Աստվածային հրամանների ուժը դեռևս գործում է

Журналистика

Գրականագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XX դարի սկզբի հայ մամուլում ծավալված գրական բանավեճերի, դրանց գաղափարական ու գեղագիտական առանձնահատկությունների և հայ գրական մտքի զարգացման վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի հայ գրական կյանքի հիմնական ուղղությունները, պարբերական մամուլի դերը գրական գործընթացների կազմակերպման գործում և գրողների ու քննադատների միջև ձևավորված գաղափարական տարաձայնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության հասարակական նշանակության, ազգային ինքնության, գեղարվեստական ստեղծագործության նպատակների և գրական նոր ուղղությունների վերաբերյալ քննարկումներին։ Վերլուծվում են ավանդական և նորարարական գեղագիտական հայացքների բախումները, ռեալիզմի, ռոմանտիզմի, սիմվոլիզմի և գրական այլ հոսանքների շուրջ ձևավորված բանավեճերը։ Քննարկվում են նաև արևելահայ և արևմտահայ գրական միջավայրերի փոխհարաբերությունները, գրական քննադատության զարգացման առանձնահատկությունները և մամուլի միջոցով գրական արժեքների գնահատման չափանիշների ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գրական պարբերականներում հրապարակված հոդվածների, քննադատական արձագանքների, հրապարակախոսական նյութերի և գրողների փոխադարձ գնահատականների պատմագրական ու գրականագիտական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրական բանավեճերի ազդեցությանը հայ նոր գրականության զարգացման, գեղագիտական մտածողության վերափոխման և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացների վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրական քննադատության, մամուլի պատմության և մշակութաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է օպտիկամանրաթելային մալուխների կիրառման մեթոդների ուսումնասիրությանը և մշակմանը բջջային կապի համակարգերում՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հաղորդակցության ցանցերի թողունակությունը, հուսալիությունը և տվյալների փոխանցման արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են օպտիկական հաղորդման գծերի կառուցվածքային և տեխնիկական առանձնահատկությունները, ազդանշանների տարածման սկզբունքները, հաղորդման ընթացքում առաջացող կորուստները և կապուղու հիմնական պարամետրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օպտիկամանրաթելային տեխնոլոգիաների և բջջային ցանցերի ենթակառուցվածքների համատեղ կիրառման հնարավորություններին՝ ուսումնասիրելով այն հատվածները, որտեղ օպտիկական կապուղիները կարող են ապահովել մեծ ծավալի տեղեկատվության արագ և կայուն փոխանցում։ Քննվում են բազային կայանների, ցանցային հանգույցների և կենտրոնական հաղորդակցական ենթակառուցվածքների միջև կապերի կազմակերպման տարբեր սկզբունքները։ Կարևորվում է համակարգի թողունակության, ազդանշանի թուլացման, հաղորդման հեռավորության, հուսալիության և տեխնիկական սպասարկման պահանջների գնահատումը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել կապի կազմակերպման տարբեր սխեմաներ և օպտիկամանրաթելային մալուխների տեսակներ՝ համապատասխան տեխնիկական լուծումների ընտրության նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օպտիկական և ռադիոկապի հատվածների արդյունավետ փոխգործակցությանը, քանի որ բջջային հաղորդակցության ամբողջական համակարգի աշխատանքը կախված է տարբեր տեխնոլոգիական բաղադրիչների համաձայնեցված գործունեությունից։ Ուսումնասիրվում են նաև ցանցի կառուցվածքի օպտիմալացման, կապուղիների թողունակության մեծացման և տեղեկատվության փոխանցման որակի պահպանման մեթոդները։ Կարևոր ուղղություն է համակարգի հուսալիության գնահատումը՝ հաշվի առնելով տեխնիկական խափանումների, արտաքին ազդեցությունների և ցանցային ծանրաբեռնվածության հնարավոր փոփոխությունները։ Օպտիկամանրաթելային կապի կիրառումը դիտարկվում է նաև էլեկտրամագնիսական խանգարումների նկատմամբ կայունության և մեծ հեռավորությունների վրա բարձր արագությամբ տվյալների փոխանցման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Տեսական հաշվարկների, տեխնիկական մոդելավորման և փորձարարական արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս մշակելու բջջային կապի ենթակառուցվածքներում օպտիկական մալուխների կիրառման առավել արդյունավետ տարբերակներ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել հեռահաղորդակցական ցանցերի նախագծման, արդիականացման և ընդլայնման ժամանակ՝ նպաստելով կապի որակի և ցանցային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հեռահաղորդակցության, օպտիկական կապի, բջջային ցանցերի, ռադիոտեխնիկայի և հաղորդակցական համակարգերի նախագծման ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Религия

Կրոնական և վարքագրական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է սրբերի կյանքին, հոգևոր ուղուն, հավատարմության օրինակներին և քրիստոնեական ավանդության մեջ պահպանված սրբազան հիշատակներին։ Թուրքալեզու վերնագիրը՝ «Էօմրիւ Էվլիյա», համապատասխանում է «Սրբերի վարքը» կամ «Սրբերի կյանքը» իմաստին և մատնանշում է երկի հիմնական ուղղվածությունը՝ սրբերի կենսագրությունների, նրանց հոգևոր գործունեության և քրիստոնեական հավատքի պատմության հետ կապված նյութերի ներկայացումը։ Հեղինակ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը պատկանում է վարքագրական գրականության այն ավանդույթին, որի նպատակն է սրբերի կյանքի օրինակների միջոցով ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական հավատի սկզբունքներին, հոգևոր առաքինություններին և կրոնական ժառանգության կարևոր դրվագներին։ Վարքագրությունը քրիստոնեական գրականության հնագույն ու նշանակալի ժանրերից է, որի շրջանակում ներկայացվում են սրբերի կենսագրությունները, նրանց հավատքի դրսևորումները, հոգևոր գործունեությունը, փորձությունները և եկեղեցական հիշատակության հետ կապված պատմությունները։ Այսպիսի երկերում կենսագրական պատմությունը զուգակցվում է բարոյական ու հոգևոր մեկնաբանության հետ՝ սրբերի օրինակները ներկայացնելով որպես հավատարմության, համբերության, խոնարհության, բարեգործության և նվիրումի արտահայտություններ։ Սրբերի կյանքի մասին պատմությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեական դաստիարակության մեջ, քանի որ հնարավորություն են տալիս կրոնական գաղափարներն ընկալելու ոչ միայն վերացական ուսմունքների, այլև մարդկային կյանքի օրինակների միջոցով։ Սրբերի վարքերը պատմական հիշողության պահպանման միջոց են նաև այն առումով, որ արտացոլում են տարբեր ժամանակաշրջանների եկեղեցական ավանդույթները, հավատացյալ համայնքների հոգևոր պատկերացումները և սրբերի հիշատակի հետ կապված ծիսական սովորույթները։ Նման ժողովածուների կարևոր առանձնահատկություններից է նյութի կապը եկեղեցական տոնացույցի և սրբերի հիշատակության օրերի հետ։ Քրիստոնեական ավանդության մեջ սրբերի հիշատակությունը կազմակերպվել է տարվա ընթացքում՝ ըստ եկեղեցական օրացույցի, ինչի շնորհիվ նրանց կյանքի պատմությունները ներառվել են ամենօրյա հոգևոր ընթերցանության և կրոնական դաստիարակության մեջ։ Սերովբե վարդապետ Տերվիշ Օղլուի աշխատությունը կապված է հատկապես հայատառ թուրքերեն կրոնական գրականության պատմության հետ։ Հայատառ թուրքերենը պատմականորեն գործածվել է օսմանյան կայսրության հայախոս և թուրքախոս միջավայրերի փոխազդեցության պայմաններում՝ ծառայելով տարբեր համայնքների ընթերցողական և հոգևոր պահանջներին։ Այդ գրականության մեջ թուրքերեն լեզուն ներկայացվել է հայկական այբուբենով, ինչի շնորհիվ այն հասանելի է եղել այն ընթերցողներին, որոնք կարողացել են կարդալ հայերեն տառերը, բայց առօրյա հաղորդակցության մեջ օգտագործել են թուրքերենը։ Այս լեզվական առանձնահատկությունը հրատարակությանը հաղորդում է լրացուցիչ պատմամշակութային արժեք՝ այն դարձնելով հայերեն տառերով տպագրված թուրքերեն գրականության և բազմալեզու կրոնական մշակույթի ուսումնասիրության կարևոր նյութ։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը 19-րդ դարում նշանակալի դեր է ունեցել հայ տպագրության, կրթության, թարգմանական գործունեության և կրոնական գրականության տարածման գործում։ Միաբանության տպագրական գործունեության շրջանակում հրատարակվել են տարբեր լեզուներով գրքեր, որոնք ծառայել են ինչպես հայ համայնքների հոգևոր կյանքին, այնպես էլ լեզվական ու մշակութային տարբեր միջավայրերում գիտելիքի տարածմանը։ Այս աշխատությունը կարևոր է նաև վարքագրական ավանդույթի և հայատառ թուրքերեն տպագրության փոխկապակցվածությունը դիտարկելու համար, քանի որ սրբերի կյանքի մասին նյութերի հրատարակումը միաժամանակ նպաստել է քրիստոնեական ժառանգության փոխանցմանը և կրոնական ընթերցանության տարածմանը։ Երկի ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է հոգևոր դաստիարակության, քրիստոնեական սրբերի հիշատակի պահպանման և եկեղեցական ավանդույթների ճանաչման հնարավորությամբ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, սրբախոսության, կրոնական պատմագրության, հայատառ թուրքերենի և 19-րդ դարի Մխիթարյան տպագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Որպես կրոնական վարքագրական աշխատություն՝ այն ներկայացնում է սրբերի կյանքի պատմությունները որպես հոգևոր հիշողության և քրիստոնեական արժեքների փոխանցման միջոց՝ միաժամանակ վկայելով հայ գրավոր մշակույթի բազմալեզու բնույթի, տպագրական ավանդույթների ընդարձակման և տարբեր լեզվական միջավայրերում կրոնական գրականության տարածման մասին։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է բնական միջատների պոպուլյացիաների կենսաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը և դրանց օգտագործման սկզբունքներին արդյունաբերական նպատակներով, ինչպես նաև արհեստական պայմաններում դրանց զանգվածային բազմացման հնարավորություններին՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով կարմիր ներկանյութ ստացող տեսակների կենսացիկլիներին, էկոլոգիական պահանջներին և արտադրական արդյունավետության բարձրացման մեթոդներին։ Որպես օրինակ դիտարկվում է Porphyrophora hamelii-ը, որը բնորոշ է Արարատյան դաշտավայր տարածաշրջանի էկոհամակարգերին և հայտնի է իր արժեքավոր բնական պիգմենտների աղբյուր հանդիսանալու հատկությամբ։ Նյութում վերլուծվում են միջատի զարգացման փուլերը, հյուրընկալ բույսերի հետ փոխկապակցվածությունը, կենսացիկլի սեզոնային առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են պոպուլյացիայի թվաքանակի և կենսունակության վրա բնական միջավայրում։ Միաժամանակ քննարկվում են լաբորատոր և արդյունաբերական պայմաններում բուծման տեխնոլոգիաները, ներառյալ սննդային բազայի ընտրությունը, միկրոկլիմայական պայմանների վերահսկումը և հիվանդությունների կանխարգելումը՝ նպատակ ունենալով ապահովել կայուն արտադրական ցիկլ և բարձր որակի հումք ստանալ։ Աշխատությունը համադրում է էկոլոգիական տեսությունները և կիրառական բիոտեխնոլոգիական մոտեցումները՝ բացահայտելով բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման և կենսաբազմազանության պահպանման միջև հավասարակշռության կարևորությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային վարչարարության կատարելագործման արդի խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման, հարկային կարգապահության ամրապնդման և պետական եկամուտների հավաքագրման որակի բարելավման հարցերը։ Հեղինակը վերլուծում է հարկային վարչարարության տեսական հիմքերը և գործնական մեխանիզմները՝ դիտարկելով հարկային մարմինների գործունեության կազմակերպչական կառուցվածքը, վերահսկողական գործիքները և հարկ վճարողների հետ փոխհարաբերությունների համակարգը։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային ստուգումների արդյունավետությանը, ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության համակարգին, հարկային պարտավորությունների կատարման մոնիթորինգին և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը վարչարարության գործընթացներում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև ստվերային տնտեսության կրճատման, հարկային բազայի ընդլայնման և հարկային օրենսդրության պարզեցման խնդիրները՝ որպես վարչարարության բարելավման կարևոր ուղղություններ։ Աշխատությունը քննարկում է նաև միջազգային փորձը և դրա կիրառման հնարավորությունները ՀՀ պայմաններում՝ առաջարկելով համակարգային բարեփոխումների և կառավարման արդիականացման ուղիներ։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, հարկային ծառայության աշխատակիցների, պետական կառավարման մասնագետների և ֆինանսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Педагогика

Այս աշխատանքը ներկայացնում է «հուշագիր» (զեկուցագրի կամ վերլուծական գրության ձևով) հայկական դպրոցների վերաբերյալ՝ անդրադառնալով նրանց կազմակերպչական կառուցվածքին, կրթական բովանդակությանը և պատմական զարգացման առանձնահատկություններին տարբեր ժամանակաշրջաններում, հատկապես Ռուսական կայսրության և վաղ խորհրդային փուլերի համատեքստում։ Հեղինակը դիտարկում է հայկական դպրոցական համակարգի ձևավորումը որպես ազգային ինքնության պահպանման և մշակութային զարգացման կարևոր գործոն, որտեղ կրթությունը հանդես է գալիս ոչ միայն գիտելիքների փոխանցման, այլ նաև լեզվի, գրականության և պատմական հիշողության պահպանման միջոց։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է, որ հայկական դպրոցները տարբեր ժամանակներում գործել են տարբեր իրավական և վարչական պայմաններում՝ եկեղեցական, մասնավոր, պետական կամ համայնքային հովանավորության ներքո, ինչը ազդել է ուսումնական ծրագրերի և մանկավարժական մոտեցումների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման լեզվին, որտեղ հայերենը աստիճանաբար ամրապնդվել է որպես հիմնական կրթական լեզու՝ չնայած ռուսերեն և այլ լեզուների ազդեցությանը, հատկապես քաղաքային և բազմազգ միջավայրերում։ Նշվում է նաև ուսուցիչների պատրաստման խնդիրը, դասագրքերի ապահովումը և դպրոցների նյութատեխնիկական վիճակը, որոնք հաճախ տարբերվել են ըստ տարածաշրջանների և ֆինանսավորման աղբյուրների։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև կրթության բովանդակային հարցերը՝ պատմության, գրականության, բնական գիտությունների և կրոնական կրթության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև կրթության գաղափարական ուղղվածությունը տարբեր ժամանակներում։ Ընդհանուր առմամբ, հուշագիրը ներկայացնում է հայկական դպրոցների զարգացումը որպես երկարատև և բազմաշերտ գործընթաց, որը ձևավորվել է քաղաքական, մշակութային և սոցիալական գործոնների փոխազդեցության արդյունքում և ունեցել է կարևոր դեր հայ ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցության պահպանման գործում։