More in Chemistry

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Literature

    Մկրտիչ Արմենի 1920-1930-ական թվականների ստեղծագործությունը

    Աշխատությունը նվիրված է Մկրտիչ Արմենի 1920–1930-ական թվականների ստեղծագործական գործունեության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հեղինակի գրական ձևավորման, գաղափարական որոնումների և գեղարվեստական մտածողության զարգացման հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունների թեմատիկ ընդգրկումը, կերպարային համակարգը, սյուժետային կառուցվածքը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և պատմողական եղանակները՝ բացահայտելով հեղինակի անհատական ստեղծագործական ձեռագիրը։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում ժամանակի հասարակական, մշակութային և պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը գրողի ստեղծագործությունների վրա, ինչպես նաև ազգային ինքնության, մարդու ներաշխարհի, սոցիալական հարաբերությունների և բարոյական արժեքների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Գրքում ներկայացված գրականագիտական վերլուծություններն ու համեմատական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Մկրտիչ Արմենի վաղ շրջանի ստեղծագործական ժառանգության, նրա գրական զարգացման առանձնահատկությունների և հայ գրականության պատմության մեջ ունեցած նշանակալի դերի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայ բանասիրության մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-08-21
    Մկրտիչ Արմենի 1920-1930-ական թվականների ստեղծագործությունը
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

    Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների և հրապարակումների մասին տեղեկատվությունը։ Այն ներառում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքերի, ինչպես նաև պարբերական մամուլում հրապարակված համապատասխան հոդվածների մատենագիտական տվյալներ։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով՝ ընդգրկելով մշակույթի և արվեստի տարբեր ուղղություններ, այդ թվում՝ երաժշտություն, թատրոն, կերպարվեստ, կինո, ճարտարապետություն, ժողովրդական ստեղծագործություն և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել անհրաժեշտ աղբյուրները և ստանալ դրանց որոնման համար կարևոր տվյալներ։ Նյութերի համակարգված դասավորությունը հեշտացնում է մասնագիտական գրականության որոնումը և հնարավորություն տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Տեղեկատուն կարևոր գործնական նշանակություն ունի գրադարանների տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի, հավաքածուների համալրման և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման համար։ Միաժամանակ այն ունի պատմական և փաստագրական արժեք, քանի որ տարբեր թողարկումների միջոցով պահպանվում է խորհրդային Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական կյանքի վերաբերյալ հրատարակված նյութերի մատենագիտական պատկերը։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն որոնող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
    Online

    Literature

    Անհունի էջերում

    Այս ստեղծագործությունը խորապես առնչվում է անհունի, անսահմանության և մարդկային գոյության առեղծվածների գաղափարական ու փիլիսոփայական ընկալմանը՝ ընթերցողին հրավիրելով խորհրդածելու աշխարհի անսահման տարածության, կյանքի իմաստի, ժամանակի, հավերժության և մարդու հոգևոր ներաշխարհի շուրջ։ Վերնագրում արտահայտված անհունի գաղափարը խորհրդանշական լայն ընդգրկում ունի՝ միավորելով տիեզերքի անսահմանությունը, մարդկային մտքի ճանաչողական սահմանների հարցը և այն ներքին տարածությունը, որտեղ ձևավորվում են մարդու երազանքները, հույսերը, տագնապներն ու գոյաբանական որոնումները։ Ստեղծագործության թեմատիկ առանցքը մարդու և անսահմանի փոխհարաբերությունն է, այն ձգտումը, որով մարդը փորձում է ըմբռնել իրեն շրջապատող աշխարհի խորքերը և գտնել իր գոյության տեղն ու նշանակությունը ժամանակի ու տարածության անսահման հոսքի մեջ։ Անհունը կարող է ընկալվել միաժամանակ որպես տիեզերական իրականություն, հոգևոր խորհրդանիշ և մարդկային ճանաչողության սահմաններից անդին գտնվող առեղծվածային ոլորտ։ Այսպիսի գաղափարական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու կյանքի անցողիկության և հավերժության հակադրությանը, մարդու անհատական գոյության և համամարդկային աշխարհի կապին, ինչպես նաև գիտելիքի, երևակայության և հավատքի դերին անսահմանի ճանաչման գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև մարդու ներքին աշխարհի ուսումնասիրությունը, քանի որ անհունի որոնումը հաճախ դառնում է սեփական անձի ճանաչման, հոգևոր խորքերը բացահայտելու և կյանքի իմաստի վերաբերյալ հարցադրումներ ձևավորելու ճանապարհ։ Փիլիսոփայական տեսանկյունից ստեղծագործության վերնագիրը առնչվում է այն հիմնախնդիրներին, որոնք մշտապես հետաքրքրել են մարդկային միտքը՝ ի՞նչ է անսահմանությունը, որքանո՞վ է մարդը կարող ճանաչել աշխարհը, որտե՞ղ են բանականության սահմանները, և ինչպիսի՞ նշանակություն ունի անհատի գոյությունը տիեզերական ամբողջության մեջ։ Այս հարցադրումները ստեղծագործությանը հաղորդում են խորհրդածական բնույթ և այն կապում են գրականության այն ավանդույթի հետ, որտեղ արտաքին աշխարհի նկարագրությունը զուգորդվում է ներքին ապրումների, գաղափարական որոնումների և փիլիսոփայական մտորումների հետ։ Գրական առումով նման վերնագրային ու թեմատիկ կառուցվածքը կարող է ենթադրել խորհրդանշական պատկերների, վերացական հասկացությունների, փոխաբերական արտահայտությունների և հուզականորեն հագեցած շարադրանքի կիրառություն։ Անհունի կերպարը գրականության մեջ հաճախ հանդես է գալիս որպես անճանաչելիի, հավերժության, տիեզերական վեհության, հոգևոր խորության և մարդկային երևակայության անսահման հնարավորությունների խորհրդանիշ։ Այս գաղափարական շրջանակը ստեղծագործությանը հաղորդում է ոչ միայն գեղարվեստական, այլև մտորումների ու ինքնաճանաչման խթանող արժեք։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքիր է 20-րդ դարասկզբի հայ գրական և մտավոր կյանքի համատեքստում, երբ հայ հեղինակների ստեղծագործություններում մեծ տեղ էին զբաղեցնում անհատի ներաշխարհի, գոյաբանական հարցերի, գիտության ու փիլիսոփայության նկատմամբ հետաքրքրության և մարդու՝ աշխարհի հետ ունեցած հարաբերության թեմաները։ Սանկտ Պետերբուրգի հայկական տպագրական միջավայրը նույնպես առնչվում էր հայ կրթական ու մշակութային կյանքի զարգացմանը և նպաստում էր հայերեն գրքի տարածմանը տարբեր մտավոր կենտրոններում։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության թեմատիկ բազմազանության, փիլիսոփայական մտածողության և գեղարվեստական խորհրդածության դրսևորումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են մարդու գոյության իմաստի, տիեզերքի անսահմանության, հոգևոր որոնումների և գրականության մեջ փիլիսոփայական գաղափարների արտահայտման խնդիրներով։

    Updated: 2026-11-11
    Անհունի էջերում
    Online

    Religion

    Կրթարան ավետարանական բանից, դաս Դ

    1875 թվականին Երուսաղեմում՝ Սուրբ Հակոբյանց տպարանում հրատարակված այս՝ 30 էջից բաղկացած աշխատությունը կրոնական ուսուցման համար նախատեսված ձեռնարկ է, որը, ըստ վերնագրի, վերաբերում է ավետարանական բովանդակության ուսումնասիրմանը։ «Կրթարան ավետարանական բանից» ձևակերպումը մատնանշում է Ավետարանի ուսմունքների, պատմությունների կամ քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթների ուսուցողական ներկայացման նպատակը։ «Դաս Դ» նշումը ցույց է տալիս, որ գիրքը դասերի կամ մասերի բաժանված ուսումնական շարքի չորրորդ մասն է, թեև առանց մյուս մասերի հետ համեմատության հնարավոր չէ հաստատել շարքի ամբողջական կառուցվածքը և յուրաքանչյուր դասի թեման։ Նման ձեռնարկները կարող էին նախատեսված լինել դպրոցականների, կրոնական ուսուցում ստացողների կամ քրիստոնեական ուսմունքն ուսումնասիրող ընթերցողների համար։ Դրանցում սովորաբար կարող էին ներկայացվել ավետարանական պատմություններ, Հիսուս Քրիստոսի կյանքի և քարոզչության դրվագներ, քրիստոնեական բարոյականության սկզբունքներ և հավատքի վերաբերյալ բացատրություններ՝ նյութը սովորողների համար մատչելի դարձնելու նպատակով։ Այնուամենայնիվ, տվյալ հրատարակության կոնկրետ թեմաները, ուսուցման մեթոդը և նախատեսված լսարանը հնարավոր չէ հաստատել միայն վերնագրի ու մատենագիտական տվյալների հիման վրա։ XIX դարում Երուսաղեմի Սուրբ Հակոբյանց տպարանը կարևոր դեր ուներ հայերեն կրոնական և կրթական գրականության հրատարակման գործում՝ նպաստելով եկեղեցական գիտելիքների տարածմանը և ուսումնական նյութերի հասանելիությանը։ Այս գիրքը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել հայալեզու կրոնական կրթության, Ավետարանի ուսուցման և XIX դարի հայկական տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-24
    Կրթարան ավետարանական բանից, դաս Դ
    Online

    Medicine

    Оценка стоматологической заболеваемости населения Республики Армения с учетом медико-социальных аспектов и эффективности программы первичной профилактики

    Բժշկագիտական, ստոմատոլոգիական և հանրային առողջապահության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության ստոմատոլոգիական հիվանդացության գնահատմանը՝ հաշվի առնելով բժշկասոցիալական գործոնները և առաջնային կանխարգելման ծրագրերի արդյունավետությունը։ Քննության են առնվում բերանի խոռոչի և ատամների հիվանդությունների տարածվածության առանձնահատկությունները, դրանց առաջացման հիմնական ռիսկի գործոնները և բնակչության տարբեր տարիքային ու սոցիալական խմբերում ստոմատոլոգիական առողջության վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ատամների կարիեսի, պարոդոնտի հիվանդությունների և այլ տարածված ստոմատոլոգիական ախտահարումների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց հաճախականության և ինտենսիվության գնահատման ցուցանիշներին։ Վերլուծվում են սոցիալ-տնտեսական պայմանների, բնակչության կրթական մակարդակի, սննդային սովորությունների, բերանի խոռոչի հիգիենայի և ստոմատոլոգիական ծառայությունների հասանելիության հնարավոր ազդեցությունները հիվանդացության կառուցվածքի վրա։ Քննարկվում են առաջնային կանխարգելման հիմնական ուղղությունները, բնակչության ստոմատոլոգիական կրթության, հիգիենիկ հմտությունների ձևավորման և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են համաճարակաբանական հետազոտությունների, ստոմատոլոգիական զննումների, բժշկասոցիալական հարցումների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդները՝ հիվանդացության մակարդակի և կանխարգելման ծրագրերի արդյունքների գնահատման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի առողջապահական համակարգում ստոմատոլոգիական կանխարգելման կազմակերպման, բնակչության իրազեկվածության բարձրացման և կանխարգելիչ ծառայությունների արդյունավետության կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ստոմատոլոգիայի, հանրային առողջապահության, բժշկական համաճարակաբանության, կանխարգելիչ բժշկության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-09
    Оценка стоматологической заболеваемости населения Республики Армения с учетом медико-социальных аспектов и эффективности программы первичной профилактики
    Online

    Religion

    Անգլիայի և Իռլանդիայի միացյալ եկեղեցու առավոտյան և երեկոյան աղոթքների ու Սուրբ Հաղորդության կարգերը

    Այս կրոնական հրատարակությունը ներկայացնում է Անգլիայի և Իռլանդիայի միացյալ եկեղեցու աղոթական ու ծիսական ավանդույթները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով առավոտյան և երեկոյան աղոթքներին, ինչպես նաև Սուրբ Հաղորդության արարողության կարգին։ Այն առնչվում է անգլիկան եկեղեցու պաշտամունքային կյանքին, որի կարևոր բաղադրիչներն են համայնական աղոթքը, Աստվածաշնչի ընթերցանությունը, հոգևոր խորհրդածությունը և եկեղեցական խորհուրդների կատարումը։ Առավոտյան ու երեկոյան աղոթքները քրիստոնեական օրակարգում ունեն առանձնահատուկ նշանակություն․ դրանք հավատացյալին հնարավորություն են տալիս օրը սկսել և ավարտել աղոթքով, խորհել Աստծու խոսքի շուրջ և մասնակցել համայնքի միասնական հոգևոր կյանքին։ Սուրբ Հաղորդության արարողությունը կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում անգլիկան պաշտամունքում՝ միավորելով սուրբգրային ընթերցումները, աղոթքները, օրհնությունները և հաղորդության խորհրդի կատարման հետ կապված գործողությունները։ Այսպիսի ծիսական գրքերը նախատեսված են եկեղեցական ծառայությունների կանոնավոր իրականացման, հոգևորականների ու հավատացյալների աղոթական կյանքի կազմակերպման և պաշտամունքային կարգի պահպանման համար։ Դրանց բովանդակությունը կարևոր է նաև եկեղեցական ավանդույթի փոխանցման տեսանկյունից, քանի որ սահմանված աղոթքներն ու ծիսական ձևերը նպաստում են համայնքի միասնականությանը և պաշտամունքի շարունակականությանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում համեմատական պատարագագիտության, անգլիկան եկեղեցու պատմության, քրիստոնեական ծիսակարգերի և տարբեր եկեղեցական ավանդույթների փոխազդեցության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր նյութ կարող է լինել նաև 19-րդ դարի հայերեն տպագիր կրոնական գրականության հետազոտողների համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին հայ ընթերցողական միջավայրում ներկայացվում այլ քրիստոնեական եկեղեցիների աղոթական և ծիսական կարգերը։

    Updated: 2026-10-26
    Անգլիայի և Իռլանդիայի միացյալ եկեղեցու առավոտյան և երեկոյան աղոթքների ու Սուրբ Հաղորդության կարգերը