական պատրաստվածության և համապատասխան կարողությունների գնահատման համար թեստավորման կիրառման հնարավորություններն ու արդյունավետությունն են։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ատեստավորման նպատակները, դրա կազմակերպման սկզբունքները, գնահատման չափանիշները և այն պահանջները, որոնք ներկայացվում են ռուսաց լեզվի ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թեստային առաջադրանքների կառուցվածքին և բովանդակությանը, դրանց միջոցով լեզվական գիտելիքների, քերականական ու բառապաշարային պատրաստվածության, լեզվաբանական մտածողության և մասնագիտական կողմնորոշման գնահատման հնարավորություններին։ Թեստավորումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես վերահսկողության միջոց, այլև որպես ուսուցչի մասնագիտական զարգացման մակարդակը բացահայտելու և հետագա կատարելագործման ուղղությունները որոշելու գործիք։ Կարևորվում է նաև գնահատման օբյեկտիվության, հուսալիության, թափանցիկության և չափելիության ապահովումը, քանի որ ատեստավորման արդյունքները կարող են էական նշանակություն ունենալ ուսուցչի մասնագիտական գործունեության գնահատման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ թեստային մեթոդի առավելություններին և սահմանափակումներին՝ համադրելով այն ուսուցչի մասնագիտական կարողությունների գնահատման այլ ձևերի հետ։ Առանձին նշանակություն ունի տեսական գիտելիքների և գործնական մանկավարժական հմտությունների հավասարակշռված գնահատման խնդիրը, քանի որ լեզվի ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածությունը չի սահմանափակվում միայն առարկայական գիտելիքներով և ներառում է նաև դասավանդման մեթոդների ճիշտ ընտրության, սովորողների հետ արդյունավետ աշխատանքի և կրթական գործընթացի կազմակերպման կարողություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կառավարման մասնագետների, ուսուցիչների վերապատրաստմամբ և ատեստավորմամբ զբաղվող կառույցների, ինչպես նաև մանկավարժական բուհերի ուսանողների և հետազոտողների համար։

Химия

Քիմիական գիտությունների և նյութագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մետաղների օքսիդների ու սուլֆիդների մասնակցությամբ ընթացող մեխանաքիմիական օքսիդավերականգնման ռեակցիաների օրինաչափությունների և դրանց իրականացման պայմանների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մեխանաքիմիական փոխակերպումների ֆիզիկաքիմիական հիմքերը, պինդֆազային ռեակցիաների առանձնահատկությունները և մեխանիկական էներգիայի ազդեցությունը նյութերի քիմիական ակտիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաղների և դրանց միացությունների փոխազդեցության ընթացքում տեղի ունեցող էլեկտրոնափոխանակման գործընթացներին, վերականգնման ու օքսիդացման մեխանիզմներին և ռեակցիաների թերմոդինամիկական հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ելանյութերի բաղադրության, մասնիկների չափերի, մեխանիկական մշակման ինտենսիվության և տևողության ազդեցությունները քիմիական փոխակերպումների ընթացքի ու վերջնական արգասիքների հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև բյուրեղային կառուցվածքի փոփոխությունները, արատների առաջացումը, միջֆազային փոխազդեցությունները և մեխանիկական ակտիվացման հետևանքով ռեակցիոն ունակության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ռենտգենաֆազային վերլուծության, ջերմային հետազոտությունների և նյութերի կառուցվածքային բնութագրման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մեխանաքիմիական օքսիդավերականգնման գործընթացների օգտագործմանը մետաղների ստացման, հանքային հումքի վերամշակման և նոր նյութերի սինթեզի տեխնոլոգիաներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական քիմիայի, մեխանաքիմիայի, անօրգանական քիմիայի, մետալուրգիայի և նյութագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XII–XIV դարերում Կիլիկյան Հայաստանի տնտեսական կապերի և միջերկրածովյան առևտրային հարաբերություններում նրա մասնակցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պետության աշխարհագրական դիրքի, նավահանգիստների, ցամաքային ու ծովային ճանապարհների նշանակությունը և դրանց դերը տարածաշրջանային ու միջազգային ապրանքաշրջանառության կազմակերպման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եվրոպական և արևելյան առևտրական կենտրոնների հետ ձևավորված տնտեսական կապերին, օտարերկրյա վաճառականների գործունեությանը, ապրանքների փոխանակմանը և առևտրի իրավական կարգավորման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են մաքսային քաղաքականության, առևտրային արտոնությունների, պայմանագրային հարաբերությունների և դրամաշրջանառության նշանակությունը տնտեսական կյանքի զարգացման համար։ Քննարկվում են նաև միջերկրածովյան առևտրային ուղիների փոփոխությունների և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների ազդեցությունները տնտեսական հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Կիլիկյան Հայաստանի տնտեսական պատմության, արտաքին առևտրային կապերի և միջնադարյան Միջերկրականի տնտեսական համակարգերում նրա ներգրավվածության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, միջնադարագիտության, տնտեսական պատմության և միջազգային առևտրի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։