Большой Арарат и попытки восхождения на его вершину (1883)

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Անիի հնությունների թանգարանի (Անիյսկի հնությունների թանգարան) 1915 թվականի հաշվետվությանը՝ որպես Կովկասի և Արևմտյան Հայաստանի հնագիտական ուսումնասիրությունների կարևոր աղբյուր, որը փաստագրում է Անիի միջնադարյան քաղաքատեղիում իրականացված պեղումների արդյունքները և թանգարանի գիտական գործունեությունը տվյալ տարվա ընթացքում։ Отчёт Анийского музея древностей за 1915 год Աշխատությունում ներկայացվում են հնագիտական գտածոների մանրամասն նկարագրություններ՝ ներառյալ ճարտարապետական մնացորդներ, քանդակներ, խեցեղեն, արձանագրություններ և կենցաղային իրեր, որոնք հայտնաբերվել են Անիի ավերակներում և հարակից տարածքներում՝ բացահայտելով քաղաքի միջնադարյան մշակույթի բազմաշերտ պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պեղումների կազմակերպման պայմաններին, որոնք իրականացվել են դժվար պատմական շրջանում՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում, ինչը զգալիորեն բարդացրել է գիտական աշխատանքների ընթացքը, բայց միևնույն ժամանակ չի խոչընդոտել նյութերի հավաքագրմանը և փաստագրմանը։ Գրքում ընդգծվում է նաև Նիկոլայ Մառի ղեկավարած գիտական դպրոցի դերը Անիի ուսումնասիրության մեջ, որի շրջանակներում ձևավորվել է նոր մոտեցում հայ միջնադարյան հնագիտության նկատմամբ՝ համադրելով լեզվաբանական, պատմական և հնագիտական մեթոդները։ Աշխատությունը ծառայում է որպես կարևոր սկզբնաղբյուր Անիի քաղաքային կյանքի, ճարտարապետության և մշակութային ժառանգության վերականգնման համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի պատմության ավելի ամբողջական գիտական ընկալմանը։

Педагогика

Մանկավարժական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի և Անգլիայի բարձրագույն կրթության համակարգերի կառավարման առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկու կրթական համակարգերի կազմակերպական կառուցվածքները, կառավարման մակարդակները, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների գործունեության կարգավորման սկզբունքները և կրթական քաղաքականության իրականացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բուհերի կառավարման մոդելներին, ինստիտուցիոնալ ինքնավարությանը, կրթության որակի ապահովման համակարգերին և պետական կառավարման մարմինների դերակատարությանը։ Վերլուծվում են բարձրագույն կրթության ֆինանսավորման, ռազմավարական պլանավորման, հաշվետվողականության և ուսումնական հաստատությունների գործունեության գնահատման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև երկու համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, կառավարման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բարձրագույն կրթության կառավարման զարգացման հիմնական միտումները և գնահատելու տարբեր կառավարչական մեխանիզմների կիրառելիությունը կրթական համակարգերի կատարելագործման համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման, բարձրագույն կրթության, համեմատական մանկավարժության և կրթական քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Գիտական աշխատանքը նվիրված է անտիկ աշխարհի գեղարվեստական և գաղափարական իմաստավորմանը Թորնթոն Ուայլդերի ստեղծագործություններում՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է գրողը դիմում հին հունական և հռոմեական մշակույթի կերպարներին, առասպելներին, գաղափարներին ու գեղարվեստական սկզբունքներին՝ դրանք վերաիմաստավորելով ժամանակակից մարդու խնդիրների համատեքստում։ Ուայլդերի ստեղծագործական աշխարհում անտիկ մշակույթը պարզապես պատմական անցյալի պատկեր չէ, այլ մտածողության և գեղարվեստական արտահայտության կարևոր միջոց, որի միջոցով հեղինակը անդրադառնում է մարդու գոյության, ժամանակի, մահվան, սիրո, ճակատագրի, հիշողության և մարդկային հարաբերությունների համամարդկային հարցերին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է անտիկ առասպելների և գրական սյուժեների վերափոխման սկզբունքների բացահայտումը։ Հեղինակը հաճախ օգտագործում է արդեն հայտնի մշակութային նյութը՝ փոխելով դրա շեշտադրումները, կերպարների հոգեբանական մեկնաբանությունը և գաղափարական ենթատեքստը։ Այս գործընթացում անտիկ սյուժեները դուրս են գալիս իրենց սկզբնական պատմամշակութային շրջանակից և ձեռք բերում նոր նշանակություն՝ համապատասխանելով 20-րդ դարի մարդու աշխարհընկալմանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել անտիկ աշխարհի վերաբերյալ Ուայլդերի պատկերացումների ձևավորման աղբյուրները, դասական գրականության և դիցաբանության ազդեցությունը նրա գեղարվեստական մտածողության վրա, ինչպես նաև անտիկ մշակույթի և ժամանակակից ամերիկյան իրականության փոխհարաբերությունը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հանգամանքին, որ գրողի համար անցյալն ու ներկան ոչ թե մեկուսացված ժամանակաշրջաններ են, այլ փոխկապակցված գոյության ձևեր։ Անտիկ աշխարհի կերպարներն ու գաղափարները նրա ստեղծագործություններում հնարավորություն են տալիս ժամանակակից կյանքի երևույթները դիտարկել ավելի լայն՝ պատմական և փիլիսոփայական հեռանկարում։ Կարևոր թեմա է ժամանակի խնդիրը։ Անտիկ մշակույթի միջոցով Ուայլդերը հաճախ ընդգծում է մարդկային կյանքի անցողիկությունը և միաժամանակ մարդու փորձառությունների կրկնվող բնույթը։ Տարբեր դարաշրջանների մարդկանց ապրումները՝ սերը, կորուստը, սպասումը, հույսը և մահվան գիտակցումը, ներկայացվում են որպես միմյանց հետ կապվող համամարդկային փորձառություններ։ Այս տեսանկյունից անտիկ աշխարհը դառնում է մի յուրօրինակ հայելի, որի միջոցով ժամանակակից մարդը կարող է ճանաչել ինքն իրեն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հեղինակի դրամատուրգիական և վիպական տեխնիկային։ Անտիկ թատերական ավանդույթների, դիմակավորման, պայմանականության, երգչախմբային սկզբունքների և բեմական խաղի որոշ տարրերի ստեղծագործական օգտագործումը նպաստում է նրա յուրահատուկ դրամատիկական լեզվի ձևավորմանը։ Դրանք միաժամանակ կարող են ստեղծել ժամանակակից իրականության և անտիկ մշակութային հիշողության միջև երկխոսություն։ Առանձին նշանակություն ունի մարդու և ճակատագրի հարաբերության խնդիրը։ Անտիկ ողբերգության համար բնորոշ ճակատագրի անխուսափելիության գաղափարը Ուայլդերի ստեղծագործություններում կարող է վերափոխվել՝ դառնալով մարդու ընտրության, պատասխանատվության և սեփական կյանքի իմաստը գտնելու խնդրի արտահայտություն։ Այսպիսով, անտիկ ժառանգությունը չի կրկնվում մեխանիկորեն, այլ վերածվում է ժամանակակից փիլիսոփայական հարցադրումների աղբյուրի։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննվել նաև անտիկ մշակույթի հետ կապված խորհրդանիշները, կերպարները և գեղարվեստական դետալները։ Դրանց միջոցով հեղինակը կառուցում է բազմաշերտ տեքստ, որտեղ առաջին հայացքից պարզ պատմության ներքո կարող են թաքնված լինել պատմական, փիլիսոփայական և մշակութաբանական բազմաթիվ հղումներ։ Միջտեքստային կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է Ուայլդերը երկխոսության մեջ մտնում նախորդ դարաշրջանների գրական ժառանգության հետ և ստեղծում նոր իմաստներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ անտիկ աշխարհը Թորնթոն Ուայլդերի ստեղծագործություններում հանդես է գալիս որպես կենդանի մշակութային հիշողություն և գեղարվեստական մտածողության գործուն բաղադրիչ։ Հին աշխարհի կերպարների, առասպելների և գաղափարների միջոցով հեղինակը բարձրացնում է ժամանակից անկախ հարցեր և դրանք կապում ժամանակակից մարդու հոգեբանական ու հասարակական փորձի հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն Ուայլդերի ստեղծագործության առանձնահատկությունները հասկանալու, այլև անտիկ ժառանգության ժամանակակից գրականության մեջ վերաիմաստավորման մեխանիզմները բացահայտելու տեսանկյունից։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքային պայմաններում շտապ բժշկական օգնության համակարգի կազմակերպման արդյունավետության գնահատմանը և դրա կատարելագործման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության առանցքում բնակչությանը ժամանակին և հասանելի անհետաձգելի բժշկական օգնություն տրամադրելու կազմակերպական գործընթացներն են՝ սկսած կանչերի ընդունումից և դասակարգումից մինչև շարժական խմբերի աշխատանքի կազմակերպումը, պացիենտների տեղափոխումը և բուժհաստատությունների հետ փոխգործակցությունը։ Ուշադրություն է դարձվում ծառայության տարածքային կառուցվածքին, կանչերի ինտենսիվությանը, օրվա տարբեր ժամերին և քաղաքային տարբեր հատվածներում ծանրաբեռնվածության փոփոխություններին, ինչպես նաև մարդկային ու տեխնիկական ռեսուրսների բաշխման արդյունավետությանը։ Կարևոր գնահատման ցուցանիշներ են սպասարկման օպերատիվությունը, կանչերի կառուցվածքը, բուժանձնակազմի ծանրաբեռնվածությունը, տրանսպորտային ապահովվածությունը և ծառայության տարբեր ստորաբաժանումների միջև համակարգվածությունը։ Քննվում է նաև քաղաքի բնակչության թվաքանակի, բնակեցման խտության, ճանապարհային պայմանների և բուժհաստատությունների տարածքային տեղաբաշխման հնարավոր ազդեցությունը շտապ օգնության կազմակերպման վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տեղեկատվական և հաղորդակցական համակարգերի դերը, քանի որ կանչերի արդյունավետ գրանցումը, տվյալների արագ փոխանցումը և շարժական խմբերի աշխատանքի համակարգումը կարող են նպաստել ծառայության կառավարման բարելավմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել վիճակագրական, կազմակերպական և սոցիալ-հիգիենիկ տվյալներ՝ ծառայության աշխատանքի ուժեղ և խնդրահարույց կողմերը բացահայտելու նպատակով։ Բարելավման ուղղությունները դիտարկվում են կառավարման, ռեսուրսների պլանավորման, անձնակազմի մասնագիտական պատրաստվածության, տեխնիկական ապահովման, թվայնացման և բուժհաստատությունների հետ համագործակցության կատարելագործման տեսանկյուններից։ Կարևորվում է նաև ծառայության որակի պարբերական գնահատումը և տվյալների վրա հիմնված կազմակերպական որոշումների ընդունումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային առողջության, առողջապահության կազմակերպման և բժշկական ծառայությունների կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել գիտական հիմքեր քաղաքային շտապ բժշկական օգնության հասանելիության, օպերատիվության և կազմակերպական արդյունավետության շարունակական բարելավման համար։

Психология

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Է. Ա. Ասրատյանի գիտական աշխատանքների նշանակությանը հոգեկան երևույթների մեխանիզմների ուսումնասիրության գործում՝ ընդգծելով նրա ներդրումը բարձրագույն նյարդային գործունեության տեսության զարգացման մեջ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Ասրատյանի կողմից ձևակերպված հիմնական գաղափարները՝ կապված գլխուղեղի կեղևի գործունեության, պայմանական ռեֆլեքսների մեխանիզմների, նյարդային համակարգի պլաստիկության և հոգեկան գործընթացների ֆիզիոլոգիական հիմքերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա փորձարարական հետազոտություններին, որոնք նպաստել են հոգեկան երևույթների՝ ընկալման, հիշողության, ուշադրության և վարքի նյարդաֆիզիոլոգիական հիմքերի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ներկայացվում է նաև Ասրատյանի գիտական դպրոցի ազդեցությունը ժամանակակից նեյրոգիտության և հոգեբանության զարգացման վրա, ինչպես նաև նրա մոտեցումների նշանակությունը միջդիսցիպլինար հետազոտությունների համար։ Աշխատությունը կարևոր է տեսական հոգեբանության և նյարդաֆիզիոլոգիայի համար՝ նպաստելով հոգեկան գործունեության մեխանիզմների գիտական մեկնաբանության զարգացմանը և մարդու վարքի կենսաբանական հիմքերի ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է նուրբ տոպոլոգիայի մեթոդների կիրառմանը պոտենցիալների տեսության, ֆունկցիաների տեսության և դինամիկական համակարգերի հետ կապված մաթեմատիկական խնդիրների ուսումնասիրության մեջ։ Քննության են առնվում նուրբ տոպոլոգիայի հիմնական հասկացությունները և դրանց կապը պոտենցիալների տեսության հետ՝ հատկապես այնպիսի հատկությունների ուսումնասիրման նպատակով, որոնք սովորական տոպոլոգիական մոտեցումներով ամբողջությամբ չեն նկարագրվում։ Վերլուծվում են հարմոնիկ և սուբհարմոնիկ ֆունկցիաների վարքը, բազմությունների նուրբ կառուցվածքը, սահմանային հատկությունները և բացառիկ բազմությունների բնութագրման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆունկցիաների տեղային հատկությունների ուսումնասիրմանը և դրանց շարունակականության, զուգամիտության ու սահմանային վարքի հետ կապված հարցերին։ Քննարկվում է պոտենցիալների տեսության գործիքների կիրառումը ֆունկցիաների տեսության տարբեր խնդիրներում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել դասական և նուրբ տոպոլոգիական հատկությունների միջև առկա կապերը։ Դիտարկվում են նաև դինամիկական համակարգերում իտերացիոն գործընթացները, ֆունկցիաների բազմակի կիրառման արդյունքում առաջացող վարքը և համապատասխան բազմությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նուրբ տոպոլոգիական մեթոդների դերը դինամիկական համակարգերի կայունության, սահմանային վարքի և հատուկ բազմությունների ուսումնասիրության ժամանակ։ Տարբեր մաթեմատիկական ուղղությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու միասնական մոտեցումներ և ընդլայնելու պոտենցիալների տեսության մեթոդների կիրառման շրջանակը։ Աշխատության արդյունքները կարող են տեսական նշանակություն ունենալ մաթեմատիկական անալիզի, կոմպլեքս անալիզի, պոտենցիալների տեսության և դինամիկական համակարգերի հետագա ուսումնասիրությունների համար։