Ազգային ժողովի ատենագրություններ, նիստ երկրորդ

Технология

Գիրքը նվիրված է լեռնարդյունաբերական ձեռնարկություններում փոխադրման գործընթացում կիրառվող տրանսպորտային տեխնիկական միջոցների հուսալիության բարձրացման հիմնախնդիրներին՝ շեշտադրելով տեխնիկական սպասարկման մեթոդների կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լեռնային արտադրության առանձնահատուկ պայմաններում շահագործվող տրանսպորտային մեքենաների աշխատանքի արդյունավետության, անխափանության, երկարակեցության և տեխնիկական պատրաստականության ապահովման հետ կապված հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեխնիկական սպասարկման կազմակերպման և պլանավորման սկզբունքներին, մեքենաների տեխնիկական վիճակի գնահատմանը, շահագործման ընթացքում առաջացող անսարքությունների բացահայտմանը և դրանց կանխարգելմանը։ Քննարկվում են այն գործոնները, որոնք ազդում են տրանսպորտային միջոցների հուսալիության վրա, այդ թվում՝ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը, շահագործման միջավայրի առանձնահատկությունները, տեխնիկական հանգույցների մաշվածությունը, սպասարկման պարբերականությունը և կիրառվող տեխնոլոգիական մոտեցումների արդյունավետությունը։ Աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալու, թե ինչպես կարելի է տեխնիկական սպասարկման մեթոդների կատարելագործման, կանխարգելիչ միջոցառումների ճիշտ կազմակերպման և մեքենաների վիճակի շարունակական վերահսկման միջոցով նվազեցնել խափանումների ու պարապուրդների հավանականությունը, երկարացնել տեխնիկական միջոցների ծառայության ժամկետը և բարձրացնել փոխադրման գործընթացի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նաև արտադրական ծախսերի նվազեցման և լեռնարդյունաբերական ձեռնարկությունների տեխնիկական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Գիրքը նախատեսված է լեռնային արդյունաբերության, տրանսպորտային տեխնիկայի, մեքենաշինության և տեխնիկական սպասարկման ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է մ.թ.ա. III-II հազարամյակներում Հայաստանի տարածքում պատրաստված կերամիկական նյութի տեխնիկական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հնագիտական պեղումներից հայտնաբերված խեցեղենի պատրաստման եղանակներն են, օգտագործված հումքի բնույթը, կավի մշակման գործընթացը, խառնուրդների կիրառումը, ձևավորման տեխնիկան, մակերեսի մշակումը, զարդարման եղանակները և թրծման պայմանները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ բրոնզի և միջին բրոնզի դարաշրջանների նյութական մշակույթի վերակազմության համար, քանի որ կերամիկական առարկաները ոչ միայն կենցաղային նշանակություն ունեցող իրեր են, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի տեխնոլոգիական գիտելիքների, արտադրական ավանդույթների և մշակութային կապերի կարևոր վկայություններ։ Աշխատանքում տեխնոլոգիական հատկանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպիսի հմտություններ էին անհրաժեշտ տարբեր տեսակի անոթների պատրաստման համար, ինչպիսի արտադրական փուլերով էր իրականացվում դրանց ստեղծումը և ինչպես էին վարպետները հարմարեցնում տեխնոլոգիաները տարբեր գործառույթներ ունեցող առարկաների համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կավի բաղադրությանը և դրա նախապատրաստմանը, քանի որ հումքի ընտրությունն ու մշակումը մեծապես ազդում էին պատրաստի արտադրանքի ամրության, կառուցվածքի, գույնի և արտաքին տեսքի վրա։ Կարևոր է նաև թրծման տեխնոլոգիայի ուսումնասիրությունը, որը կարող է տեղեկություններ տալ օգտագործված վառարանների, ջերմային պայմանների և արտադրական գործընթացի վերահսկման մակարդակի մասին։ Կերամիկական նյութի տեխնիկատեխնոլոգիական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել տեղական արտադրական ավանդույթները, բացահայտել հնարավոր տեխնոլոգիական ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ուսումնասիրել տարբեր հնագիտական մշակույթների միջև փոխազդեցությունները։ Նման մոտեցումը կարող է նաև նպաստել արտադրության մասնագիտացման, արհեստագործական հմտությունների փոխանցման և տնտեսական կյանքի որոշ առանձնահատկությունների վերականգնմանը։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնագիտական կերամիկան դիտարկում է ոչ միայն ձևաբանական կամ գեղարվեստական տեսանկյունից, այլև որպես տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունք՝ ուսումնասիրելով առարկաների ստեղծման ամբողջ շղթան։ Այսպիսի հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել Հայաստանի տարածքի հնագույն բնակչության կենցաղի, արհեստագործության, նյութերի մշակման գիտելիքների և տարածաշրջանային մշակութային կապերի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մ.թ.ա. III-II հազարամյակների Հայաստանի կերամիկական արտադրության տեխնիկական մակարդակը, արտադրական ավանդույթները և տեխնոլոգիական զարգացումը՝ միաժամանակ լրացնելով Հայաստանի հնագույն պատմության և նյութական մշակույթի վերաբերյալ գիտական պատկերացումները։

Психология

Այս աշխատանքը նվիրված է անձի հոգեբանական որակների դինամիկ փոփոխությունների ուսումնասիրությանը կառավարչական գործունեության մասնագիտական զարգացման ընթացքում, որտեղ դիտարկվում է, թե ինչպես են ձևավորվում և զարգանում առաջնորդական կարողությունները, որոշումների կայացման առանձնահատկությունները և միջանձնային հաղորդակցման հմտությունները։ Հեղինակը վերլուծում է այն հիմնական հոգեբանական բաղադրիչները, որոնք պայմանավորում են կառավարչի արդյունավետ գործունեությունը՝ ներառյալ ինքնակարգավորումը, սթրեսակայունությունը, պատասխանատվության զգացումը, մոտիվացիոն կառուցվածքը և հուզական ինտելեկտը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական փորձի կուտակման ընթացքում անձի արժեքային համակարգի վերափոխմանը և առաջնորդական ոճի ձևավորմանը՝ ընդգծելով, որ կառավարչական կարողությունները զարգանում են ոչ միայն գիտելիքների, այլ նաև անձնային որակների էվոլյուցիայի արդյունքում։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է կազմակերպչական միջավայրի ազդեցությունը մասնագիտական աճի վրա՝ ներառյալ թիմային փոխազդեցությունները, կազմակերպչական մշակույթը և կառավարման համակարգերի պահանջները, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել անձի զարգացման ընթացքը։ Ներկայացվում են կառավարչական պատրաստման հոգեբանական մոդելներ, որոնք ընդգծում են շարունակական ուսուցման, ինքնավերլուծության և փորձառության վրա հիմնված զարգացման կարևորությունը։ Շեշտվում է, որ կառավարչի արդյունավետությունը պայմանավորված է հոգեբանական որակների համալիր և շարունակական ձևավորմամբ, որը թույլ է տալիս հարմարվել փոփոխվող կազմակերպչական միջավայրին և ապահովել կայուն ղեկավարում։

История

Աշխատությունը նվիրված է Կարսի պատմական անցյալի և հատկապես 1910 թվականին տեղի ունեցած իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրությամբ Կարսի նկատմամբ իրականացված չորս գրոհների և դրանց պատմաքաղաքական նշանակության վրա։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում է Կարսի՝ որպես ռազմավարական և քաղաքական կարևոր կենտրոնի պատմական դերը, նրա աշխարհագրական դիրքը և տարածաշրջանային զարգացումներում ունեցած նշանակությունը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այն ռազմաքաղաքական պայմանները, որոնցում ձևավորվել են Կարսի շուրջ տեղի ունեցած ռազմական իրադարձությունները, ինչպես նաև դրանց նախադրյալներն ու հետևանքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում չորս գրոհների ընթացքին, դրանց կազմակերպման պայմաններին, մասնակից ուժերին, ռազմական գործողությունների առանձնահատկություններին և դրանց արդյունքներին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել պատմական սկզբնաղբյուրների, հուշագրությունների, ժամանակագրական տեղեկությունների և այլ վկայությունների տվյալները՝ իրադարձությունների հնարավորինս ամբողջական պատկերը վերականգնելու համար։ Կարևորվում է նաև Կարսի նկատմամբ վերահսկողության համար պայքարի ազդեցությունը տարածաշրջանի բնակչության կյանքի, քաղաքական հարաբերությունների և ռազմական հավասարակշռության վրա։ 1910 թվականի հոբելյանական կամ հանդիսավոր միջոցառումների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս դիտարկել Կարսի պատմական հիշողության և հասարակական ընկալման ձևավորման առանձնահատկությունները տվյալ ժամանակաշրջանում։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև այն տեսանկյունից, որ ռազմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես առանձին մարտական գործողություններ, այլև ավելի լայն պատմական գործընթացների բաղադրիչներ՝ կապված տարածաշրջանային իշխանության, տարածքային վերահսկողության և քաղաքական շահերի հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Կարսի պատմության, տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական զարգացումների և համապատասխան ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների առավել խորքային ընկալմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ռազմական պատմության մասնագետներին, հայագետներին, տարածաշրջանային պատմության հետազոտողներին, աղբյուրագետներին, ուսուցիչներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Лингвистика

Այս աշխատանքը նվիրված է հայերենի կառուցվածքային և բաղադրիչների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով լեզվաբանական համակարգի հիմնական շերտերը, ինչպիսիք են ֆոնետիկան, морֆոլոգիան, սինտակսիսը, lexis-ը և լեզվային միավորների համակցությունները։ Նյութում վերլուծվում են բառային համակարգի, ձայնային կառուցվածքի, բառաձևերի և գործածման կանոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բառերի իմաստաբանական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի կառուցվածքային համալիրության տեսական և գործնական դիտարկումներ՝ ընդգծելով լեզվի պատմական զարգացումը, դրա մասնաճյուղերի տարբերությունները և ներկա ժամանակի լեզվաբանական պրակտիկայում կիրառվող սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի մորֆոսինտակտիկ և ոճաբանական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ժամանակակից հայերենում լեզվական փոփոխությունների հետևանքներին։ Նյութը կարևոր է լեզվաբանների, ուսուցիչների և հայերենի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ նպաստելով լեզվի ավելի ամբողջական և գիտական ընկալմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ապահովագրական համակարգի ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը շուկայական տնտեսության անցման պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ապահովագրական շուկայի ձևավորման հիմնական նախադրյալները, դրա կառուցվածքն ու գործունեության սկզբունքները, ապահովագրական ծառայությունների զարգացման առանձնահատկությունները և համակարգի արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական ու կազմակերպական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական ընկերությունների գործունեությանը, ապահովագրական արտադրանքի և ծառայությունների բազմազանությանը, շուկայի մասնակիցների միջև հարաբերություններին, ռիսկերի կառավարման մեխանիզմներին և ապահովագրության դերին տնտեսության ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են վերլուծվել նաև ապահովագրական համակարգի առկա խնդիրները, իրավական և կարգավորող միջավայրը, բնակչության ու կազմակերպությունների ապահովագրական ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկը և շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող գործոնները։ Աշխատությունը ներկայացնում է ապահովագրական ոլորտի կատարելագործման և զարգացման հնարավոր ուղղություններ՝ շուկայական տնտեսության պահանջներին համապատասխան, ներառյալ կառավարման արդյունավետության բարձրացումը, ապահովագրական մշակույթի զարգացումը, ծառայությունների որակի բարելավումը և շուկայի կայունության ամրապնդումը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, ապահովագրական կազմակերպությունների աշխատակիցների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։