Աշխատանքային տետր « Գենետիկա» առարկայից գործնական պարապմունքներ անցկացնելու համար

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում մրցակցության մակարդակի գնահատմանը՝ տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների և քանակական վերլուծության գործիքների կիրառմամբ։ Ուսումնասիրվում են բանկային մրցակցության տնտեսական բովանդակությունը, դրա ձևավորման հիմնական գործոնները և ազդեցությունը ֆինանսական ծառայությունների շուկայի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առևտրային բանկերի շուկայական դիրքերի, կենտրոնացվածության աստիճանի, ակտիվների, վարկային և ավանդային գործառնությունների, տոկոսադրույքների ու ֆինանսական այլ ցուցանիշների համեմատական գնահատմանը։ Վերլուծվում են մրցակցային միջավայրի չափման համար կիրառվող վիճակագրական, տնտեսաչափական և մաթեմատիկական մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել բանկային շուկայի կառուցվածքային առանձնահատկություններն ու առանձին մասնակիցների ազդեցությունը շուկայի վրա։ Քննարկվում են մրցակցության ինտենսիվության, շուկայական կենտրոնացվածության, բանկերի արդյունավետության և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բանկերի վարքագծի, գնային և ոչ գնային մրցակցության, ծառայությունների բազմազանության, նոր տեխնոլոգիաների կիրառման և հաճախորդների ներգրավման ռազմավարությունների նշանակությանը։ Տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կիրառումը հնարավորություն է տալիս քանակապես գնահատել մրցակցային գործընթացները, համեմատել տարբեր ժամանակահատվածների ցուցանիշները և բացահայտել բանկային շուկայի զարգացման միտումները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել բանկային մրցակցության խթանման, ֆինանսական շուկայի արդյունավետության բարձրացման, կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման և բանկային ծառայությունների զարգացման վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, տնտեսաչափական հետազոտություններով զբաղվողների և ուսանողների համար։

Педагогика

Մանկավարժական և խոսքի զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաների կապակցված խոսքի ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը համատեղ գործունեության պայմաններում։ Քննության են առնվում երեխաների բառապաշարի հարստացման, մտքերի հաջորդական և տրամաբանական արտահայտման, նախադասությունների կապակցման ու ամբողջական խոսքային հաղորդումներ կառուցելու կարողությունների զարգացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասակակիցների և մեծահասակների հետ համագործակցությանը, խմբային խաղերին, զրույցներին, ստեղծագործական առաջադրանքներին և համատեղ գործունեության այլ ձևերին՝ որպես խոսքային ակտիվությունը խթանող միջոցների։ Վերլուծվում են հաղորդակցական իրավիճակների, հարց ու պատասխանի, պատմելու, վերապատմելու և երկխոսության հնարավորությունները երեխայի կապակցված խոսքի զարգացման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև մանկավարժի ուղղորդող դերը, զարգացնող խոսքային միջավայրի ստեղծումը և երեխաների անհատական ու տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համատեղ գործունեության և խոսքային զարգացման փոխկապակցվածությունը և առանձնացնելու արդյունավետ մանկավարժական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական կրթության մասնագետների, դաստիարակների, մանկավարժների և երեխաների խոսքի զարգացման ոլորտի հետազոտողների համար։

География

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարաբնակեցման համակարգի ձևավորման, տարածական կազմակերպման, զարգացման առանձնահատկությունների և առկա հիմնախնդիրների համակողմանի աշխարհագրական ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է երկրի բնակավայրերի տարածքային բաշխվածությանը, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի փոխհարաբերություններին, բնակչության տեղաբաշխման և տարածքային շարժունակության գործընթացներին, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջանների սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են տարաբնակեցման համակարգի ձևավորման վրա ազդող բնական, պատմական, ժողովրդագրական, տնտեսական և սոցիալական գործոնները, դրանց ազդեցությունը բնակավայրերի զարգացման դինամիկայի և տարածքային կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքայինացման գործընթացներին, խոշոր և փոքր քաղաքների զարգացման առանձնահատկություններին, գյուղական բնակավայրերի առջև ծառացած խնդիրներին, բնակչության արտահոսքին, միգրացիոն տեղաշարժերին և ժողովրդագրական փոփոխություններին։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև տարածքային անհավասարության պատճառները, բնակավայրերի գործառութային տարբերությունները, ենթակառուցվածքների և ծառայությունների հասանելիության մակարդակը, ինչպես նաև բնակավայրերի միջև տնտեսական ու սոցիալական կապերի ձևավորումը։ Վերլուծության արդյունքում բացահայտվում են երկրի տարաբնակեցման համակարգի զարգացման հիմնական միտումները, առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը Հայաստանի տարածքային զարգացման հեռանկարների վրա։ Աշխատանքը կարևոր է հատկապես տարածքային քաղաքականության, տարածաշրջանային զարգացման, քաղաքաշինության և բնակավայրերի համաչափ զարգացման տեսանկյունից, քանի որ ներկայացված ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բնակչության և բնակավայրերի տարածական կազմակերպման վերաբերյալ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության, ժողովրդագրության, քաղաքաշինության, տարածքային կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ոչ լեզվական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում անգլերեն պատմագիտական տերմինաբանության ընտրության, համակարգման և մեթոդական տիպականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտական օտար լեզվի ուսուցման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Քննության են առնվում պատմագիտական բառապաշարի լեզվաբանական և մասնագիտական առանձնահատկությունները, տերմինների ընտրության չափանիշները և ուսումնական նյութում դրանց ընդգրկման սկզբունքները։ Վերլուծվում են տերմինների իմաստային կառուցվածքը, գործածության հաճախականությունը, մասնագիտական նշանակությունը և պատմագիտական տարբեր թեմատիկ ոլորտներին պատկանելությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական բառապաշարի դասակարգման և մեթոդական խմբավորման հնարավորություններին՝ ըստ լեզվական բարդության, իմաստային կապերի, կիրառության ոլորտի և յուրացման աստիճանի։ Դիտարկվում են ուսանողների մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը նպաստող վարժությունների, առաջադրանքների և ուսուցման մեթոդների ընտրության սկզբունքները։ Քննարկվում են տերմինների ընկալման, մտապահման և խոսքային գործունեության մեջ ճիշտ կիրառման ընթացքում առաջացող դժվարությունները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման մեթոդական միջոցները։ Կարևորվում է տերմինաբանական աշխատանքի կապը մասնագիտական տեքստերի ընթերցանության, թարգմանության, բանավոր հաղորդակցության և գիտական տեղեկատվության ընկալման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուսումնական բառապաշարի ծավալի որոշմանը, նյութի աստիճանական բարդացմանը և սովորողների մասնագիտական պահանջներին համապատասխանեցմանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մասնագիտական անգլերենի դասավանդման բովանդակության կատարելագործմանը, պատմագիտական տերմինաբանության յուրացման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը և ուսանողների՝ օտարալեզու մասնագիտական աղբյուրների հետ ինքնուրույն աշխատելու կարողությունների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, պատմաբանների, բուհերի դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Сельское хозяйство

Գիրքը ներկայացնում է միկրոօրգանիզմների հիմնական խմբերը՝ բակտերիաներ, սնկեր, ակտինոմիցետներ և վիրուսներ, ինչպես նաև դրանց կենսաքիմիական ակտիվությունը և փոխազդեցությունը հողի, բույսերի և շրջակա միջավայրի հետ։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է ազոտի, ֆոսֆորի և այլ կենսական տարրերի շրջապտույտներում միկրոօրգանիզմների մասնակցությունը, հողի միկրոֆլորայի դերը բերրիության բարձրացման գործում, ինչպես նաև կենսապարարտանյութերի և բիոպաշտպանական միջոցների կիրառման գիտական հիմքերը։ Աշխատությունում ընդգծվում են նաև գյուղատնտեսական արտադրության մեջ միկրոբիոլոգիական գործընթացների կառավարման մեթոդները, հիվանդությունների հարուցիչների կենսաբանական վերահսկման հնարավորությունները և էկոլոգիապես անվտանգ տեխնոլոգիաների կիրառման նշանակությունը։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմիայի, կենսաբանության, էկոլոգիայի և գյուղատնտեսական մասնագիտությունների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար գիտական և գործնական ուղեցույց գյուղատնտեսական միկրոբիոլոգիայի ոլորտում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր լիգանդների և սինթետիկ երկշղթա պոլիռիբոնուկլեոտիդային համակարգի փոխազդեցությունների ֆիզիկաքիմիական ու կենսաֆիզիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում նուկլեինաթթուների մոդելային համակարգերի կիրառումն է՝ պարզելու համար, թե տարբեր կառուցվածք և հատկություններ ունեցող փոքր մոլեկուլները կամ այլ կապվող միացությունները ինչպես են փոխազդում ՌՆԹ-ին նման պոլիմերային կառուցվածքների հետ։ Նման սինթետիկ պոլինուկլեոտիդը հնարավորություն է տալիս բնական նուկլեինաթթուների համեմատ ավելի վերահսկելի պայմաններում ուսումնասիրել մոլեկուլային ճանաչման, կապման և կառուցվածքային փոփոխությունների ընդհանուր օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել լիգանդների կապման բնույթը, փոխազդեցության հարաբերական ուժգնությունը, համակարգի կայունության փոփոխությունները և պոլինուկլեոտիդի կառուցվածքային կազմակերպման վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել լիգանդների քիմիական կառուցվածքի և դրանց կապման առանձնահատկությունների միջև կապի բացահայտմանը՝ համեմատելով տարբեր դասերի միացությունների վարքը նույն մոդելային համակարգում։ Կենսաֆիզիկական տեսանկյունից հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև այն հարցը, թե փոխազդեցության ընթացքում ինչպիսի ոչ կովալենտ ուժեր կարող են մասնակցել համալիրների ձևավորմանը և ինչպես կարող է փոխվել պոլինուկլեոտիդային կառուցվածքի կայունությունը։ Նման ուսումնասիրություններում կիրառվող սպեկտրային, ջերմադինամիկական և այլ ֆիզիկաքիմիական գնահատումները հնարավորություն են տալիս համադրելու փոխազդեցության տարբեր բնութագրերը և ձևավորելու կապման գործընթացի ամբողջական մոդել։ Կարևոր ուղղություն է տարբեր լիգանդների ազդեցությունների համեմատական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածություններ և ավելի լավ հասկանալ նուկլեինաթթու–լիգանդ մոլեկուլային ճանաչման ընդհանուր սկզբունքները։ Մոդելային պոլինուկլեոտիդային համակարգի օգտագործումը հատկապես արժեքավոր է հիմնարար կենսաֆիզիկական հետազոտությունների համար, քանի որ թույլ է տալիս սահմանափակել բնական կենսաբանական համակարգերին բնորոշ բազմաթիվ լրացուցիչ գործոնների ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի և նուկլեինաթթուների քիմիայի մոտեցումները՝ նպաստելով ՌՆԹ-ին նման կառուցվածքների և տարբեր լիգանդների փոխազդեցության մեխանիզմների ու օրինաչափությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։