Ещё в разделе Экономика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Литература

    Ոստիկ․ գիրք Ա

    «Ոստիկ» վերնագրով այս հրատարակությունը հայերեն տպագիր գրականության նմուշներից է, որի բովանդակության ճշգրիտ բնույթը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գրքի բնագիրը կամ լրացուցիչ մատենագիտական աղբյուրներ։ Վերնագրում օգտագործված «ոստիկ» բառը պատմական հայերենում կարող է առնչվել պաշտոնյայի կամ իշխանության ներկայացուցչի նշանակությանը։ Հայոց պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում այդ բառը գործածվել է որոշակի վարչական կամ իշխանական դեր ունեցող անձանց նշանակելու համար, իսկ միջնադարյան պատմական աղբյուրներում այն հանդիպում է նաև օտար տիրապետության վարչական համակարգերի համատեքստում։ Այդ պատճառով վերնագիրը կարող է ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրել իշխանության, հասարակական կարգի, պաշտոնեական պարտականությունների կամ պատմական միջավայրի հետ կապված թեմաների վրա։ Այնուամենայնիվ, միայն բառի նշանակությունից հնարավոր չէ եզրակացնել, որ գիրքը պատմական երկ է կամ որ դրա գլխավոր հերոսը որևէ կոնկրետ պաշտոնյա է։ «Գիրք Ա» նշումը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունն ունի առաջին գրքի կամ առաջին մասի բնորոշում, ինչը կարող է նշանակել բազմամաս ստեղծագործության առաջին հատված կամ որևէ շարքի առաջին հատոր։ Առանց ամբողջական մատենագիտական նկարագրության հնարավոր չէ հաստատել՝ արդյոք հաջորդաբար լույս են տեսել այլ գրքեր, թե այդ նշումը պարզապես կիրառվել է ստեղծագործության ներքին կառուցվածքը ներկայացնելու համար։ Եթե վերնագիրը վերաբերում է գեղարվեստական ստեղծագործության, այն կարող է ներառել պատմողական նյութ, կերպարների գործողություններ և հասարակական հարաբերությունների նկարագրություն, իսկ եթե ունի պատմագիտական կամ ուսուցողական բնույթ, ապա կարող է անդրադառնալ տվյալ բառի հետ կապված պատմական կամ վարչական հասկացություններին։ Սակայն այս հնարավորություններից որևէ մեկը հաստատված համարել չի կարելի՝ առանց գրքի տեքստի ուսումնասիրության։ XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին հայերեն տպագիր գրականությունը ներառում էր տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ գեղարվեստական երկերից և թարգմանություններից մինչև պատմական, կրթական ու բարոյախրատական աշխատություններ։ Այդ հրատարակությունները նպաստում էին հայերեն ընթերցանության տարածմանը, գրական ճաշակի ձևավորմանը և հայալեզու մշակութային կյանքի զարգացմանը։ Ալեքսանդրապոլը տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական հասարակական, մշակութային և կրթական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ տպագրվում էին տարբեր բնույթի հայերեն գրքեր ու այլ նյութեր։ Քաղաքի տպագրական գործունեությունը նպաստում էր գրական ստեղծագործությունների հասանելիությանը և տեղական ընթերցողական միջավայրի զարգացմանը։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրքի պատմությամբ, հին տպագիր նյութերի մատենագիտությամբ և Ալեքսանդրապոլի մշակութային կյանքով զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Եթե գրքի բնագիրը հասանելի լինի, հնարավոր կլինի ավելի հստակ որոշել դրա ժանրը, թեմատիկ ուղղվածությունը, հեղինակի մտադրությունը, հիմնական կերպարները կամ քննարկվող պատմական հարցերը։ Մինչ այդ առավել հիմնավոր է այն ներկայացնել որպես XX դարի սկզբի հայերեն տպագիր հրատարակություն՝ առաջին գրքի կամ մասի նշումով, որի կոնկրետ բովանդակությունը վերնագրից միանշանակ չի բացահայտվում։

    Обновлено. 2026-10-24
    Ոստիկ․ գիրք Ա
    Онлайн

    Биология

    Физиологические аспекты популяционного мониторинга состояния здоровья формирующих его факторов у школьников и студентов Нагорного Карабаха

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է բնակչության առողջական վիճակի պոպուլյացիոն մոնիթորինգի ֆիզիոլոգիական ասպեկտներին՝ կենտրոնանալով դպրոցականների և ուսանողների խմբերում առողջությունը ձևավորող գործոնների գնահատման վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի հիմնական ցուցանիշները՝ սրտանոթային, շնչառական, նյարդային և հենաշարժական համակարգերի հարմարվողական հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց փոփոխականությունը աճի և զարգացման տարբեր փուլերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են երիտասարդ բնակչության առողջության վրա՝ ներառյալ ֆիզիկական ակտիվության մակարդակը, սննդային սովորությունները, ուսումնական ծանրաբեռնվածությունը, հոգեսոցիալական սթրեսը և շրջակա միջավայրի պայմանները։ Վերլուծվում են նաև ֆունկցիոնալ փորձարկումների և կենսաչափական ցուցանիշների կիրառմամբ իրականացվող մոնիթորինգային մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս գնահատել հարմարվողականության մակարդակը և վաղ փուլերում հայտնաբերել շեղումներ առողջական վիճակում։

    Обновлено. 2026-09-14
    Физиологические аспекты популяционного мониторинга состояния здоровья формирующих его факторов у школьников и студентов Нагорного Карабаха
    Онлайн

    Сельское хозяйство

    Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մայիս, թիվ 5)

    Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

    Обновлено. 2026-09-20
    Նոր գրքեր : Գյուղատնտեսություն : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Մայիս, թիվ 5)
    Онлайн

    Литература

    Սայաթ-Նովա

    Սայաթ-Նովան հայ միջնադարյան և նոր շրջանի աշուղական արվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկն է, որը հայտնի է որպես բանաստեղծ, երգիչ և երաժիշտ, ում ստեղծագործությունները դարձել են կովկասյան մշակույթի անբաժանելի մասը։ Նրա իրական անունը Հարություն Սայադյան է, և նա ծնվել է Թիֆլիսում, որտեղ էլ ձևավորվել է նրա բազմալեզու ստեղծագործական աշխարհը՝ գրելով հայերեն, վրացերեն և թուրքերեն։ Սայաթ-Նովայի արվեստը առանձնանում է սիրո, մարդկային զգացմունքների, բարոյական արժեքների և հոգևոր գեղեցկության խորքային արտահայտմամբ, որտեղ նա հաճախ ներկայացնում է սիրահարի տառապանքները, հավատարմությունը և հոգու ազնվությունը։ Նրա երգերն ու բանաստեղծությունները կառուցված են աշուղական ավանդույթների վրա, սակայն միաժամանակ ունեն բարձր գրական արժեք և փիլիսոփայական խորություն։ Սայաթ-Նովան ծառայել է նաև որպես պալատական աշուղ վրաց արքունիքում, սակայն հետագայում հրաժարվել է այդ կյանքից և դարձել հոգևորական՝ շարունակելով իր ստեղծագործական ուղին։ Նրա ստեղծագործությունների լեզուն պարզ է, բայց հուզականորեն հարուստ, ինչը թույլ է տալիս լսողին կամ ընթերցողին անմիջապես զգալ նրա ապրումները և մտքերը։ Սայաթ-Նովայի երգերը մինչ օրս հնչում են տարբեր կատարողների կողմից և համարվում են հայկական և կովկասյան երաժշտական ժառանգության կարևոր մաս։ Նրա անունը դարձել է սիրո և մարդկային ազնվության խորհրդանիշ, իսկ նրա ստեղծագործությունները շարունակաբար ուսումնասիրվում են որպես աշուղական արվեստի բարձրագույն օրինակ։

    Обновлено. 2026-09-19
    Սայաթ-Նովա
    Онлайн

    Биология

    Ուսանողների սիրտ-անոթային համակարգի գործառական փոփոխությունները և դրանց շտկումը ոչ դեղորայքային միջոցներով ուսումնական ծանրաբեռնվածության պայմաններում

    Գիրքը ներկայացնում է ուսանողների սիրտ-անոթային համակարգում առաջացող գործառական փոփոխությունների պատճառները, առանձնահատկությունները և դրանց կանխարգելման ու շտկման արդյունավետ եղանակները՝ ուսումնական բարձր ծանրաբեռնվածության պայմաններում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է մտավոր և հուզական լարվածության ազդեցությունը օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական համակարգերի վրա, գնահատվում են սրտի աշխատանքի, զարկերակային ճնշման, անոթային տոնուսի և ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ դեղորայքային միջամտություններին՝ ներառյալ ֆիզիկական ակտիվության ճիշտ կազմակերպումը, շնչառական վարժությունները, առողջ կենսակերպի սկզբունքները, սննդակարգի կարգավորումը, հանգստի ռեժիմի պահպանումը և սթրեսի կառավարման մեթոդները։ Հեղինակը ներկայացնում է գիտական հետազոտությունների արդյունքներ, գործնական առաջարկություններ և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետության գնահատում՝ նպատակ ունենալով նպաստել ուսանողների առողջության պահպանմանը, աշխատունակության բարձրացմանը և սիրտ-անոթային համակարգի բնականոն գործունեության վերականգնմանը։ Գիրքը նախատեսված է բժիշկների, ֆիզիոլոգների, առողջապահության մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և առողջ ապրելակերպի հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-09-22
    Ուսանողների սիրտ-անոթային համակարգի գործառական փոփոխությունները և դրանց շտկումը ոչ դեղորայքային միջոցներով ուսումնական ծանրաբեռնվածության պայմաններում
    Онлайн

    Лингвистика

    Էլեկտրոնային մամուլի լեզուն (բառային կազմ, քերականական համակարգ)

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոնային մամուլի լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բառային կազմին և քերականական համակարգին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում ձևավորվող և զարգացող լեզվական նյութը, որը պայմանավորված է էլեկտրոնային լրատվամիջոցների արագ տարածմամբ, տեղեկատվության փոխանցման նոր ձևերով և ընթերցողի հետ հաղորդակցության առանձնահատկություններով։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է էլեկտրոնային մամուլում կիրառվող բառապաշարի կառուցվածքը, դրա ծագումնաբանական և գործառական բազմազանությունը, նորաբանությունների, փոխառությունների, մասնագիտական ու հասարակական-քաղաքական բառապաշարի գործածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բառային փոփոխություններին, որոնք արտացոլում են հասարակական կյանքի, տեխնոլոգիաների, քաղաքականության, տնտեսության և մշակույթի զարգացումները։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է էլեկտրոնային միջավայրը նպաստում նոր բառերի ու արտահայտությունների տարածմանը, ինչպես նաև արդեն գոյություն ունեցող լեզվական միավորների իմաստային կամ գործառական փոփոխություններին։ Ուսումնասիրության մյուս կարևոր ուղղությունը քերականական համակարգն է, որի շրջանակում դիտարկվում են բառաձևերի, նախադասությունների կառուցվածքի, շարահյուսական կապերի և խոսքի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Էլեկտրոնային մամուլի լեզուն առանձնանում է տեղեկատվության արագ և խտացված փոխանցման ձգտմամբ, ինչի հետևանքով կարող են ի հայտ գալ կարճ, դինամիկ և երբեմն խոսակցական կառուցվածքներ, վերնագրային յուրահատուկ ձևեր և տեղեկատվության մատուցման նոր եղանակներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև գրական լեզվի նորմերի պահպանման և դրանցից շեղումների խնդիրներին՝ դիտարկելով ուղղագրական, քերականական, բառագործածական և ոճական երևույթները։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ էլեկտրոնային մամուլը միաժամանակ հանդես է գալիս որպես լեզվական փոփոխությունների արտացոլող և դրանց տարածմանը նպաստող միջավայր։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և նոր հաղորդակցական մշակույթի պայմաններում ինչպես են փոխվում հայերենի բառային ու քերականական դրսևորումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, լրագրողների, խմբագիրների, հաղորդակցության մասնագետների, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, այն ներկայացնում է էլեկտրոնային մամուլի լեզուն որպես ժամանակակից հայերենի ակտիվ և փոփոխվող գործառական ոլորտ՝ բացահայտելով դրա բառապաշարային և քերականական հիմնական առանձնահատկություններն ու զարգացման միտումները։

    Обновлено. 2026-09-20
    Էլեկտրոնային մամուլի լեզուն (բառային կազմ, քերականական համակարգ)