Ещё в разделе Финансы

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Литература

    Անտիկ գրականության պատմություն․ առաջին մաս։ Հունական գրականություն

    Աշխատությունը նվիրված է հին հունական գրականության ծագման, ձևավորման, պատմական զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն որպես համաշխարհային գրականության և եվրոպական մշակույթի հիմնարար սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Գրքում դիտարկվում են հին հունական գրականության զարգացման հիմնական փուլերը, հասարակական ու պատմամշակութային այն պայմանները, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել և կատարելագործվել են գրական տարբեր ժանրերն ու ստեղծագործական ավանդույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անտիկ գրականության սկզբնաղբյուրներին՝ դիցաբանությանն ու ժողովրդական բանահյուսությանը, որոնք դարեր շարունակ սնուցել են հունական գեղարվեստական մտածողությունը, ձևավորել աշխարհի, բնության, աստվածների և մարդու մասին պատկերացումները՝ իրենց հարուստ խորհրդանշական համակարգով, առասպելական սյուժեներով և հերոսական կերպարներով։ Ներկայացվում է հին հունական դիցաբանական համակարգի նշանակությունը գրականության զարգացման գործում, անդրադարձ է կատարվում աստվածների, տիտանների, առասպելական հերոսների և նրանց հետ կապված ավանդությունների գեղարվեստական արտացոլմանը, ինչպես նաև դիցաբանական նյութի աստիճանական վերածմանը գրական ստեղծագործության ինքնուրույն հիմքի։ Ուսումնասիրության կարևոր տեղերից մեկը զբաղեցնում է հունական էպիկական ավանդույթը, մասնավորապես՝ հերոսական էպոսի ձևավորումն ու զարգացումը, Հոմերոսի ստեղծագործական ժառանգությունը և նրա երկերի նշանակությունը համաշխարհային գրականության պատմության մեջ։ Քննության են առնվում «Իլիական» և «Ոդիսական» էպիկական պոեմները՝ որպես հին հունական հասարակության աշխարհընկալման, հերոսական իդեալների, մարդկային հարաբերությունների, բարոյական արժեքների, ճակատագրի և աստվածային միջամտության մասին պատկերացումների գեղարվեստական արտահայտություններ։ Ներկայացվում են նաև Հեսիոդոսի ստեղծագործությունը, դիդակտիկ էպոսի առանձնահատկությունները և այն գաղափարական ու գեղարվեստական խնդիրները, որոնք բնորոշ են վաղ հունական բանաստեղծությանը։ Մեծ տեղ է հատկացվում հունական քնարերգությանը, դրա ծագմանն ու զարգացմանը, բանաստեղծական տարբեր ձևերի առաջացմանը և անհատական ապրումների, սիրո, հայրենասիրության, հասարակական կյանքի, բարոյական արժեքների ու մարդկային զգացմունքների արտահայտման նոր հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև գրական արձակի ձևավորմանը, որը կարևոր շրջադարձ էր հունական մտավոր մշակույթի զարգացման ճանապարհին։ Ներկայացվում են գիտական և պատմագրական արձակի սկզբնավորումը, փիլիսոփայական ու բնագիտական մտածողության ազդեցությունը գրավոր խոսքի զարգացման վրա, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների, աշխարհագրական գիտելիքների և տարբեր ժողովուրդների կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունների գրական մշակման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում առակին՝ որպես հասարակական կյանքի, մարդկային բնավորության, բարոյական խնդիրների և վարքագծային հակասությունների արտահայտման յուրահատուկ գրական ժանրի, ինչպես նաև Եզովպոսի ավանդական ժառանգությանը և նրա ստեղծագործությունների հետագա ազդեցությանը տարբեր ժողովուրդների գրականությունների վրա։ Հունական գրականության պատմական զարգացման շրջանակում ուսումնասիրվում է նաև ատտիկական դարաշրջանը՝ որպես գրական և գեղարվեստական բարձր վերելքի ժամանակաշրջան, երբ առանձնապես զարգացում ապրեցին դրամատիկական ժանրերը, ձևավորվեցին ողբերգության և կատակերգության դասական սկզբունքները, իսկ գրականությունը դարձավ հասարակական կյանքի, քաղաքական հարաբերությունների, մարդկային հակասությունների և փիլիսոփայական հարցադրումների արտահայտման կարևոր միջոց։ Ներկայացվում են հունական ողբերգության ծագման ու զարգացման առանձնահատկությունները, դրա կապը դիցաբանական ավանդույթների, կրոնական արարողությունների և հասարակական գիտակցության հետ, ինչպես նաև այն գեղարվեստական միջոցները, որոնց շնորհիվ դրամատիկական ստեղծագործությունները ձեռք բերեցին խոր հոգեբանական և գաղափարական բովանդակություն։ Ուսումնասիրության ընդհանուր տրամաբանությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հունական գրականության ժանրային բազմազանության, գրական լեզվի և ոճի զարգացման, գեղարվեստական մտածողության փոփոխությունների, ինչպես նաև գրականության ու փիլիսոփայության, պատմության, կրոնի և հասարակական կյանքի փոխադարձ կապերի մասին։ Աշխատության գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն հին հունական գրականությունը ներկայացնում է ոչ միայն որպես առանձին պատմական ժամանակաշրջանի մշակութային ժառանգություն, այլև որպես հետագա դարերի գրականության, թատրոնի, գեղագիտության և արվեստի զարգացման հիմնարար հիմք։ Հունական գրականության մեջ ձևավորված էպոսի, քնարերգության, ողբերգության, կատակերգության, առակի և արձակի ավանդույթները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել համաշխարհային գրական գործընթացների վրա՝ պահպանելով իրենց գեղարվեստական, գաղափարական և մշակութային արժեքը մինչև մեր օրերը։ Այս առումով աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի անտիկ աշխարհի գրական ժառանգությամբ հետաքրքրվողների, գրականագետների, բանասերների, պատմության և մշակույթի ուսումնասիրողների, ինչպես նաև հումանիտար ոլորտի ուսանողների համար՝ նպաստելով հին հունական գրականության համակարգված ընկալմանը, նրա հիմնական զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և համաշխարհային մշակույթի ձևավորման գործում ունեցած դերի գնահատմանը։

    Обновлено. 2026-11-18
    Անտիկ գրականության պատմություն․ առաջին մաս։ Հունական գրականություն
    Онлайн

    История

    The Armenian Kingdom in Cilicia during the Crusades

    Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմությանը խաչակրաց արշավանքների դարաշրջանում՝ ընդգրկելով XI–XIV դարերի քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացները, որոնք ձևավորեցին այդ պետության դիրքը Մերձավոր Արևելքի ուժերի համակարգում։ Գրքում վերլուծվում է հայկական իշխանությունների ձևավորումը Կիլիկիայում, Ռուբինյան և Հեթումյան տոհմերի կառավարման շրջանը, ինչպես նաև նրանց հարաբերությունները խաչակիր պետությունների, Բյուզանդական կայսրության, Եգիպտոսի մամլուքների և տարածաշրջանի այլ ուժերի հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է թագավորության պետական կառուցվածքը, ռազմական կազմակերպվածությունը, ամրոցային համակարգը և առևտրային կապերը, որոնք նպաստում էին Կիլիկիայի՝ որպես կարևոր միջնադարյան կենտրոնի ձևավորմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական դաշինքներին և հակամարտություններին, ինչպես նաև հայկական մշակույթի, եկեղեցական կյանքի և լատինական ու արևելյան ազդեցությունների փոխազդեցությանը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է խաչակրաց շարժումների ազդեցությունը Կիլիկիայի հայկական պետության ներքին զարգացումների և արտաքին քաղաքականության վրա՝ ներկայացնելով այն որպես միջնադարյան միջազգային հարաբերությունների կարևոր դերակատար։

    Обновлено. 2026-09-10
    The Armenian Kingdom in Cilicia during the Crusades
    Онлайн

    История

    Վանի թագավորության պետական կրոնը

    Աշխատությունը նվիրված է Վանի թագավորության (Ուրարտուի) պետական կրոնին՝ դրա ձևավորմանը, առանձնահատկություններին, դիցաբանական պատկերացումներին և դերին հին հայկական լեռնաշխարհի քաղաքական, հասարակական ու մշակութային կյանքում։ Այն ներկայացնում է ուրարտական կրոնական համակարգի կառուցվածքը, աստվածների պաշտամունքը, ծիսական ավանդույթները և այն գաղափարական հիմքերը, որոնց միջոցով կրոնը դարձել էր պետական իշխանության ամրապնդման ու թագավորական հեղինակության բարձրացման կարևոր միջոց։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ուրարտական դիցարանի ուսումնասիրությունը, որի կենտրոնական տեղն զբաղեցնում էին գերագույն աստված Խալդին, պատերազմի և ամպրոպի աստված Թեյշեբան ու արևի աստված Շիվինին։ Այս աստվածությունների պաշտամունքը ոչ միայն արտահայտում էր հին ուրարտացիների աշխարհընկալումն ու բնության ուժերի նկատմամբ ունեցած պատկերացումները, այլև սերտորեն կապված էր պետության ռազմական հզորության, թագավորական իշխանության և հասարակական կարգի պահպանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու կրոնական պաշտամունքի կազմակերպմանը, տաճարային մշակույթին, սրբավայրերին, զոհաբերություններին, նվիրատվություններին և ծիսական արարողություններին, ինչպես նաև կրոնական խորհրդանիշների ու պատկերագրության նշանակությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրոնի և պետական կառավարման փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ Վանի թագավորությունում արքայական իշխանությունն ու կրոնական գաղափարախոսությունը հանդես էին գալիս որպես միմյանց լրացնող և պետության միասնականությունն ապահովող համակարգեր։ Ուրարտական արքաների արձանագրություններում աստվածների անունների հիշատակումը, նրանց կամքին վերագրվող ռազմական հաղթանակներն ու շինարարական ձեռնարկումները վկայում են կրոնի քաղաքական նշանակության մասին։ Նյութը կարևոր է նաև հին Առաջավոր Ասիայի կրոնական համակարգերի համեմատական ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու ուրարտական հավատալիքների ինքնատիպությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանի հարևան ժողովուրդների կրոնական ավանդույթների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները։ Պատմական և մշակութային առումով թեման կարևոր նշանակություն ունի Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ կրոնական պատկերացումները, պաշտամունքային կառույցներն ու դիցաբանական ավանդույթները հնագույն հասարակության ինքնության և աշխարհընկալման առանցքային բաղադրիչներից էին։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես հին Հայաստանի պատմությամբ, ուրարտագիտությամբ, հնագիտությամբ, դիցաբանությամբ և կրոնների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Վանի թագավորության հոգևոր կյանքի, պետական գաղափարախոսության և մշակութային ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը։

    Обновлено. 2026-11-20
    Վանի թագավորության պետական կրոնը
    Онлайн

    Литература

    Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր տասներկուերորդ

    Բազմահատոր գիտական ժողովածուի այս հատորը ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության հարուստ ժառանգության հերթական բաժինը՝ պահպանելով սերնդեսերունդ փոխանցված հեքիաթային պատումները, ժողովրդական պատկերացումներն ու կենսափորձը։ Հեքիաթները ձևավորվել են տարբեր պատմական և հասարակական պայմաններում՝ արտացոլելով մարդկանց առօրյան, ընտանեկան հարաբերությունները, աշխատանքի ու ապրուստի հետ կապված դժվարությունները, հասարակական անհավասարության ընկալումը և արդարության ձգտումը։ Դրանցում իրական կյանքի մանրամասները հաճախ միահյուսվում են հրաշապատում իրադարձությունների, կախարդական առարկաների, գերբնական էակների և անսովոր փորձությունների հետ՝ ստեղծելով ժողովրդական երևակայությանը բնորոշ յուրահատուկ աշխարհ։ Պատումներում հաճախ հանդիպում են խելացի ու հնարամիտ հերոսներ, որոնք կարողանում են հաղթահարել դժվարությունները, բացահայտել խաբեությունը և հաղթել ուժեղ թվացող հակառակորդներին։ Հեքիաթների միջոցով փոխանցվում են բարության, ազնվության, աշխատասիրության, խիզախության, համբերության և փոխօգնության գաղափարները, ինչպես նաև քննադատվում են ագահությունը, գոռոզությունը, անարդարությունն ու չարությունը։ Դրանց գեղարվեստական առանձնահատկություններն են պատկերավոր լեզուն, կրկնվող դարձվածքները, սրամիտ երկխոսությունները, չափազանցությունները և գործողությունների հստակ զարգացումը, որոնք նպաստում են պատմությունների հիշվող ու կենդանի բնույթին։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ժողովրդական պատումները պահպանվում են որպես լեզվական, ազգագրական և պատմամշակութային արժեքավոր նյութ՝ բացահայտելով տարբեր համայնքների խոսվածքային առանձնահատկությունները, ավանդույթները, հավատալիքներն ու աշխարհընկալումը։ Հատորը կարևոր աղբյուր է հայ բանահյուսության, ժողովրդական մտածողության և ազգային մշակութային հիշողության ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-11-09
    Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր տասներկուերորդ
    Онлайн

    Биология

    The action mechanisms of stress factors on some yeast growth parameters and antioxidant enzymes activities

    Աշխատությունը նվիրված է տարբեր սթրեսային գործոնների ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրմանը խմորասնկերի աճի, կենսագործունեության և հակաօքսիդանտային ֆերմենտների ակտիվության վրա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես են շրջակա միջավայրի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական գործոնները փոխում բջջային նյութափոխանակությունը, աճի ինտենսիվությունը, կենսունակությունը և հարմարվողականության գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգին, մասնավորապես այն ֆերմենտներին, որոնք մասնակցում են ակտիվ թթվածնային ձևերի վնասակար ազդեցության չեզոքացմանը և բջիջների օքսիդատիվ հավասարակշռության պահպանմանը։ Աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական տվյալների վերլուծություն՝ գնահատելով տարբեր սթրեսային պայմաններում խմորասնկերի ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական պատասխանները, ինչպես նաև քննարկում է այդ արդյունքների կիրառական նշանակությունը կենսատեխնոլոգիայի, արդյունաբերական մանրէաբանության, սննդարդյունաբերության և բջջային կենսաբանության ոլորտներում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են միկրոօրգանիզմների սթրեսային հարմարվողականության և հակաօքսիդանտային պաշտպանության մեխանիզմներով։

    Обновлено. 2026-09-10
    The action mechanisms of stress factors on some yeast growth parameters and antioxidant enzymes activities
    Онлайн

    Экономика

    ՀՀ բանկային համակարգի մակրոպրուդենցիալ կարգավորման հիմնախնդիրները

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի մակրոպրուդենցիալ կարգավորման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության տնտեսական էությունը, նպատակներն ու հիմնական գործիքները, ինչպես նաև դրա դերը ֆինանսական կայունության ապահովման և համակարգային ռիսկերի կանխարգելման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկային համակարգի խոցելիության գնահատմանը, վարկային ակտիվության փոփոխություններին, կապիտալի և իրացվելիության պահանջների կարգավորմանը, ֆինանսական ցիկլերի ազդեցությանը և բանկերի միջև փոխկապակցվածությունից առաջացող ռիսկերին։ Ուսումնասիրվում են հակացիկլային կապիտալային բուֆերների, համակարգային նշանակություն ունեցող բանկերի նկատմամբ լրացուցիչ պահանջների, վարկավորման սահմանափակումների և մակրոպրուդենցիալ վերահսկողության այլ գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի բանկային համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, ֆինանսական միջնորդության զարգացմանը, արտաքին տնտեսական ցնցումների ազդեցությանը և դրամավարկային ու մակրոպրուդենցիալ քաղաքականությունների փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում են համակարգային ռիսկերի վաղ հայտնաբերման մեխանիզմների կատարելագործումը, ֆինանսական կայունության ցուցանիշների մշտադիտարկումը, սթրես-թեստավորման մեթոդների կիրառումը և միջազգային կարգավորիչ փորձի տեղայնացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ֆինանսական վերահսկողության և կարգավորման մարմինների աշխատակիցների, մակրոտնտեսական հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-13
    ՀՀ բանկային համակարգի մակրոպրուդենցիալ կարգավորման հիմնախնդիրները