Բացատրություն՝ ընդդեմ Գալուստ Շերմազանյանի՝ «Արարատ» լրագրում նույն տարվա փետրվարին տպագրված գրության

Философия

Աշխատությունը փիլիսոփայական գիտելիքների ուսուցմանն ուղղված դասագրքային կամ ուսումնական բնույթի հրատարակություն է։ Այն կարող է ներկայացնել փիլիսոփայության հիմնական հասկացությունները, մտածողության սկզբունքները, գիտելիքի բնույթի և ճշմարտության ճանաչման հարցերը, ինչպես նաև մարդու, բնության և հասարակության վերաբերյալ փիլիսոփայական դիտարկումները։ Դասընթացային կառուցվածքը ենթադրում է նյութի համակարգված շարադրանք, որի նպատակն է ընթերցողին աստիճանաբար ծանոթացնել փիլիսոփայական գաղափարներին և զարգացնել տրամաբանական դատողության ու քննադատական մտածողության հմտությունները։ Հինգերորդ հատորը կարող է շարունակել նախորդ մասերում ներկայացված թեմաները կամ խորացնել փիլիսոփայության առանձին բաժինների ուսումնասիրությունը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել XIX դարի հայալեզու կրթական գրականության, փիլիսոփայական գիտելիքների տարածման և հայ մտավոր միջավայրում դասագրքերի կազմման ու հրատարակման պատմության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության պատմությամբ և հայկական կրթական ավանդույթներով զբաղվող հետազոտողների համար։ Սակայն առանց բովանդակության ցանկի կամ բնագրի ուսումնասիրության հնարավոր չէ հաստատել, թե կոնկրետ որ փիլիսոփայական ուղղություններն ու տեսություններն են քննարկվում, ինչ մեթոդաբանական մոտեցում է կիրառվում կամ ինչպես է կառուցված այս հատորի նյութը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Սինգապուրի և Հարավարևելյան Ասիայի տարածաշրջանի դերին «ծովային Մետաքսի ճանապարհի» համակարգում 1300–1800 թվականներին՝ ընդգծելով համաշխարհային առևտրային ցանցերի ձևավորումն ու զարգացումը նախագաղութային և վաղ գաղութային փուլերում։ Հեղինակը վերլուծում է ծովային առևտրի հիմնական ուղիները, որոնք կապում էին Չինաստանը, Հնդկաստանը, Մերձավոր Արևելքը և Հարավարևելյան Ասիան՝ դիտարկելով տարածաշրջանի ռազմավարական աշխարհագրական դիրքի նշանակությունը։ Գրքում ներկայացվում են առևտրային կենտրոնների՝ նավահանգիստների և միջնորդական քաղաքների գործառույթները, ինչպես նաև դրանց տնտեսական և քաղաքական ազդեցությունը տարածաշրջանային համակարգի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապրանքաշրջանառությանը՝ համեմունքներ, մետաքս, կերամիկա և այլ բարձրարժեք ապրանքներ, որոնք ձևավորում էին ծովային առևտրի հիմնական հոսքերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տարբեր կայսրությունների և առևտրային ուժերի՝ մալայական սուլթանությունների, չինական դինաստիաների և եվրոպական գաղութային տերությունների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը ընդգծում է Սինգապուրի տարածաշրջանի կարևորությունը որպես ռազմավարական հանգույց՝ նախքան ժամանակակից նավահանգստային քաղաքի ձևավորումը։ Այն օգտակար է պատմաբանների, տնտեսագետների և համաշխարհային առևտրի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

История

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությանը 1918 թվականի մայիսից մինչև 1919 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում՝ Անդրկովկասում և հայկական սփյուռքում հրատարակվող մամուլի նյութերի հիման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի թերթերն ու պարբերականները ներկայացրել նորաստեղծ հայկական պետականության ձևավորումը, իշխանության մարմինների գործունեությունը, ներքաղաքական գործընթացները, հասարակական տրամադրությունները և պետության առջև ծառացած քաղաքական խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում անկախության հաստատումից հետո պետական կառավարման համակարգի ձևավորմանը, քաղաքական ուժերի գործունեությանը, խորհրդարանական կյանքին, ներքին հակասություններին և երկրի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարածաշրջաններում հրատարակվող հայկական մամուլի դիրքորոշումների և իրադարձությունների մեկնաբանությունների համեմատությանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել միևնույն քաղաքական գործընթացների լուսաբանման տարբեր մոտեցումները։ Մամուլի հրապարակումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մասին տեղեկատվության աղբյուր, այլև որպես հասարակական և քաղաքական մտքի արտահայտման կարևոր միջոց։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս մամուլի փաստական նյութերի միջոցով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական պետականության առաջին տարվա քաղաքական զարգացումների, հասարակական քննարկումների և ժամանակի քաղաքական միջավայրի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մամուլի պատմության և աղբյուրագիտության մասնագետների, հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է շագանակագեղձի բարորակ գերաճի դեպքում տրանսուրետրալ ռեզեկցիայից առաջ դոքսազոզինի և հակաօքսիդանտների կիրառման ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ վիրահատությունից հետո վաղ շրջանի կլինիկական արդյունքների գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է նախավիրահատական դեղաբանական պատրաստման հնարավոր նշանակության, հիվանդների ընդհանուր վիճակի, միզարձակման խանգարումների արտահայտվածության և վիրահատական միջամտության անմիջական արդյունքների միջև փոխկապակցվածության վրա։ Քննության են առնվում շագանակագեղձի բարորակ գերաճի կլինիկական առանձնահատկությունները, ստորին միզուղիների ախտանշանների ձևավորման մեխանիզմները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ վիրահատական բուժման արդյունավետության ու հետվիրահատական վերականգնման ընթացքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում α1-ադրենաբլոկատորների դեղաբանական ազդեցությանը և միզուղիների ֆունկցիոնալ վիճակի վրա դրանց հնարավոր ներգործությանը, ինչպես նաև հակաօքսիդանտային պաշտպանության նշանակությանը վիրահատական միջամտության հետ կապված օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական արձագանքների պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր նախավիրահատական պատրաստում ստացած հիվանդների խմբերի կլինիկական ցուցանիշները՝ գնահատելով վիրահատությունից հետո վաղ ժամանակահատվածում արձանագրվող արդյունքները։ Ուսումնասիրվում են միզարձակման ֆունկցիայի վերականգնումը, հիվանդների կլինիկական վիճակի փոփոխությունները, հիվանդանոցային հսկողության ընթացքը և բուժման ընդհանուր արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Կարևորվում է նաև հիվանդների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների, ուղեկցող հիվանդությունների, հիվանդության ծանրության և նախավիրահատական վիճակի ազդեցության գնահատումը։ Կլինիկական տվյալների վիճակագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշել ուսումնասիրվող դեղաբանական մոտեցումների և վիրահատության անմիջական արդյունքների միջև հնարավոր կապերը, ինչպես նաև գնահատել դրանց նշանակությունը հիվանդների նախավիրահատական պատրաստման կազմակերպման համատեքստում։ Առանձին նշանակություն է տրվում վիրահատական բուժման անվտանգության և արդյունավետության բարձրացմանը, հետվիրահատական վերականգնման բարելավմանը և բուժման արդյունքների վրա բացասաբար ազդող գործոնների նվազեցմանը։ Աշխատությունը միավորում է ուրոլոգիական վիրաբուժության, կլինիկական դեղաբանության և հիվանդների նախավիրահատական կառավարման հարցերը՝ հնարավորություն տալով համալիր գնահատել դեղաբանական պատրաստման դերը վիրահատական բուժման ընդհանուր գործընթացում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ուրոլոգիայի, վիրաբուժության և կլինիկական դեղաբանության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, բժիշկների և համապատասխան բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է հակամանրէային դեղերի կիրառման վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման, մշտադիտարկման, վերլուծության և գնահատման միասնական համակարգի ձևավորման խնդիրներին Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական համակարգի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է հակամանրէային դեղերի օգտագործման ծավալների և կառուցվածքի գնահատումը, դրանց նշանակման միտումների ուսումնասիրությունը և դեղերի արդյունավետ ու հիմնավորված կիրառմանը նպաստող վերահսկողական մեխանիզմների մշակումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակամանրէային կայունության տարածման վտանգին, որը սերտորեն կապված է նման դեղերի անհարկի կամ ոչ նպատակային օգտագործման հետ և հանդիսանում է հանրային առողջապահության կարևոր մարտահրավեր։ Քննության են առնվում բժշկական հաստատություններում և առողջապահական համակարգի տարբեր մակարդակներում դեղերի սպառման վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման հնարավոր մեթոդները, ցուցանիշների ընտրությունը, տվյալների համադրելիության ապահովումը և պարբերական գնահատման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դեղերի նշանակման գործելակերպի ուսումնասիրությանը, կլինիկական ուղեցույցներին համապատասխանության գնահատմանը և այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել ոչ նպատակահարմար կիրառմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև միջազգային ընդունված մոտեցումների և չափորոշիչների ուսումնասիրություն՝ դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի առողջապահական համակարգի առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատելու նպատակով։ Մշտադիտարկման համակարգի ձևավորումը դիտարկվում է որպես շարունակական գործընթաց, որը հնարավորություն է տալիս ժամանակի ընթացքում բացահայտել սպառման փոփոխությունները, համեմատել տարբեր բժշկական հաստատությունների կամ ժամանակաշրջանների ցուցանիշները և ժամանակին արձագանքել խնդրահարույց միտումներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առողջապահության ոլորտի մասնագետների իրազեկվածության բարձրացման, դեղերի պատասխանատու նշանակման, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և վերահսկողության արդյունավետ կազմակերպման նշանակությանը։ Ստացված տվյալների համակարգված վերլուծությունը կարող է հիմք հանդիսանալ դեղագործական և առողջապահական քաղաքականության որոշումների, կանխարգելիչ միջոցառումների և հակամանրէային դեղերի կառավարման ծրագրերի մշակման համար։ Աշխատությունն ունի ինչպես գիտական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով դեղերի օգտագործման վերահսկողության կատարելագործմանը, հակամանրէային կայունության ռիսկերի նվազեցմանը և հանրային առողջության պաշտպանությանն ուղղված արդյունավետ կառավարման մեխանիզմների զարգացմանը։

Педагогика

Լեզվամանկավարժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլերենի խորացված ուսուցման դասընթացում լեզվանյութի ընտրության սկզբունքների և մեթոդական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ուսումնական նպատակներին համապատասխան բառապաշարային, քերականական, հնչյունական և տեքստային նյութի ընտրության չափանիշները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցված ներկայացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սովորողների լեզվական պատրաստվածության մակարդակին, հաղորդակցական պահանջներին, ուսուցման փուլերին և նյութի բարդության աստիճանին համապատասխան բովանդակության ընտրությանը։ Վերլուծվում են լեզվական նյութի գործածականության, թեմատիկ արդիականության, հաղորդակցական արժեքի և յուրացման մատչելիության գնահատման մեթոդական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև բնագիր և ուսումնական տեքստերի կիրառման, լեզվանյութի աստիճանական բարդացման, կրկնության և համակարգման սկզբունքները՝ լեզվական ու հաղորդակցական կարողությունների զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կատարելագործելու խորացված ուսուցման դասընթացների բովանդակության ձևավորումը և բարձրացնելու լեզվի ուսուցման մեթոդական արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անգլերենի ուսուցիչների, լեզվաբանների, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդաբանների և ուսումնական ծրագրեր մշակող մասնագետների համար։