Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1986, Փետրվար, թիվ 2)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և լեզուների ուսանողներին ապահովել արդի միջազգային գրականության մասին տեղեկությամբ և հեշտացնել կողմնորոշումը տարբեր լեզուներով հրատարակված նոր նյութերի մեջ։ Ցանկում ընդգրկվում են գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի գրքեր՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով, որոնք արտացոլում են համաշխարհային հրատարակչական գործընթացների հիմնական ուղղությունները և գիտական ու մշակութային փոխանակումների զարգացումը։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր գործիք միջազգային տեղեկատվության հասանելիության համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային արտադրանքը, համեմատել մոտեցումները և օգտագործել դրանք ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով միջազգային գիտական հաղորդակցությունը։
Updated: 2026-11-02
Mathematics
Полугруппа эндоморфизмов и автоморфизмы некоторых относительно свободных групп
Այս աշխատությունը նվիրված է որոշ հարաբերականորեն ազատ խմբերի էնդոմորֆիզմների կիսախմբերի և ավտոմորֆիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում խմբերի տեսության այն խնդիրներն են, որոնք վերաբերում են տվյալ խմբի ներքին կառուցվածքի և նրա վրա գործող հոմոմորֆիզմների փոխկապակցվածությանը։ Էնդոմորֆիզմների կիսախումբը դիտարկվում է որպես խմբի ինքնահոմոմորֆիզմների բազմություն՝ կազմության գործողության նկատմամբ, իսկ ավտոմորֆիզմները՝ որպես այնպիսի էնդոմորֆիզմներ, որոնք ունեն հակադարձ հոմոմորֆիզմ և պահպանում են խմբի ամբողջ կառուցվածքը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հարաբերականորեն ազատ խմբերի ներկայացումները, գեներացնող տարրերի համակարգերը, սահմանող հարաբերությունները և այն պայմանները, որոնց դեպքում խմբի էնդոմորֆիզմներն ու ավտոմորֆիզմները ձեռք են բերում որոշակի կառուցվածքային հատկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էնդոմորֆիզմների կիսախմբի կառուցվածքի բացահայտմանը, դրա ենթակառուցվածքներին, ինվարիանտներին և ավտոմորֆիզմների խմբի հետ ունեցած կապերին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այն հարցը, թե ինչպես են հարաբերականորեն ազատ խմբի սահմանող հարաբերությունները սահմանափակում հնարավոր ինքնաձևափոխությունները և ինչ պայմաններում կարելի է ամբողջությամբ նկարագրել ավտոմորֆիզմների խումբը։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել խմբերի հոմոմորֆիզմների, ազատ արտադրյալների, ներկայացումների, գործակից խմբերի և այլ հանրահաշվական կառուցվածքների ուսումնասիրության մեթոդներ։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել ոչ միայն կոնկրետ դասի խմբերի էնդոմորֆիզմների և ավտոմորֆիզմների նկարագրությանը, այլև ավելի ընդհանուր հանրահաշվական օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Թեման ունի տեսական նշանակություն, քանի որ խմբի ինքնաձևափոխությունների ուսումնասիրությունը կարևոր դեր ունի խմբի կառուցվածքի, նրա ինվարիանտների և ներքին սիմետրիաների բացահայտման գործում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել աբստրակտ հանրահաշվի, խմբերի տեսության և ազատ ու հարաբերականորեն ազատ հանրահաշվական կառուցվածքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին և ուսանողներին։
Updated: 2026-09-23
History
Ալեքսանդր Մակեդոնացի
Ալեքսանդր Մակեդոնացին համաշխարհային պատմության ամենանշանավոր պետական և ռազմական գործիչներից մեկի՝ Մակեդոնիայի արքա Ալեքսանդր III-ի կյանքի, գործունեության, նվաճումների և պատմական ժառանգության մասին պատմող աշխատություն է։ Այն ներկայացնում է այն բացառիկ պատմական ժամանակաշրջանը, երբ Հին Հունաստանի քաղաքական ու մշակութային աշխարհը դուրս եկավ իր ավանդական սահմաններից և Ալեքսանդրի արշավանքների շնորհիվ անմիջականորեն առնչվեց Արևելքի հին քաղաքակրթություններին։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում Մակեդոնիայի հզորացմանը, Ալեքսանդրի իշխանության հաստատմանը, նրա ռազմական ու քաղաքական նպատակներին, ինչպես նաև այն պատմական իրադարձություններին, որոնք պայմանավորեցին նրա կայսրության ձևավորումն ու ընդարձակումը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում պարսկական Աքեմենյան տերության դեմ իրականացված արշավանքներին, Փոքր Ասիայի, Սիրիայի, Եգիպտոսի, Միջագետքի, Պարսկաստանի և Կենտրոնական Ասիայի տարածքներում տեղի ունեցած նվաճումներին, ինչպես նաև Հնդկաստան հասած ռազմական արշավին։ Ալեքսանդրի գործունեությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես ռազմական հաղթանակների և տարածքային ընդարձակման պատմություն, այլև որպես քաղաքական մտածողության, պետական կառավարման, դիվանագիտության և տարբեր ժողովուրդների միջև հարաբերությունների ձևավորման կարևոր գործընթաց։ Աշխատության մեջ էական նշանակություն ունի հելլենիզմի պատմական երևույթի ըմբռնումը, քանի որ Ալեքսանդրի նվաճումներն արմատապես փոխեցին Միջերկրական ծովից մինչև Արևելքի խորքերը տարածվող աշխարհաքաղաքական և մշակութային միջավայրը։ Նրա արշավանքների հետևանքով հունական լեզուն, մշակույթը, գիտական միտքը, արվեստն ու քաղաքաշինական ավանդույթները տարածվեցին բազմաթիվ երկրներում՝ միաժամանակ փոխազդելով տեղական քաղաքակրթությունների և դարավոր ավանդույթների հետ։ Այս գործընթացը նպաստեց նոր քաղաքային կենտրոնների ձևավորմանը, առևտրական և մշակութային կապերի ընդլայնմանը, ինչպես նաև Արևելքի և Արևմուտքի միջև գիտելիքների ու գաղափարների փոխանակմանը։ Կարևորվում է նաև Ալեքսանդրի անձի պատմական գնահատականը՝ նրա բացառիկ կազմակերպչական ունակությունները, ռազմավարական մտածողությունը, առաջնորդի հատկանիշները, փառասիրությունը և աննախադեպ նվաճումների ձգտումը։ Նրա կերպարը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ անհատի դերին պատմության ընթացքի մեջ, պետական իշխանության բնույթին, ռազմական ուժի հնարավորություններին և սահմանափակումներին, ինչպես նաև նվաճումների քաղաքական ու մարդկային հետևանքներին։ Աշխատության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Ալեքսանդրի գործունեությունը դիտարկվում է հին աշխարհի լայն պատմական համատեքստում՝ ընդգծելով հունական, պարսկական, եգիպտական և արևելյան քաղաքակրթությունների փոխհարաբերությունները։ Առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացնում նրա նվաճումների ազդեցությունը Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների պատմական միջավայրի վրա, քանի որ Ալեքսանդրի արշավանքները նոր իրողություններ ստեղծեցին Առաջավոր Ասիայի քաղաքական կյանքում և նշանակալի փոփոխություններ առաջացրին տարածաշրջանի միջազգային հարաբերություններում։ Նրա մահից հետո ձևավորված քաղաքական իրավիճակը, կայսրության մասնատումը և հելլենիստական պետությունների առաջացումը ևս կարևոր նշանակություն ունեն այդ ժամանակաշրջանի պատմական զարգացումները հասկանալու համար։ Ստեղծագործությունն արժեքավոր է ինչպես պատմական կենսագրության, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, հին քաղաքակրթությունների և ռազմական պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ճանաչելու հնագույն աշխարհի ամենաազդեցիկ առաջնորդներից մեկին, հասկանալու նրա նվաճումների իրական պատմական նշանակությունը և գնահատելու այն երկարատև քաղաքական ու մշակութային փոփոխությունները, որոնք պայմանավորեցին հելլենիստական դարաշրջանի ձևավորումը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների, հին աշխարհի քաղաքակրթություններով հետաքրքրվողների և լայն ընթերցողական շրջանակների համար՝ նպաստելով պատմական մտածողության զարգացմանը և համաշխարհային պատմության առանցքային իրադարձությունների ամբողջական ընկալմանը։
Updated: 2026-11-19
Economics
Ջոն Մեյնարդ Քեյնս. մոնետարիզմ
Այս թեման ներկայացնում է XX դարի տնտեսական մտքի երկու կարևոր ուղղություններ՝ քեյնսյան մոտեցումը և մոնետարիզմը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը մակրոտնտեսական քաղաքականության ձևավորման վրա։ Ջոն Մեյնարդ Քեյնս-ի գաղափարների հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ տնտեսությունը կարող է երկար ժամանակ գտնվել ոչ հավասարակշռված վիճակում, և պետության ակտիվ միջամտությունը՝ հատկապես հարկաբյուջետային քաղաքականության միջոցով, անհրաժեշտ է պահանջարկը խթանելու, գործազրկությունը նվազեցնելու և տնտեսական անկումները մեղմելու համար։ Քեյնսյան տեսությունը հատկապես արդիական դարձավ Մեծ դեպրեսիայի պայմաններում, երբ շուկայի ինքնակարգավորման գաղափարը բավարար չեղավ տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարելու համար։ Մյուս կողմից մոնետարիզմը՝ որպես ուղղություն, առավել զարգացել է XX դարի երկրորդ կեսին և կապված է այն գաղափարի հետ, որ տնտեսության կայունության հիմնական գործոնը փողի զանգվածի վերահսկումն է, իսկ պետության միջամտությունը պետք է լինի սահմանափակ։ Monetarism-ի ներկայացուցիչները պնդում էին, որ գնաճը և տնտեսական տատանումները հիմնականում պայմանավորված են դրամական քաղաքականության սխալներով, և կենտրոնական բանկերը պետք է հետևողականորեն կարգավորեն փողի առաջարկը։ Այս երկու մոտեցումները հաճախ հակադրվում են միմյանց՝ Քեյնսը շեշտում է պահանջարկի կառավարումը պետական ծախսերով, իսկ մոնետարիզմը՝ փողի զանգվածի կայուն աճի կարևորությունը, սակայն ժամանակակից մակրոտնտեսական քաղաքականությունները հաճախ համադրում են այս գաղափարները՝ փորձելով ապահովել ինչպես աճ, այնպես էլ գնաճի վերահսկում։
Updated: 2026-10-23
Literature
Թինգշփիլի պրոբլեմատիկան
Թատերագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս ատենախոսությունը նվիրված է նացիստական Գերմանիայում ձևավորված թատերական առանձնահատուկ երևույթի՝ թինգշփիլի (Thingspiel) ուսումնասիրությանը՝ որպես նացիստական գաղափարախոսության քարոզչության և հասարակական գիտակցության վրա ազդեցություն գործելու միջոց։ Քննության են առնվում թինգշփիլի առաջացման պատմաքաղաքական նախադրյալները, դրա գաղափարական հիմքերը և նացիստական վարչակարգի մշակութային քաղաքականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թինգշփիլի՝ որպես երգչախմբային, զանգվածային և ազգային-պաշտամունքային թատրոնի առանձնահատկություններին, բեմադրական կառուցվածքին, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցներին և հանդիսատեսի ներգրավման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են թատերական ներկայացումների միջոցով զանգվածային ինքնության ձևավորման, հասարակության գաղափարական համախմբման և նացիստական «ազգային միաբանության» (Volksgemeinschaft) գաղափարի տարածման նպատակները։ Քննարկվում են թինգշփիլի գեղարվեստական և քարոզչական գործառույթների փոխհարաբերությունները, թատերական արվեստի քաղաքական գործիքավորման մեխանիզմները և զանգվածային ներկայացումների ազդեցության հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են թինգշփիլի կապերը գերմանական թատերական ավանդույթների, ծիսական ներկայացումների, քաղաքական խորհրդանշանների և ամբողջատիրական մշակույթի դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նացիստական գաղափարախոսության տարածման գործում թատրոնի օգտագործման պատմական փորձին, արվեստի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քարոզչական թատրոնի գեղագիտական ու գաղափարական հակասություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թատերագիտության, գերմանական թատրոնի պատմության, մշակութաբանության, քաղաքական քարոզչության և ամբողջատիրական վարչակարգերի մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-08
Religion
Սուրբ վայրերի ազգային սեփականությունների, համատեղ իրավունքների, արարողությունների և սովորույթների բովանդակությունը
Աշխատությունը նվիրված է տնօրինական սուրբ վայրերի հետ կապված ազգային սեփականության, համատեղ իրավունքների, արարողությունների և սովորույթների ներկայացմանը։ Այն անդրադառնում է սրբավայրերի նկատմամբ տարբեր ազգային և եկեղեցական համայնքների իրավունքներին, դրանց օգտագործման ու պահպանության կարգին, ինչպես նաև այնտեղ հաստատված ավանդական պարտականություններին և ծիսական կանոններին։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի Երուսաղեմի քրիստոնեական սրբավայրերի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ այդ վայրերը դարեր շարունակ եղել են տարբեր եկեղեցիների ու համայնքների հոգևոր կյանքի կենտրոններ և միաժամանակ՝ սեփականության, իրավասությունների ու արարողակարգային պարտականությունների բարդ հարաբերությունների միջավայր։ Սրբավայրերի տնօրինման հարցերը ներառում են ոչ միայն նյութական սեփականության խնդիրներ, այլև պատմականորեն ձևավորված իրավունքներ, պաշտամունքային արարողությունների կատարման կարգ, տոնական օրերի կազմակերպում և համայնքային ավանդույթների պահպանում։ Աշխատությունը կարևոր է եկեղեցական իրավունքի, հայոց եկեղեցու պատմության, Երուսաղեմի հայ համայնքի հոգևոր ու հասարակական կյանքի և քրիստոնեական սրբավայրերի կառավարման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ կարող է ներկայացնել կրոնական համայնքների համակեցության և սրբավայրերի շուրջ ձևավորված պատմական հարաբերությունների հետազոտման տեսանկյունից։
Updated: 2026-10-31