Ավետարանական եկեղեցու մկրտության ծեսի կատարման մասին

Политология

Աշխատանքը նվիրված է Ալեքսիս դը Տոկվիլի ժողովրդավարության հայեցակարգի ուսումնասիրությանը և դրա քննադատական վերաիմաստավորմանը ժամանակակից քաղաքական ու հասարակական իրողությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Տոկվիլի այն պատկերացումն է, որ ժողովրդավարությունը միայն պետական կառավարման ձև չէ, այլ հասարակության սոցիալական կառուցվածքի, քաղաքական մշակույթի, քաղաքացիների վարքագծի և իշխանության ու հասարակության փոխհարաբերությունների ամբողջական համակարգ։ Նրա մոտեցման կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ժողովրդավարական հասարակության զարգացումը միաժամանակ ստեղծում է քաղաքական հավասարության ընդլայնման, անհատի ազատության ամրապնդման և քաղաքացիների մասնակցության հնարավորություններ, բայց կարող է առաջացնել նաև նոր վտանգներ՝ կապված անհատականացման, մեծամասնության գերիշխանության և հասարակական պասիվության հետ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ժողովրդավարության վերաբերյալ Տոկվիլի հիմնական գաղափարները, մասնավորապես՝ քաղաքական և սոցիալական հավասարության, ազատության, քաղաքացիական մասնակցության, տեղական ինքնակառավարման, միավորումների ազատության և ժողովրդավարական մշակույթի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մեծամասնության բռնապետության գաղափարը, որի միջոցով Տոկվիլը մատնանշում էր այն վտանգը, երբ ժողովրդավարական մեծամասնությունը կարող է ճնշել փոքրամասնությունների կամ անհատների իրավունքներն ու ազատությունները։ Այս խնդիրը ժամանակակից պայմաններում կարող է դիտարկվել մարդու իրավունքների, սահմանադրական վերահսկողության, անկախ ինստիտուտների և քաղաքական բազմակարծության պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև անհատականության և քաղաքացիների հասարակական պասիվության խնդիրը։ Տոկվիլի դիտարկմամբ՝ ժողովրդավարական հասարակությունում անհատների սոցիալական և տնտեսական հավասարության խորացումը կարող է միաժամանակ ուժեղացնել անձնական շահերի վրա կենտրոնանալու միտումը և թուլացնել հասարակական կապերը։ Այդ երևույթը ժամանակակից պայմաններում կարող է համադրվել քաղաքացիական մասնակցության փոփոխվող ձևերի, հասարակական վստահության մակարդակի, քաղաքական ապատիայի և թվային հաղորդակցության ազդեցության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղական ինքնակառավարման և քաղաքացիական միավորումների դերին։ Տոկվիլի համար ժողովրդավարության կայունությունը մեծապես պայմանավորված է քաղաքացիների՝ ինքնակազմակերպվելու, ընդհանուր խնդիրներ լուծելու և պետական իշխանությունից անկախ հասարակական կապեր ձևավորելու կարողությամբ։ Ժամանակակից հասարակություններում այս գաղափարը կարող է կիրառվել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, համայնքային նախաձեռնությունների, հասարակական շարժումների և այլ մասնակցային կառույցների ուսումնասիրության համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ազատության և հավասարության հարաբերակցությանը։ Տոկվիլյան մոտեցման կարևոր հարցերից մեկն այն է, թե ինչպես կարելի է համատեղել սոցիալական հավասարության ձգտումը անհատի քաղաքական և քաղաքացիական ազատությունների պահպանման հետ։ Հավասարության բացարձակացման դեպքում կարող են առաջանալ պետական կենտրոնացման և անհատական նախաձեռնության սահմանափակման վտանգներ, մինչդեռ չափազանց մեծ սոցիալական անհավասարությունը կարող է թուլացնել ժողովրդավարական համակարգի լեգիտիմությունն ու քաղաքացիների մասնակցությունը։ Աշխատանքի քննադատական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե Տոկվիլի գաղափարներից որոնք են պահպանել իրենց արդիականությունը, իսկ որոնք պահանջում են վերաիմաստավորում՝ հաշվի առնելով ժամանակակից ժողովրդավարությունների կառուցվածքային փոփոխությունները։ Գլոբալացումը, զանգվածային լրատվամիջոցների և սոցիալական ցանցերի զարգացումը, քաղաքական պոպուլիզմի տարածումը, հասարակական բևեռացումը, ապատեղեկատվությունը, տնտեսական անհավասարությունը և պետական կառավարման ինստիտուտների նկատմամբ վստահության փոփոխությունները ստեղծում են նոր պայմաններ, որոնք Տոկվիլի ժամանակաշրջանում գոյություն չունեին։ Միևնույն ժամանակ նրա ուշադրությունը ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևական կառուցվածքից բացի հասարակական սովորույթների, քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիների վարքագծի նկատմամբ շարունակում է կարևոր տեսական գործիք լինել ժամանակակից ժողովրդավարությունների խնդիրները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է քննության առնել նաև կենտրոնացման և ապակենտրոնացման խնդիրը։ Տոկվիլը մեծ նշանակություն էր տալիս տեղական ինքնակառավարմանը՝ այն դիտարկելով որպես քաղաքացիների քաղաքական փորձի և պատասխանատվության ձևավորման միջավայր։ Ժամանակակից պայմաններում այս մոտեցումը կարող է կապվել համայնքային կառավարման, մասնակցային ժողովրդավարության և որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիների ներգրավվածության հետ։ Աշխատանքի տեսական արժեքը կայանում է դասական քաղաքական մտքի և ժամանակակից ժողովրդավարության խնդիրների միջև կապի հաստատման մեջ։ Տոկվիլյան գաղափարների քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գնահատելու նրա տեսության պատմական նշանակությունը, այլև օգտագործելու այն ժամանակակից քաղաքական համակարգերի ուժեղ և թույլ կողմերը վերլուծելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ժողովրդավարությունը դիտարկում է որպես մշտական հավասարակշռության պահանջող համակարգ, որտեղ ազատությունը, հավասարությունը, մեծամասնության իշխանությունը, փոքրամասնությունների իրավունքները, քաղաքացիական մասնակցությունը և պետական կենտրոնացման սահմանափակումը փոխկապակցված են։ Տոկվիլի հայեցակարգի ժամանակակից քննությունը ցույց է տալիս, որ նրա բարձրացրած մի շարք խնդիրներ շարունակում են արդիական մնալ, թեև դրանց դրսևորման ձևերը փոփոխվել են՝ նոր տեխնոլոգիական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների ազդեցությամբ։

Экономика

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հանրային հատվածի կազմակերպություններում հաշվապահական հաշվառման համակարգի կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով պետական ֆինանսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են հանրային հատվածում հաշվապահական հաշվառման կազմակերպման առանձնահատկությունները, գործող համակարգի խնդիրները, միջազգային չափանիշների կիրառման հնարավորությունները և հաշվետվողականության բարելավման մեխանիզմները։ Գրքում քննարկվում են հաշվառման գործընթացների արդիականացման, տեղեկատվական համակարգերի ներդրման, ֆինանսական վերահսկողության ուժեղացման և կառավարման որոշումների որակի բարձրացման մոտեցումները։ Այն կարող է օգտակար լինել հաշվապահների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, հետազոտողների, ուսանողների և հանրային հատվածի ֆինանսական կառավարման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Математика

Պյութագորասը հին հունական փիլիսոփա, մաթեմատիկոս և գիտնական է, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել ինչպես գիտության, այնպես էլ փիլիսոփայական մտածողության զարգացման վրա։ Նա համարվում է Պյութագորասյան դպրոցի հիմնադիրը, որտեղ միավորվում էին գիտական, կրոնափիլիսոփայական և բարոյական գաղափարներ։ Պյութագորասի ուսմունքի հիմքում ընկած էր այն գաղափարը, որ աշխարհը կառուցված է թվերի և մաթեմատիկական հարաբերությունների վրա, և հենց թվերն են տիեզերքի ներդաշնակության հիմքը։ Նրա կարծիքով ամեն ինչ՝ երաժշտությունը, բնությունը, տիեզերքը և մարդկային կյանքը, ենթարկվում են թվային օրենքների և համաչափության սկզբունքների։ Պյութագորասը մեծ ներդրում է ունեցել մաթեմատիկայի զարգացման մեջ, հատկապես հայտնի է նրա անվամբ կոչվող թեորեմը ուղղանկյուն եռանկյունների վերաբերյալ, որը մինչ այսօր օգտագործվում է երկրաչափության մեջ։ Նրա փիլիսոփայական ուսմունքում կարևոր տեղ ունի հոգու վերամարմնավորման գաղափարը, ըստ որի հոգին անմահ է և կարող է տեղափոխվել մեկ մարմնից մյուսը՝ տարբեր կյանքի փուլերում։ Պյութագորասը մեծ ուշադրություն էր դարձնում նաև բարոյական կյանքի կանոններին, ինքնակատարելագործմանը և կարգապահությանը՝ համարելով, որ մարդը պետք է ապրի ներդաշնակ և չափավոր կյանքով։ Նրա դպրոցում կարևոր էին լռությունը, խոհեմությունը, գիտելիքի որոնումը և հոգևոր մաքրությունը։ Պյութագորասի գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հին հունական փիլիսոփայության, հատկապես Պլատոնի ուսմունքի վրա, ինչպես նաև մաթեմատիկայի և գիտության զարգացման վրա ընդհանուր առմամբ։ Նրա անունը մինչ այսօր կապված է գիտության, թվաբանության և փիլիսոփայական մտածողության հիմնարար սկզբունքների հետ, իսկ նրա ուսմունքը շարունակում է ուսումնասիրվել որպես հին աշխարհի կարևոր գիտական և փիլիսոփայական ժառանգություն։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հումանիտար մասնագիտությունների ուսանողների համար նախատեսված ռուսերենի էլեկտրոնային դասագրքերի ստեղծման լեզվադիդակտիկական հիմունքների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով թվային կրթական միջավայրում լեզվի ուսուցման արդի մոտեցումները։ Հեղինակը վերլուծում է ռուսերենի դասավանդման առանձնահատկությունները ոչ լեզվաբանական մասնագիտությունների համատեքստում՝ հաշվի առնելով ուսանողների մասնագիտական հաղորդակցական կարիքները և լեզվական պատրաստվածության մակարդակը։ Գրքում դիտարկվում են էլեկտրոնային ուսումնական նյութերի կառուցման սկզբունքները՝ մոդուլայնություն, ինտերակտիվություն, բազմամեդիա բաղադրիչների ինտեգրում և ինքնուրույն ուսուցման խթանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական նյութի ընտրության և կազմակերպման դիդակտիկական չափանիշներին՝ բառապաշարային նվազագույններ, քերականական կառուցվածքների աստիճանական յուրացում և մասնագիտական տեքստերի ներմուծում ուսուցման գործընթացում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև թվային հարթակների և ուսուցման կառավարման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները՝ ուսուցման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Աշխատությունը ընդգծում է էլեկտրոնային դասագրքերի դերը ժամանակակից կրթական գործընթացի արդիականացման, ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման և հաղորդակցական հմտությունների զարգացման գործում։ Այն օգտակար է լեզվաբանների, մանկավարժների և կրթական տեխնոլոգիաների մասնագետների համար։

Культура

Սա մատենագիտական տեղեկատու բնույթի հրատարակություն է, որը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական ՍՍՀ (ՀՍՍՀ) կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրապարակված գրականությունը՝ ընդգրկելով գրքեր, հոդվածներ, գիտական ուսումնասիրություններ և քննադատական նյութեր, որոնք վերաբերում են գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի և մշակութային կյանքի զարգացման տարբեր ուղղություններին, աշխատանքը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր գիտնականների, գրադարանավարների, ուսուցիչների և մշակութային ոլորտի մասնագետների համար՝ ապահովելով տվյալ ժամանակահատվածի հրատարակությունների արագ որոնում և մատչելի համակարգում, միաժամանակ նպաստելով մշակութային գործընթացների փաստագրմանը և գիտական շրջանառության կազմակերպմանը՝ որպես ՀՍՍՀ արվեստի և գրականության ուսումնասիրության կարևոր հենք։

Технология

Գիտատեխնիկական և ինժեներական բնույթի աշխատությունը նվիրված է բարձր հաճախությամբ աշխատող տիրիստորային կերպափոխիչների համար նախատեսված կոմուտացնող կոնդենսատորների մշակման, կառուցվածքային կատարելագործման, էլեկտրական բնութագրերի հետազոտման և շահագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ուժային էլեկտրոնիկայի համակարգերում կոնդենսատորների գործառնական նշանակության, դրանց աշխատանքային ռեժիմների, էլեկտրական ու ջերմային ծանրաբեռնվածությունների և բարձր հաճախականությունների պայմաններում առաջացող տեխնիկական սահմանափակումների ուսումնասիրության հետ։ Տիրիստորային կերպափոխիչները լայնորեն կիրառվում են էլեկտրական էներգիայի փոխակերպման, լարման և հոսանքի կարգավորման, արդյունաբերական էլեկտրաշարժաբերների կառավարման, էլեկտրատեխնոլոգիական սարքավորումների և էներգետիկական տարբեր համակարգերի աշխատանքում։ Նման սարքավորումներում կոմուտացման գործընթացը կարևոր նշանակություն ունի կիսահաղորդչային տարրերի աշխատանքային վիճակների փոփոխման, հոսանքի փոխանցման և էլեկտրական շղթաների կայուն գործունեության ապահովման համար։ Կոմուտացնող կոնդենսատորը կարող է մասնակցել էներգիայի կուտակման և փոխանցման գործընթացներին՝ նպաստելով տիրիստորների անջատման համար անհրաժեշտ էլեկտրական պայմանների ձևավորմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է կոնդենսատորների էլեկտրական և կառուցվածքային պարամետրերի ընտրության սկզբունքները, ունակության, աշխատանքային լարման, թույլատրելի հոսանքի, դիէլեկտրական կորուստների և ջերմային կայունության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի բարձր հաճախականությամբ կոմուտացման ընթացքում կոնդենսատորների վրա ազդող իմպուլսային հոսանքները, լարման արագ փոփոխությունները և կրկնվող լիցքավորման ու լիցքաթափման գործընթացները։ Այս երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է կոնդենսատորի կառուցվածքային լուծումների հիմնավորման, աշխատանքային հուսալիության գնահատման և շահագործման ընթացքում հնարավոր խափանումների կանխարգելման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիէլեկտրական նյութերի հատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց էլեկտրական ամրությունը, դիէլեկտրական թափանցելիությունը, կորուստների գործակիցը և ջերմաստիճանային կայունությունը էական ազդեցություն ունեն կոնդենսատորի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կոնդենսատորների կառուցվածքում օգտագործվող էլեկտրոդային նյութերը, մեկուսացման համակարգերը, հաղորդիչ միացումները և դրանց երկրաչափական կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Բարձր հաճախականությամբ աշխատող էլեկտրական շղթաներում կարևոր նշանակություն ունեն նաև կոնդենսատորի համարժեք հաջորդական դիմադրությունը և մակաբույծ ինդուկտիվությունը, որոնք կարող են ազդել էներգետիկական կորուստների, լարման անցումային գործընթացների և ամբողջ կերպափոխիչի աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել կոնդենսատորի կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք ուղղված են մակաբույծ տարրերի ազդեցության նվազեցմանը, ջերմային ռեժիմների բարելավմանը և սարքի չափերի ու զանգվածի արդյունավետ ընտրությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի կոնդենսատորի ջերմային վիճակի ուսումնասիրությունը, քանի որ բարձր հաճախականությամբ կրկնվող էլեկտրական գործընթացները կարող են առաջացնել էներգետիկական կորուստներ և հանգեցնել կառուցվածքային տարրերի տաքացման։ Ջերմային ծանրաբեռնվածության գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու աշխատանքային թույլատրելի ռեժիմները, ընտրելու համապատասխան նյութեր և հիմնավորելու ջերմահեռացման անհրաժեշտ միջոցները։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև կոնդենսատորի էլեկտրական ամրության, մեկուսացման հուսալիության, երկարաժամկետ կայունության և շահագործման ռեսուրսի գնահատման հարցերին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում անցումային գործընթացների ընթացքում առաջացող գերլարումները, հոսանքի տատանումները և ռեզոնանսային երևույթները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ ինչպես կոմուտացնող կոնդենսատորի, այնպես էլ տիրիստորային կերպափոխիչի մյուս բաղադրիչների աշխատանքի վրա։ Այս համատեքստում կարևոր է կոնդենսատորի պարամետրերի համաձայնեցումը կերպափոխիչի էլեկտրական սխեմայի, կիսահաղորդչային տարրերի բնութագրերի և նախատեսված աշխատանքային հաճախականության հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կոմուտացման գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրությունը, էլեկտրական շղթաների հաշվարկային մոդելների մշակումը և կոնդենսատորի ազդեցության գնահատումը կերպափոխիչի դինամիկական բնութագրերի վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են ներառել լարման և հոսանքի ժամանակային կախվածությունների, էներգիայի կուտակման ու փոխանցման գործընթացների, կոմուտացման տևողության և էներգետիկական կորուստների վերլուծությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել էլեկտրական շղթաների տեսության, էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսության, ջերմային հաշվարկների, համակարգչային մոդելավորման և փորձարարական չափումների մեթոդներ։ Դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր կառուցվածքային լուծումներ, գնահատելու կոնդենսատորի հիմնական պարամետրերը և բացահայտելու սարքի աշխատանքի վրա ազդող գործոնները։ Առանձին նշանակություն ունի փորձարարական նմուշների մշակման և փորձարկման հնարավորությունը, քանի որ տեսական հաշվարկների արդյունքների համադրումը չափումներով ստացված տվյալների հետ կարևոր նախադրյալ է տեխնիկական լուծումների արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև կոնդենսատորների արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, նյութերի ընտրության տնտեսական նպատակահարմարությունը, կառուցվածքային տարրերի պատրաստման ճշգրտությունը և արտադրական որակի վերահսկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրության են արժանի սարքի չափերի փոքրացման, հզորության խտության բարձրացման և տեխնիկական սպասարկման պահանջների նվազեցման հնարավորությունները։ Բարձր հաճախականությամբ տիրիստորային համակարգերի զարգացման տեսանկյունից նման հետազոտությունները կարևոր են էներգիայի փոխակերպման արդյունավետության բարձրացման և ուժային էլեկտրոնային սարքավորումների հուսալիության ապահովման համար։ Միաժամանակ կոնդենսատորի կոնկրետ կառուցվածքը, օգտագործված նյութերը և մշակման արդյունքում ձեռք բերված տեխնիկական ցուցանիշները հնարավոր է ճշգրիտ ներկայացնել միայն աշխատության ամբողջական բովանդակության ուսումնասիրության հիման վրա։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բարձր հաճախականությամբ էլեկտրական գործընթացների պայմաններում կոնդենսատորների աշխատանքի օրինաչափությունների, կառուցվածքային պարամետրերի և շահագործման բնութագրերի փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է արդյունաբերական էներգափոխակերպիչների, ուժային էլեկտրոնիկայի սարքավորումների, էլեկտրաշարժաբերների կառավարման համակարգերի և բարձր հաճախականությամբ աշխատող էլեկտրատեխնիկական համալիրների կատարելագործման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել էլեկտրատեխնիկայի, ուժային էլեկտրոնիկայի, էլեկտրական սարքերի նախագծման, դիէլեկտրական նյութերի, էներգետիկական համակարգերի և արդյունաբերական ավտոմատացման մասնագետներին, ինչպես նաև գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, փորձարարական, տեխնոլոգիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով կոմուտացնող կոնդենսատորների կառուցվածքային կատարելագործման, բարձր հաճախականությամբ տիրիստորային կերպափոխիչների աշխատանքային գործընթացների, էլեկտրական ու ջերմային ծանրաբեռնվածությունների և ուժային էլեկտրոնային համակարգերի արդյունավետ նախագծման սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։