Ещё в разделе Экономика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Другие предметы

    Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մարտ, թիվ 3)

    Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

    Обновлено. 2026-08-21
    Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մարտ, թիվ 3)
    Онлайн

    История

    Ղազախստան. հետխորհրդային հասարակական նորացման գործընթացներ

    Աշխատությունը նվիրված է Ղազախստանում հետխորհրդային ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած հասարակական նորացման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում խորհրդային համակարգի փլուզումից հետո ձևավորված նոր հասարակական հարաբերություններն են, պետական ինստիտուտների վերակազմավորումը, հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունները և ազգային ինքնության ու արժեքային համակարգի վերաիմաստավորման գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Ղազախստանի զարգացումը որպես բարդ և բազմաշերտ անցումային գործընթաց, որի ընթացքում խորհրդային ժառանգությունը համադրվել է անկախ պետականության կառուցման, շուկայական տնտեսության ձևավորման և նոր քաղաքական ու հասարակական ինստիտուտների հաստատման հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հասարակության սոցիալական շերտավորման փոփոխությունները, քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցությունը, սոցիալական շարժունակության նոր ձևերը, զբաղվածության և կենսամակարդակի փոփոխությունները, ինչպես նաև տնտեսական վերափոխումների ազդեցությունը տարբեր սոցիալական խմբերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային ինքնության և մշակութային քաղաքականության խնդիրներին, քանի որ անկախության հաստատումից հետո երկրի համար կարևոր հարց էր խորհրդային բազմազգ ժառանգության և ազգային պետականության նոր գաղափարների համադրումը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրության առարկա կարող են դառնալ լեզվական քաղաքականությունը, ազգային մշակույթի վերարժևորումը, պատմական հիշողության ձևավորումը և հասարակության տարբեր խմբերի ինքնության փոխակերպումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքացիական հասարակության ձևավորմանը, հասարակական կազմակերպությունների գործունեությանը, քաղաքական մասնակցության նոր ձևերին և պետություն-հասարակություն հարաբերությունների փոփոխություններին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ժողովրդագրական գործընթացների ուսումնասիրությունը՝ բնակչության տեղաշարժերը, էթնիկական կառուցվածքի փոփոխությունները և տարբեր համայնքների փոխհարաբերությունները, որոնք իրենց հերթին ազդում են հասարակական նորացման ընդհանուր ընթացքի վրա։ Ղազախստանի օրինակը հետաքրքրական է նաև նրանով, որ հետխորհրդային վերափոխումները տեղի են ունեցել կենտրոնացված պետական կառավարման, արագ տնտեսական փոփոխությունների և տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական առանձնահատկությունների պայմաններում։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է հետխորհրդային հասարակությունը վերափոխվում քաղաքական, տնտեսական և մշակութային տարբեր գործոնների փոխազդեցության արդյունքում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, հասարակագետներին, տարածաշրջանագետներին և հետխորհրդային երկրների զարգացման գործընթացներով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Ղազախստանի հասարակական վերափոխումների բազմակողմանի պատկերը՝ բացահայտելով անկախության պայմաններում սոցիալական կառուցվածքի, արժեքների, ինքնության, քաղաքական մասնակցության և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության հիմնական միտումները։

    Обновлено. 2026-09-18
    Ղազախստան. հետխորհրդային հասարակական նորացման գործընթացներ
    Онлайн

    История

    Հայ ժողովրդի զավակների մասնակցությունը խորհրդա-ճապոնական պատերազմին /9.8-2.9.1945թ./

    Այս աշխատությունը վերաբերում է 1945 թվականի օգոստոսի 9-ից սեպտեմբերի 2-ն ընկած խորհրդա-ճապոնական պատերազմի ընթացքում հայ ժողովրդի զավակների մասնակցության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին փուլում ԽՍՀՄ ռազմական գործողությունների և դրանցում հայ զինծառայողների ներդրման պատմական նշանակությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել հայ զինվորների և սպայական կազմի մասնակցությունը Հեռավոր Արևելքում իրականացված ռազմական գործողություններին, նրանց մարտական ուղին, ծառայողական գործունեությունը և անձնական սխրանքները։ Ուսումնասիրվում են պատերազմի ռազմավարական ընթացքը Մանջուրիայի, Կուրիլյան կղզիների և հարակից տարածաշրջաններում, ինչպես նաև խորհրդային բանակի կազմում գործող հայկական ծագում ունեցող զորամասերի և զինծառայողների մասնակցության ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատական հերոսությունների, պարգևների և ռազմական տարբերանշանների, ինչպես նաև հայ զինծառայողների ներդրման գնահատմանը ընդհանուր ռազմական հաղթանակի համատեքստում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է պատերազմի սոցիալ-քաղաքական հետևանքները, հայ զինծառայողների հետպատերազմյան ճակատագիրը և նրանց հիշատակի պահպանման խնդիրները։ Միաժամանակ ընդգծվում է հայ ժողովրդի մասնակցության կարևորությունը ԽՍՀՄ ռազմական պատմության մեջ և միջազգային հակամարտությունների շրջանակում նրա դերը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ռազմական պատմագիտության ոլորտում՝ նպաստելով խորհրդա-ճապոնական պատերազմի պատմության և հայ զինծառայողների մասնակցության ավելի ամբողջական և համակարգված ներկայացմանը։

    Обновлено. 2026-09-07
    Հայ ժողովրդի զավակների մասնակցությունը խորհրդա-ճապոնական պատերազմին /9.8-2.9.1945թ./
    Онлайн

    Медицина

    Пути улучшения результатов лечения плоскоклеточного рака верхних отделов воздухопищеварительного тракта

    Այս բժշկական գիտական աշխատանքը նվիրված է վերին շնչա-մարսողական ուղիների տափակբջջային քաղցկեղի բուժման արդյունքների բարելավման ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիվանդության վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման, բուժման մարտավարության ճիշտ ընտրության և համալիր թերապիայի արդյունավետության մեծացման խնդիրներն են։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են հիվանդության տեղակայման, տարածվածության, ուռուցքի կենսաբանական առանձնահատկությունների և հիվանդի ընդհանուր վիճակի ազդեցությունը բուժման արդյունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման ժամանակակից մոտեցումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել առաջնային ուռուցքի տարածվածությունը, տարածաշրջանային ավշային հանգույցների ներգրավվածությունը և հիվանդության փուլը։ Ուսումնասիրվում են բուժման հիմնական մեթոդների՝ վիրաբուժական միջամտության, ճառագայթային և դեղորայքային բուժման հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման արդյունավետությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բուժման անհատականացման խնդիրը՝ հաշվի առնելով հիվանդության փուլը, ուռուցքի տեղակայումը և յուրաքանչյուր պացիենտի կլինիկական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հետվիրահատական և հետբուժական բարդությունների նվազեցման, կյանքի որակի պահպանման և վերականգնողական միջոցառումների կատարելագործման հարցերը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում բուժման երկարաժամկետ արդյունքների գնահատմանը, այդ թվում՝ հիվանդության կրկնության հավանականությանը, հիվանդների գոյատևմանը և ֆունկցիոնալ արդյունքներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուժման արդյունքների վրա ազդող ռիսկի գործոնների բացահայտմանը և դրանց հնարավոր վերահսկմանը, ինչը կարևոր է ինչպես կանխատեսման, այնպես էլ բուժական ռազմավարության ընտրության համար։ Առաջարկվող մոտեցումները նպատակ ունեն բարձրացնել ախտորոշման և բուժման համակարգվածությունը, կատարելագործել տարբեր մասնագիտությունների բժիշկների համագործակցությունը և ապահովել պացիենտների ավելի արդյունավետ ու անհատականացված բուժում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գլխի և պարանոցի ուռուցքաբանության, քիթ-կոկորդ-ականջաբանության, վիրաբուժության, ճառագայթային ուռուցքաբանության և վերականգնողական բժշկության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ուռուցքաբաններին, վիրաբույժներին, քիթ-կոկորդ-ականջաբաններին, ճառագայթային թերապիայի մասնագետներին, բժշկական բուհերի կլինիկական մասնագետներին և համապատասխան ոլորտներում գիտահետազոտական աշխատանք իրականացնողներին։

    Обновлено. 2026-09-20
    Пути улучшения результатов лечения плоскоклеточного рака верхних отделов воздухопищеварительного тракта
    Онлайн

    Биология

    Redox regulation of the final steps of fermentation and the possibility of its application for organic waste treatment

    Աշխատությունը նվիրված է ֆերմենտացիայի գործընթացի վերջնական փուլերի ռեդօքս կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և այդ գիտելիքների կիրառման հնարավորություններին օրգանական թափոնների կենսաբանական վերամշակման ոլորտում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ միկրոօրգանիզմների նյութափոխանակության ընթացքում օքսիդավերականգնման հավասարակշռությունը կարևոր դեր է կատարում վերջնական նյութափոխանակային արգասիքների ձևավորման, էներգիայի ստացման և ֆերմենտացիոն գործընթացի ուղղության որոշման մեջ։ Ռեդօքս վիճակի փոփոխությունները կարող են ազդել վերականգնված և օքսիդացված միացությունների հարաբերակցության, էլեկտրոնների փոխանցման և տարբեր վերջնական արտադրանքների կուտակման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ֆերմենտացիայի ընթացքում տեղի ունեցող էլեկտրոնների փոխանցման գործընթացները, նիկոտինամիդային կոֆերմենտների՝ NAD⁺/NADH համակարգի հավասարակշռությունը և այն նյութափոխանակային ուղիները, որոնց միջոցով միկրոօրգանիզմները վերականգնող համարժեքների ավելցուկը կամ պակասը հավասարակշռում են։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտացիայի վերջին փուլերին, երբ սկզբնական սուբստրատների փոխակերպման արդյունքում ձևավորվում են վերջնական կամ միջանկյալ օրգանական միացություններ, որոնց հարաբերակցությունը կարող է կախված լինել բջջի ռեդօքս վիճակից։ Այս գործընթացների վերահսկումը կարող է հնարավորություն տալ նպատակային կերպով փոփոխել ֆերմենտացիայի արտադրանքների կազմը և բարձրացնել օրգանական նյութերի կենսաբանական վերամշակման արդյունավետությունը։ Հետազոտության կիրառական ուղղությունը կապված է օրգանական թափոնների վերամշակման հետ։ Կենցաղային, գյուղատնտեսական և սննդարդյունաբերական օրգանական թափոնները պարունակում են զգալի քանակությամբ կենսաքայքայվող նյութեր, որոնք համապատասխան միկրոբիոլոգիական պայմաններում կարող են ենթարկվել ֆերմենտացիայի և վերածվել ավելի պարզ միացությունների։ Այդ գործընթացը կարող է նվազեցնել թափոնների ծավալը, սահմանափակել շրջակա միջավայրի աղտոտումը և միաժամանակ հնարավորություն ստեղծել արժեքավոր երկրորդային արտադրանքների ստացման համար։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է պարզել, թե ինչպես կարելի է ռեդօքս պայմանների կառավարումն օգտագործել թափոնների քայքայման արագությունն ու ուղղությունը վերահսկելու նպատակով։ Կարող են ուսումնասիրվել այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են սուբստրատի բաղադրությունը, միկրոօրգանիզմների տեսակը, միջավայրի թթվայնությունը, ջերմաստիճանը, վերականգնման աստիճանը և տարբեր մետաբոլիտների կոնցենտրացիաները։ Այս պարամետրերի փոփոխությունը կարող է ազդել միկրոօրգանիզմների նյութափոխանակության վրա և որոշել, թե որ վերջնական արտադրանքներն են գերակշռելու։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կարևոր լինել կենսավառելիքների, օրգանական թթուների, սպիրտների և այլ կենսատեխնոլոգիական արտադրանքների ստացման համար, եթե համապատասխան ֆերմենտացիոն համակարգերը հնարավոր լինի նպատակային ուղղորդել։ Միաժամանակ ռեդօքս կարգավորման մեխանիզմների կիրառումը կարող է նպաստել օրգանական թափոնների ավելի վերահսկելի կենսաքայքայմանը և թափոնների կառավարման գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև ֆերմենտացիոն համակարգերի փորձարարական ուսումնասիրություն՝ տարբեր ռեդօքս պայմաններում ստացվող մետաբոլիտների կազմի և քանակի համեմատությամբ։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում միկրոօրգանիզմների նյութափոխանակությունն առավել արդյունավետ է օգտագործում օրգանական սուբստրատը և ապահովում ցանկալի վերջնական արտադրանքների ձևավորում։ Գիտական առումով ուսումնասիրությունը կարևոր է մանրէային նյութափոխանակության կարգավորման մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնման համար, իսկ գործնական առումով՝ շրջանաձև տնտեսության և կենսաբանական թափոնների վերամշակման տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, կենսատեխնոլոգներին, բնապահպաններին, թափոնների կառավարման մասնագետներին և արդյունաբերական կենսատեխնոլոգիայի ոլորտում աշխատող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է ֆերմենտացիայի կենսաքիմիական մեխանիզմների հետազոտությունը և օրգանական թափոնների օգտահանման կիրառական խնդիրները՝ ցույց տալով, որ ռեդօքս հավասարակշռության նպատակային կառավարումը կարող է դառնալ կենսաբանական վերամշակման գործընթացների արդյունավետության բարձրացման կարևոր գործիք։

    Обновлено. 2026-09-15
    Redox regulation of the final steps of fermentation and the possibility of its application for organic waste treatment
    Онлайн

    Экономика

    Արհեստական բանականության մոդելների գնահատման արդյունավետությունը սոցիալ-տնտեսական խնդիրներում

    Այս աշխատությունը նվիրված է արհեստական բանականության մոդելների գնահատման արդյունավետության ուսումնասիրությանը սոցիալ-տնտեսական խնդիրների լուծման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր արհեստական բանականության և մեքենայական ուսուցման մոդելների հնարավորություններն են՝ տնտեսական և սոցիալական գործընթացների վերլուծության, կանխատեսման, դասակարգման և որոշումների կայացման խնդիրներում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել այն չափանիշներն ու մեթոդաբանությունները, որոնց միջոցով գնահատվում է մոդելների արդյունավետությունը՝ կանխատեսումների ճշգրտությունը, կայունությունը, ընդհանրացման ունակությունը, հաշվարկային արդյունավետությունը և տարբեր տվյալային պայմաններում աշխատելու հուսալիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալ-տնտեսական տվյալների առանձնահատկություններին, քանի որ դրանք հաճախ բնութագրվում են մեծածավալությամբ, բազմաչափությամբ, ժամանակային փոփոխականությամբ, բացակայող արժեքներով և փոխկապակցված գործոնների առկայությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր մոդելներ՝ դասական վիճակագրական մեթոդներից և ռեգրեսիոն մոտեցումներից մինչև ծառային ալգորիթմներ, նեյրոնային ցանցեր և ժամանակակից մեքենայական ուսուցման համակարգեր։ Կարևոր ուղղություն է մոդելների կիրառումը այնպիսի խնդիրներում, ինչպիսիք են տնտեսական աճի կանխատեսումը, գործազրկության և գնաճի վերլուծությունը, եկամուտների գնահատումը, սոցիալական ռիսկերի բացահայտումը, պահանջարկի կանխատեսումը և բնակչության սոցիալ-տնտեսական վարքագծի ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում կարող է գնահատվել նաև տվյալների որակի, ընտրանքի կառուցվածքի և մոդելի պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական արդյունքների վրա։ Առանձին կարևորություն է տրվում արհեստական բանականության մոդելների թափանցիկության և մեկնաբանելիության խնդրին, քանի որ սոցիալ-տնտեսական ոլորտում որոշումների կայացումը պահանջում է ոչ միայն բարձր կանխատեսական ճշգրտություն, այլև արդյունքների հիմնավորվածության և պատճառահետևանքային կապերի ընկալելիություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ալգորիթմական կողմնակալության, տվյալների ներկայացուցչականության, գաղտնիության և պատասխանատու կիրառման հարցերին։ Մոդելների արդյունավետության համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել յուրաքանչյուր մոտեցման առավելություններն ու սահմանափակումները և որոշել, թե որ պայմաններում է տվյալ մոդելի կիրառումն առավել նպատակահարմար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հիմք ծառայել սոցիալ-տնտեսական վերլուծության գործընթացների ավտոմատացման, կանխատեսումների որակի բարձրացման և տվյալահեն որոշումների կայացման արդյունավետության բարելավման համար։

    Обновлено. 2026-09-11
    Արհեստական բանականության մոդելների գնահատման արդյունավետությունը սոցիալ-տնտեսական խնդիրներում