Ազգային լսարան Օրթաքյոյում․ երրորդ ատենախոսություն

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է մենաշնորհների գործունեության կարգավորման և վերահսկման համակարգերին ժամանակակից շուկայական տնտեսությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ են մենաշնորհները, ինչպես են դրանք ձևավորվում և ինչ ազդեցություն ունեն շուկայի մրցակցության, գների ձևավորման և սպառողների շահերի վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է մենաշնորհների հիմնական տեսակներին՝ բնական, օրենսդրական և տնտեսական մենաշնորհներ, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներին՝ տեխնոլոգիական առավելություններ, շուկայի կենտրոնացում և մասշտաբի տնտեսություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության հակամենաշնորհային քաղաքականությանը՝ շուկայի կարգավորման, անարդար մրցակցության կանխարգելման և սպառողների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Գրքում քննարկվում են վերահսկողության հիմնական գործիքները՝ կարգավորող մարմինների գործունեություն, տուգանքներ, սահմանափակումներ, շուկայի ազատականացման միջոցառումներ և իրավական պատասխանատվություն։ Վերլուծվում է նաև մենաշնորհների կարգավորման ազդեցությունը տնտեսական արդյունավետության, նորարարության խթանման և շուկայի հավասարակշռության վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանում կիրառված շինարարական տեխնոլոգիաների, կառուցապատման ավանդույթների և ճարտարապետական հմտությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված շինարարական մեթոդները, օգտագործված նյութերը, կառուցվածքային լուծումները և ինժեներական մոտեցումները՝ բացահայտելով դրանց կապը բնական միջավայրի, տեղական ռեսուրսների և մշակութային ավանդույթների հետ։ Աշխատությունում վերլուծվում են եկեղեցիների, վանքերի, ամրոցների, կամուրջների, բնակելի և հասարակական կառույցների կառուցման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև վարպետների մասնագիտական փորձը և շինարարական կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական ճարտարապետության ինքնատիպությանը, քարաշինության զարգացմանը, կամարային և գմբեթային համակարգերի կիրառությանը, ինչպես նաև պատմաճարտարապետական հուշարձանների պահպանության և վերականգնման տեսանկյունից միջնադարյան շինարարական փորձի արժեքին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետներին, շինարարներին, պատմաբաններին, հնագետներին, մշակութային ժառանգության պահպանության մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական ճարտարապետության ու շինարարական արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Литература

Ժողովածուն ներկայացնում է «Սասնա ծռեր» հայկական ժողովրդական հերոսական էպոսի յոթ նորահայտ պատում՝ ընդլայնելով էպոսի գրավոր ու բանավոր տարբերակների մասին գիտական պատկերացումները։ Պատումները կարևոր նյութ են էպոսի սյուժետային բազմազանության, կերպարային համակարգի, պատմողական կառուցվածքի և բանավոր փոխանցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Դրանց միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես են տարբեր պատմողներ պահպանել, վերապատմել և իրենց միջավայրի մշակութային հիշողությանը համապատասխան փոփոխել էպոսի առանձին դրվագներն ու մոտիվները։ Էպոսի հերոսական աշխարհը միավորում է ազատության, արդարության, հայրենիքի պաշտպանության, քաջության, տոհմական հիշողության և համայնքային համերաշխության գաղափարները։ Նորահայտ պատումների ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբերակների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ուսումնասիրելու հերոսների բնութագրերը, լեզվական արտահայտչամիջոցները, ժողովրդական պատկերացումները և ավանդական պատմողական ձևերը։ Ժողովածուն նշանակալի է հայ բանահյուսական ժառանգության պահպանման և գիտական շրջանառության տեսանկյունից, քանի որ լրացնում է էպոսի հայտնի տարբերակների շարքը և նոր հնարավորություններ է ստեղծում դրա համեմատական ու պատմամշակութային ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է բանագետների, գրականագետների, էպոսագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայկական ժողովրդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Религия

«Հավատի կանոն կամ Սուրբ Գիրք և եկեղեցի» աշխատությունը, ըստ վերնագրի, վերաբերում է քրիստոնեական հավատի հիմնադրույթներին, Սուրբ Գրքի նշանակությանը և եկեղեցու դերին հավատացյալի կյանքում։ Վերնագրում միավորված երեք հասկացությունները՝ հավատը, Սուրբ Գիրքը և եկեղեցին, հուշում են, որ գրքի հիմնական թեման կարող է լինել քրիստոնեական վարդապետության հիմքերի ներկայացումը և դրանց փոխկապակցվածության բացատրությունը։ Աշխատությունը կարող էր անդրադառնալ հավատի հիմնական դրույթներին, աստվածաշնչյան ուսմունքի հեղինակությանը, եկեղեցու նշանակությանը քրիստոնեական կյանքի և հոգևոր դաստիարակության մեջ, ինչպես նաև կրոնական ճշմարտությունների ընկալման ու պահպանման հարցերին։ Հնարավոր է, որ գրքում ներկայացված են դավանաբանական բացատրություններ, Սուրբ Գրքից վերցված օրինակներ և եկեղեցական ավանդույթների վերաբերյալ մեկնաբանություններ՝ ընթերցողին քրիստոնեական հավատքի վերաբերյալ համակարգված գիտելիքներ փոխանցելու նպատակով։ Նման աշխատությունները կարող էին օգտագործվել կրոնական ուսուցման, անհատական ընթերցանության և հավատացյալների դավանաբանական գիտելիքների խորացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև 19-րդ դարի հայերեն աստվածաբանական գրականության, կրոնական կրթության և եկեղեցական գաղափարների տարածման պատմության ուսումնասիրության համար։ Սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ որոշել հեղինակի դավանաբանական դիրքորոշումը, գրքի կոնկրետ կառուցվածքը, օգտագործված աստվածաշնչյան աղբյուրները կամ այն, թե աշխատությունն ինչ հարաբերակցություն է սահմանում Սուրբ Գրքի և եկեղեցական ավանդության միջև։ Այդ հարցերը ճշգրտելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի բովանդակությունը։

Литература

Հրատարակությունը վերնագրից ելնելով անդրադառնում է կղերականության՝ հոգևորականության և եկեղեցական հաստատությունների գործունեության շուրջ ձևավորված գաղտնիքներին ու հակասություններին։ «Արյունալի վիհեր» արտահայտությունը հաղորդում է դրամատիկ և քննադատական երանգ՝ ակնարկելով ծանր իրադարձությունների, մարդկային ողբերգությունների կամ իշխանության չարաշահման թեմաներով հնարավոր պատմողական նյութ։ XIX դարի հայերեն տպագիր գրականության մեջ կրոնական հաստատությունների, հոգևոր իշխանության և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ քննադատական երկերը հաճախ արտահայտել են ժամանակի գաղափարական տարաձայնություններն ու հասարակական քննարկումները։ Նման գործերը կարող էին ընթերցողին ներկայացնել հոգևորականության դերի, կրոնական հեղինակության, բարոյական պատասխանատվության և անհատի ու հաստատության փոխհարաբերությունների հարցերը՝ դրանք դիտարկելով պատմական կամ գեղարվեստական պատումի միջոցով։ Վերնագրի ձևակերպումը հուշում է սուր, հնարավոր է՝ բացահայտող կամ դատապարտող բնույթ, սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել կոնկրետ դեպքերի, անձանց կամ պատմական իրադարձությունների առկայությունը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ հասարակական մտքի պատմության, կրոնական թեմաներով քննադատական գրականության և XIX դարի ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել նաև որպես ժամանակաշրջանի տպագիր ժառանգության օրինակ, որն արտացոլում է եկեղեցու և հասարակության հարաբերությունների շուրջ ձևավորված գրական հետաքրքրությունները։

Педагогика

Գիրքը նախատեսված է երեխաների կրթության և բարոյական դաստիարակության համար՝ ընթերցանության վարժությունները համադրելով խրատական ու դաստիարակչական նյութերի հետ։ Աշխատության վերնագիրը մատնանշում է երկու փոխկապակցված նպատակ՝ զարգացնել մանկական ընթերցանության կարողությունները և ընթերցանության միջոցով ձևավորել բարոյական պատկերացումներ։ Նման ուսումնական գրքերում ընթերցանությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես լեզվական հմտություն, այլև որպես երեխայի մտածողության, խոսքի, դատողության և վարքագծի զարգացման միջոց։ Բարոյական դասերը կարող էին ուղղված լինել ազնվության, աշխատասիրության, հնազանդության, պատասխանատվության, բարության, ճշմարտախոսության և ուրիշների նկատմամբ հարգանքի ձևավորմանը։ Դաստիարակչական ընթերցանության միջոցով երեխաներին սովորեցնում էին տարբերակել ընդունելի ու անընդունելի վարքագիծը, հասկանալ սեփական արարքների հետևանքները և կիրառել սովորածը առօրյա հարաբերություններում։ Վերնագրում նշված վարժությունները ենթադրում են նյութի ուսումնական կիրառում՝ ընթերցանության և բարոյական դատողությունների զարգացման նպատակով, թեև առանձին առաջադրանքների կառուցվածքը հնարավոր չէ հաստատել միայն մատենագիտական տվյալներով։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու մանկավարժական մտքի, երեխաների կրթության մեթոդների և բարոյական դաստիարակության ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արտացոլում է այն մոտեցումը, ըստ որի գրագիտության զարգացումը և բնավորության ձևավորումը դիտարկվում էին որպես կրթական միասնական գործընթացի մասեր։