More in Linguistics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Linguistics

    Միջմշակութային կարծրատիպերի լեզվական դրսևորումները հայկական պոեզիայի ֆրանսերեն թարգմանություններում

    Այս աշխատությունը նվիրված է միջմշակութային հաղորդակցության, լեզվական կարծրատիպերի և գրական թարգմանության փոխհարաբերությունների խորքային ուսումնասիրությանը՝ հայկական պոեզիայի ֆրանսերեն թարգմանությունների օրինակով։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են տարբեր մշակույթներին բնորոշ պատկերացումները, ազգային մտածողության առանձնահատկությունները, արժեքային համակարգերը և լեզվամտածողության յուրահատկությունները արտացոլվում բանաստեղծական խոսքում և ինչպիսի փոփոխությունների կարող են ենթարկվել թարգմանության ընթացքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են փոխաբերությունները, խորհրդանիշները, մշակութային հղումները, ազգային ինքնության լեզվական արտահայտությունները, ինչպես նաև այն ռազմավարությունները, որոնց միջոցով թարգմանիչը փորձում է պահպանել բնագրի գեղարվեստական ազդեցությունն ու մշակութային բովանդակությունը։ Գիրքը ներկայացնում է տեսական հիմնավորումներ, համեմատական վերլուծություններ և բազմաթիվ օրինակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու թարգմանության դերը մշակույթների միջև փոխըմբռնման ձևավորման գործում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է լեզվաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, գրականագետների, ֆրանսերեն և հայերեն լեզուների ուսումնասիրողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի, մշակույթի և գրականության փոխազդեցությամբ։

    Updated: 2026-09-10
    Միջմշակութային կարծրատիպերի լեզվական դրսևորումները հայկական պոեզիայի ֆրանսերեն թարգմանություններում
    Online

    Mathematics

    Оптимизация характеристик пленок CdTe, CdS и солнечных элементов CdTe, CdS полученных методами вакуумного испарения и магнетронного распыления

    CdTe և CdS բարակ թաղանթների և դրանց հիման վրա արևային տարրերի բնութագրերի օպտիմալացումը, որոնք ստացվել են վակուումային գոլորշիացման և մագնետրոնային փոշիացման մեթոդներով, ուղղված է նյութերի կառուցվածքային, օպտիկական և էլեկտրական հատկությունների վերահսկմանը՝ առավելագույն ֆոտոէլեկտրական արդյունավետություն ապահովելու նպատակով։ CdTe/CdS համակարգը լայնորեն կիրառվում է բարակ թաղանթային արևային տարրերում, որտեղ CdS-ը հանդես է գալիս որպես լայն գոտիականությամբ n-տիպ կիսահաղորդիչ բուֆերային շերտ, իսկ CdTe-ն՝ հիմնական p-տիպ կլանող շերտ, և դրանց միջև ձևավորվող p-n հոդումը որոշիչ դեր ունի սարքի արդյունավետության մեջ։ Վակուումային գոլորշիացման մեթոդը թույլ է տալիս ստանալ համեմատաբար մաքուր և վերահսկելի հաստությամբ շերտեր, մինչդեռ մագնետրոնային փոշիացումը ապահովում է բարձր միատարրություն, լավ ադհեզիա և ստոիխիոմետրիկ ճշգրտություն, ինչը կարևոր է բյուրեղային կառուցվածքի որակի և արատների նվազեցման համար։ Օպտիմալացման հիմնական ուղղությունները ներառում են նստեցման ջերմաստիճանի, ճնշման, գազային միջավայրի կազմի, նստեցման արագության և հետագա ջերմային մշակման (annealing) պայմանների կարգավորումը, որոնք ազդում են բյուրեղային չափերի, մակերեսային ռելիեֆի, կրիչների կոնցենտրացիայի և շարժունակության վրա։ CdTe շերտերի դեպքում կարևոր է մեծացնել կլանման գործակիցը և նվազեցնել վերամիավորման կենտրոնների քանակը, իսկ CdS շերտերում՝ ապահովել օպտիկական թափանցիկություն և համապատասխան էներգետիկ շեղում, որպեսզի նվազագույնի հասցվի կորուստները միջերեսում։ Արևային տարրերի արդյունավետության բարձրացումը կապված է նաև միջերեսային դեֆեկտների նվազեցման, դոպինգի վերահսկման և շերտերի հաստությունների օպտիմալ հարաբերակցության հետ։ Ընդհանուր առմամբ, վակուումային գոլորշիացման և մագնետրոնային փոշիացման համեմատական ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ընտրել տեխնոլոգիական ռեժիմներ, որոնք ապահովում են CdTe/CdS արևային տարրերի բարձր ֆոտոէլեկտրական փոխակերպման արդյունավետություն և երկարաժամկետ կայունություն։

    Updated: 2026-08-21
    Оптимизация характеристик пленок CdTe, CdS и солнечных элементов CdTe, CdS полученных методами вакуумного испарения и магнетронного распыления
    Online

    Religion

    Էվլիյա Չելեբիի ուղեգրությունը, հատոր Ա

    Այս աշխատությունը ներկայացնում է օսմանյան նշանավոր ճանապարհորդ, գրող և աշխարհագրագետ Էվլիյա Չելեբիի պատմաճանաչողական ուղեգրական ժառանգությունը՝ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով XVII դարի Օսմանյան կայսրության քաղաքական, հասարակական, տնտեսական, կրոնական և մշակութային կյանքին։ Էվլիյա Չելեբին օսմանյան գրականության և պատմագրության ամենանշանավոր ճանապարհորդներից է, որի բազմամյա ուղևորությունների ընթացքում հավաքած տեղեկություններն ամփոփվել են նրա հանրահայտ «Սեյահաթնամե»՝ «Ուղեգրություն» աշխատության մեջ։ Այն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում համաշխարհային ուղեգրական գրականության մեջ՝ որպես աշխարհագրական դիտարկումների, պատմական հիշատակությունների, ազգագրական նկարագրությունների, քաղաքների ու բնակավայրերի ուսումնասիրության և անձնական տպավորությունների լայնածավալ համադրություն։ Հեղինակը ճանապարհորդությունների ընթացքում նկարագրում է իր այցելած երկրները, քաղաքները, գյուղերը, ամրոցները, ճանապարհները, բնական միջավայրը, բնակչության կենցաղը, սովորույթները, կրոնական հաստատությունները, առևտուրը, արհեստները և տեղական իշխանությունների գործունեությունը։ Նրա պատմությունները համադրում են իրական դիտարկումները, պատմական տեղեկությունները, ժողովրդական ավանդությունները, տեղանունների ու անձնանունների վերաբերյալ հիշատակությունները և երբեմն նաև զվարճալի կամ անսովոր պատմությունները՝ ստեղծելով ժամանակաշրջանի բազմաշերտ պատկեր։ Ուղեգրության կարևոր առանձնահատկություններից է հեղինակի հետաքրքրությունը տարբեր ժողովուրդների, նրանց լեզուների, հավատալիքների, ազգային սովորույթների և հասարակական հարաբերությունների նկատմամբ։ Այդ տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն Օսմանյան կայսրության պատմության, այլև նրա տարածքում ապրող բազմաթիվ ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայերի պատմական ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Հայկական բնակավայրերի, եկեղեցիների, վանքերի, բնակչության զբաղմունքների, առևտրական գործունեության և կենցաղային առանձնահատկությունների վերաբերյալ հիշատակությունները կարող են արժեքավոր նյութ տրամադրել հայագիտության, պատմական աշխարհագրության և ազգագրության ուսումնասիրություններին։ Հատկանշական է նաև, որ Էվլիյա Չելեբիի նկարագրությունները հաճախ ընդգրկում են տարբեր քաղաքների պատմական անցյալի, ճարտարապետական կառույցների, բնակչության թվաքանակի, տնտեսական հնարավորությունների և հասարակական կյանքի մասին տեղեկություններ, ինչի շնորհիվ նրա աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բնակավայրերի պատմական զարգացումը և տարածաշրջանային կապերը։ Հեղինակի պատմողական ոճն առանձնանում է կենդանի նկարագրություններով, մանրամասն դիտարկումներով, հումորով, չափազանցություններով, պատմական ու բանահյուսական նյութերի համադրմամբ։ Նա հաճախ ընթերցողին ներկայացնում է ճանապարհորդի անմիջական տպավորությունները՝ իրադարձություններին հաղորդելով անձնական ներկայության և կենդանի պատմության բնույթ։ Այս գեղարվեստական ու փաստագրական առանձնահատկությունները աշխատությունը դարձնում են ոչ միայն պատմական տեղեկությունների հավաքածու, այլև ինքնուրույն գրական արժեք ունեցող ստեղծագործություն։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև Օսմանյան կայսրության աշխարհագրական պատկերացումների, ճանապարհորդական ուղիների, միջազգային առևտրի, քաղաքային մշակույթի և տարբեր ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցած հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Հայերեն հրատարակության առկայությունը վկայում է հայ ընթերցողին համաշխարհային պատմաաշխարհագրական գրականության կարևոր երկերից մեկին հաղորդակից դարձնելու և օտարալեզու պատմական ու մշակութային ժառանգությունը հայերենով ներկայացնելու ձգտման մասին։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության տպագրական գործունեությունն այս առումով առանձնահատուկ դեր ուներ, քանի որ միաբանությունը մեծապես նպաստում էր հայերեն գիտական, պատմական, աշխարհագրական և գրական գրականության զարգացմանը՝ ապահովելով հայ ընթերցողի կապը եվրոպական և արևելյան մտավոր ժառանգության հետ։ Հրատարակության առաջին հատորը կարևոր նշանակություն ունի ամբողջական ուղեգրական երկի ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով հեղինակի ճանապարհորդական ու պատմողական ժառանգության սկզբնական մասը և հիմք ստեղծելով հետագա նյութերի ընկալման համար։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, օսմանագետների, հայագետների, աշխարհագրագետների, ազգագրագետների, գրականագետների և ճանապարհորդական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ճանաչելու Մերձավոր Արևելքի և հարակից տարածաշրջանների պատմական միջավայրը, ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցությունները և այն բազմազան աշխարհը, որի մասին պահպանված տեղեկությունները շարունակում են կարևոր դեր ունենալ պատմական հիշողության ու գիտական հետազոտությունների մեջ։

    Updated: 2026-11-13
    Էվլիյա Չելեբիի ուղեգրությունը, հատոր Ա
    Online

    History

    Անվանի զորավարների վարքերը

    Աշխատությունը նվիրված է նշանավոր զորավարների կյանքին, գործունեությանը և ռազմական ու հասարակական ասպարեզում ունեցած դերակատարությանը։ Վերնագիրը հուշում է, որ ժողովածուն ներկայացնում է տարբեր ժամանակաշրջանների ռազմական առաջնորդների կենսագրական պատմություններ՝ ուշադրություն դարձնելով նրանց ծագմանը, ծառայությանը, ռազմական ձեռքբերումներին, առաջնորդական հատկանիշներին և պատմական իրադարձությունների վրա ունեցած ազդեցությանը։ Նման բնույթի աշխատություններում սովորաբար ներկայացվում են զորավարների մասնակցությամբ պատերազմներ ու ճակատամարտեր, բանակների կազմակերպման սկզբունքներ, ռազմավարական որոշումներ, ռազմական հնարքներ և իշխանության համար մղվող պայքարներ։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև անձնական խիզախության, կարգապահության, հայրենասիրության, պատասխանատվության և առաջնորդի բարոյական նկարագրի հարցերը։ Կենսագրական պատումները հնարավորություն են տալիս ռազմական պատմությունը դիտարկելու ոչ միայն մարտական գործողությունների, այլև անհատների որոշումների ու բնավորության տեսանկյունից։ Զորավարների հաջողություններն ու ձախողումները ներկայացնելը կարող է նպաստել պատմական իրադարձությունների պատճառների, քաղաքական նպատակների և հասարակական հետևանքների ավելի խոր ընկալմանը։ Աշխատությունն ունի ճանաչողական և դաստիարակչական նշանակություն՝ ընթերցողին ծանոթացնելով պատմական անձանց գործունեությանը և նրանց թողած ժառանգությանը։ Այն կարող էր օգտակար լինել պատմությամբ, ռազմական գործով և կենսագրական գրականությամբ հետաքրքրվողների համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայերեն պատմական գրականության, կենսագրական պատումի ավանդույթների և Մխիթարյան միաբանության գիտակրթական գործունեության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

    Updated: 2026-11-09
    Անվանի զորավարների վարքերը
    Online

    Agriculture

    Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1983, Декабрь, №12)

    Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1983, Декабрь, №12)
    Online

    Linguistics

    Վանկը որպես հնչույթաբանական վերլուծության բաղադրիչ

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է վանկի՝ որպես հնչույթաբանական վերլուծության հիմնարար բաղադրիչի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա կառուցվածքային, ֆունկցիոնալ և լեզվական համակարգում ունեցած դերը։ Գրքում վերլուծվում է վանկի էությունը որպես խոսքի հնչյունային հոսքի կազմակերպման միավոր, որը պայմանավորում է լեզվի ռիթմիկ կառուցվածքը, արտասանության առանձնահատկությունները և հնչույթային համակարգի ներքին կազմակերպվածությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է վանկի սահմանման տարբեր տեսություններ՝ դասական և ժամանակակից լեզվաբանական մոտեցումների համադրությամբ, ինչպես նաև քննարկում է վանկի կառուցվածքային տարրերը՝ սկզբնահնչյուն, միջուկ և վերջնահնչյուն։ Աշխատության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի վանկային կառուցվածքի առանձնահատկություններին՝ համեմատելով այն այլ լեզուների վանկային համակարգերի հետ և բացահայտելով ընդհանուր և առանձնահատուկ օրինաչափությունները։ Ներկայացվում է նաև վանկի դերը հնչույթաբանական վերլուծության, բառային շեշտի, արտասանության և լեզվի ուսուցման գործընթացներում։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, հայագետների, ուսանողների, լեզվի ուսուցիչների և ընդհանուր լեզվաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-20
    Վանկը որպես հնչույթաբանական վերլուծության բաղադրիչ