Էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրների օգտագործման էկոլոգատնտեսական հեռանկարները ՀՀ-ում

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ամրանային պողպատի և թեթև լիթոիդապեմզաբետոնի համատեղ աշխատանքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութերի ազդեցությանը ամրան–բետոն շփման գոտու մեխանիկական հատկությունների վրա։ Հետազոտության առանցքում ամրանի և բետոնային միջավայրի միջև կապակցման ամրությունն է, որը երկաթբետոնե տարրերի կրողունակության, ճաքակայունության և դեֆորմացիոն աշխատանքի կարևոր պայմաններից է։ Քննվում են թեթև լցանյութի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, բետոնի կառուցվածքի ձևավորումը և դրանց ազդեցությունը ամրանային ձողերի հետ կապակցման բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սուպերպլաստիֆիկացնող հավելանյութի կիրառմամբ բետոնային խառնուրդի շարժունակության, համասեռության և կառուցվածքային խտության փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությանը ամրանի շուրջ ձևավորվող կոնտակտային գոտու որակի վրա։ Ուսումնասիրվում են կապակցումն ապահովող հիմնական մեխանիզմները՝ բետոնի և պողպատի մակերևույթների կպչուն փոխազդեցությունը, շփումը և պարբերական պրոֆիլ ունեցող ամրանի դեպքում մեխանիկական փոխկապակցումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բետոնի ամրության, խտության, ամրանի տրամագծի և մակերևույթի բնույթի, ամրացման երկարության ու այլ կառուցվածքային գործոնների ազդեցության համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ամրանի տեղաշարժի և կապակցման լարումների միջև հարաբերությունները, ինչպես նաև բեռնավորման ընթացքում կոնտակտային գոտում զարգացող փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի թեթև բետոնի առանձնահատկությունների համեմատումը սովորական ծանր բետոնի վարքագծի հետ, քանի որ ծակոտկեն լցանյութի կիրառումը կարող է փոփոխել ինչպես նյութի ընդհանուր մեխանիկական հատկությունները, այնպես էլ ամրան–բետոն փոխազդեցությունը։ Ստացված օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգտագործվել թեթև երկաթբետոնե կառուցվածքների հաշվարկային մոտեցումների ճշգրտման, ամրանի խարսխման պայմանների գնահատման և կառուցվածքային լուծումների արդյունավետության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական նյութագիտության, երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության և շինարարական մեխանիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել թեթև բետոնի և ամրանի հուսալի համատեղ աշխատանքը ժամանակակից քիմիական հավելանյութերի կիրառման պայմաններում։

Математика

Գիրքը նվիրված է մեխանիկական համակարգերում լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով կտոր-միատարր շերտերի և կիսահարթությունների վարքին, երբ դրանց կառուցվածքում առկա են ճաքեր կամ բացարձակ կոշտ ներառումներ։ Աշխատության կենտրոնում այն բարդ խնդիրներն են, որոնք առաջանում են նյութի տարբեր հատկություններ ունեցող հատվածների փոխազդեցության, երկրաչափական ոչ միատարրության և արտաքին ջերմաստիճանային դաշտի միաժամանակյա ազդեցության պայմաններում։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես են ջերմային ազդեցությունները փոխում մարմնի ներքին լարվածությունները և դեֆորմացիաները, ինչպես են ձևավորվում լարվածությունների կենտրոնացման գոտիները ճաքերի շուրջ, և ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ բացարձակ կոշտ ներառումները նյութի ընդհանուր մեխանիկական վարքի վրա։ Աշխատության թեման հատկապես կարևոր է այն խնդիրների համար, որտեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն արտաքին մեխանիկական բեռնվածքները, այլև ջերմային ընդարձակումը, նյութի տարբեր ֆիզիկական հատկությունները և կառուցվածքային արատները։ Տեսական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս նկարագրելու նյութի ներսում լարվածությունների ու դեֆորմացիաների բաշխումը և գնահատելու ճաքերի ու ներառումների ազդեցությունը համակարգի ամրության և կայունության վրա։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կիրառական նշանակություն ունեն շինարարական կոնստրուկցիաների, մեքենաշինական տարրերի, կոմպոզիտային նյութերի, ջերմային ազդեցությունների ենթարկվող ինժեներական համակարգերի և այլ բարդ կառուցվածքների նախագծման ու հուսալիության գնահատման համար։ Գրքի բովանդակությունը հիմնականում նախատեսված է այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կիրառական մաթեմատիկայով, առաձգականության տեսությամբ, դեֆորմացվող պինդ մարմնի մեխանիկայով և ճեղքվածքների մաթեմատիկական մոդելավորմամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ճարտարագետների համար, քանի որ ներկայացվող խնդիրները համատեղում են մաթեմատիկական ապարատը և իրական ինժեներական համակարգերում հանդիպող մեխանիկական ու ջերմային երևույթները։

Технология

Շինարարական և նյութագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արդյունաբերական ու քաղաքացիական շինարարության մեջ կիրառման համար բարձր ամրություն ունեցող բետոնների կազմերի մշակման և դրանց ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների կատարելագործման խնդիրներին։ Քննության են առնվում բետոնի հիմնական բաղադրիչների ընտրության, դրանց հարաբերակցության որոշման և կառուցվածքի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կապակցանյութերի, լցանյութերի, ջրի և տարբեր հավելանյութերի ազդեցությանը բետոնի ամրության, խտության, երկարակեցության և շահագործման հուսալիության վրա։ Վերլուծվում են բետոնային խառնուրդների պատրաստման տեխնոլոգիական պայմանները, կարծրացման գործընթացները և տարբեր արտաքին գործոնների ազդեցությամբ նյութի հատկությունների փոփոխությունները։ Քննարկվում են բարձրամուր բետոնների կիրառման հնարավորությունները շենքերի, արտադրական կառույցների և մեծ մեխանիկական բեռնվածությունների ենթարկվող շինարարական տարրերի պատրաստման ժամանակ։ Կարևորվում են նյութի պահանջվող ամրության ապահովումը, հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը և պատրաստի կառուցվածքների ծառայության ժամկետի բարձրացումը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարական նյութերի, բետոնի տեխնոլոգիայի, արդյունաբերական և քաղաքացիական շինարարության ոլորտների մասնագետների, նախագծողների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց Արևելից կողմերի պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով «Աշխարհացոյց» կարևորագույն միջնադարյան աշխարհագրական աղբյուրի տեղեկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում և վերլուծվում են Հայաստանի արևելյան շրջանների աշխարհագրական դիրքը, վարչական ու տարածքային բաժանումները, բնակավայրերը, գավառները, բնական սահմանները և տարածաշրջանի պատմական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը փորձում է «Աշխարհացոյց»-ում պահպանված տեղեկությունները համադրել պատմական և աշխարհագրական այլ տվյալների հետ՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ուսումնասիրվող տարածքների տեղագրության և պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեղանունների, տարածքային սահմանների և դրանց հնարավոր նույնականացման հարցերին, ինչը կարևոր նշանակություն ունի վաղ և միջնադարյան Հայաստանի պատմական քարտեզագրության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը արժեքավոր նյութ է հայ ժողովրդի պատմության, պատմական աշխարհագրության, քարտեզագրության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել ինչպես մասնագետների ու հետազոտողների, այնպես էլ Հայաստանի պատմական տարածքների ու միջնադարյան աշխարհագրական պատկերացումների նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Право

Կյանքի և առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունները համարվում են հասարակության համար առավել վտանգավոր արարքները, քանի որ դրանք անմիջականորեն վնասում են մարդու հիմնական և անօտարելի իրավունքները՝ կյանքն ու առողջությունը։ Այս տեսակի հանցագործությունները ներառում են դիտավորյալ սպանությունը, անզգուշությամբ մահ պատճառելը, մարմնական վնասվածքներ հասցնելը, ծեծը, խոշտանգումը, մարդու առողջությանը վնաս հասցնող այլ գործողությունները, ինչպես նաև այնպիսի արարքներ, որոնք մարդու ֆիզիկական կամ հոգեկան վիճակի վրա ունեն ծանր հետևանքներ։ Իրավական տեսանկյունից մարդու կյանքը և առողջությունը պաշտպանվում են պետության կողմից, քանի որ դրանք համարվում են մարդու գոյության կարևորագույն արժեքները։ Այս հանցագործությունների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ դրանց հետևանքով տուժողը կարող է կրել ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև հոգեբանական և սոցիալական ծանր վնասներ։ Հանցագործությունները կարող են կատարվել տարբեր դրդապատճառներով՝ վրեժխնդրություն, խանդ, շահադիտություն, ընտանեկան կոնֆլիկտներ, կենցաղային վեճեր կամ այլ անձնական պատճառներ։ Ժամանակակից հասարակությունում կյանքի և առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների տարածման պատճառներից են սոցիալական անհավասարությունը, գործազրկությունը, աղքատությունը, ալկոհոլի և թմրամիջոցների օգտագործումը, ընտանեկան բռնությունը, ինչպես նաև իրավական գիտակցության ցածր մակարդակը։ Այսպիսի հանցագործությունները բացասաբար են անդրադառնում ոչ միայն առանձին անձանց, այլ ամբողջ հասարակության անվտանգության և կայունության վրա։ Հատկապես վտանգավոր են դիտավորյալ սպանությունները և ծանր մարմնական վնասվածքները, քանի որ դրանք հաճախ ունեն անդառնալի հետևանքներ։ Օրենսդրությամբ սահմանվում են խիստ պատիժներ նման հանցագործությունների համար՝ ազատազրկում, որոշ դեպքերում ցմահ ազատազրկում և այլ իրավական սահմանափակումներ։ Միևնույն ժամանակ կարևոր նշանակություն ունի հանցագործությունների կանխարգելումը, որը պետք է իրականացվի ինչպես իրավապահ մարմինների, այնպես էլ կրթական և սոցիալական կառույցների կողմից։ Հասարակության իրավական դաստիարակությունը, ընտանեկան առողջ մթնոլորտի ձևավորումը, սոցիալական խնդիրների լուծումը և երիտասարդների շրջանում բռնության հանդեպ բացասական վերաբերմունքի զարգացումը կարող են նպաստել նման հանցագործությունների նվազեցմանը։ Այս թեման կարևոր է ոչ միայն իրավագիտության, այլ նաև հասարակագիտության և բարոյագիտության տեսանկյունից, քանի որ այն առնչվում է մարդու կյանքի արժեքի, մարդկային արժանապատվության և հասարակական անվտանգության պահպանման հիմնախնդիրներին։

История

Հայաստանը 1912-1920 թվականներին-ը նորագույն պատմության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի և Հայաստանի քաղաքական, ռազմական և հասարակական զարգացումները 1912-ից մինչև 1920 թվականները՝ ընդգրկելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի շրջանը, Օսմանյան կայսրության անկման գործընթացները, Հայոց ցեղասպանության հետևանքները և հայկական պետականության վերականգնման փորձերը, աշխատությունում մանրամասն վերլուծվում են 1915 թվականի ողբերգական իրադարձությունները և դրանց ազդեցությունը հայ ժողովրդագրական, սոցիալական և քաղաքական կառուցվածքի վրա, ինչպես նաև անդրադարձ է կատարվում կամավորական շարժումներին, հայկական զինված ուժերի ձևավորմանը և Կովկասյան ճակատում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններին, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1918 թվականին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծմանը, նրա պետականաշինական քայլերին, արտաքին քաղաքական մարտահրավերներին, տնտեսական դժվարություններին և ներքին քաղաքական զարգացումներին, ինչպես նաև 1920 թվականի բարդ շրջափուլին, երբ տարածաշրջանային և միջազգային գործոնների ազդեցությամբ փոխվեց Հայաստանի պետական կարգավիճակը, աշխատությունը փորձում է ամբողջական պատկեր տալ այդ վճռորոշ ժամանակահատվածի մասին՝ ցույց տալով ինչպես ազգային գոյատևման պայքարը, այնպես էլ պետականության ձևավորման բարդ ընթացքը։