Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Կարտոֆիլի սորտերի և սորտատիպերի համեմատական ուսումնասիրումը Իրանի Գոլեստան նահանգի լեռնային և հարթավայրային պայմաններում / Comparative study of potato cultivars and clones under mountain and plain conditions of Golestan province of Iran
Կարտոֆիլի սորտերի և սորտատիպերի համեմատական ուսումնասիրումը Իրանի Գոլեստան նահանգի լեռնային և հարթավայրային պայմաններում ուղղված է տարբեր ագրոէկոլոգիական գոտիներում բույսերի հարմարվողականության, բերքատվության և որակական ցուցանիշների գնահատմանը՝ հաշվի առնելով կլիմայական, հողային և միկրոկլիմայական առանձնահատկությունները։ Գոլեստան նահանգը բնութագրվում է զգալի բարձրաչափական տարբերություններով, որտեղ լեռնային շրջաններում գերակշռում են ավելի զով կլիմա, բարձր խոնավություն և կարճ վեգետացիոն շրջան, իսկ հարթավայրերում՝ ավելի տաք և չոր պայմաններ՝ երկար աճման սեզոնով, ինչը ստեղծում է տարբեր պահանջներ կարտոֆիլի սորտերի նկատմամբ։ Համեմատական ուսումնասիրության հիմնական նպատակներից է տարբեր սորտերի ադապտացիոն կարողության, բերքատվության կայունության և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականության գնահատումը՝ հատկապես ուշացած մաշկային հիվանդության (phytophthora infestans) և այլ սնկային վարակների նկատմամբ։ Լեռնային պայմաններում հաճախ առավել արդյունավետ են համարվում վաղահաս և ցրտադիմացկուն սորտերը, որոնք կարողանում են կարճ վեգետացիոն շրջանում ձևավորել բավարար բերք, մինչդեռ հարթավայրային գոտիներում ավելի բարձր արդյունքներ կարող են տալ միջին և ուշահաս սորտերը՝ պայմանով, որ ապահովված է բավարար ոռոգում և սննդային ռեժիմ։ Սորտատիպերի համեմատական վերլուծությունը ներառում է նաև կարտոֆիլի պալարների չափը, օսլայի պարունակությունը, պահեստավորման ունակությունը և շուկայական որակական հատկանիշները, որոնք կարևոր են տնտեսական արդյունավետության տեսանկյունից։ Հետազոտություններում կիրառվում են դաշտային փորձարարական դիզայններ, կրկնություններով փորձարկումներ և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ՝ արդյունքների հավաստիությունն ապահովելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, նման համեմատական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ընտրել տարածաշրջանային պայմաններին առավել հարմար կարտոֆիլի սորտեր՝ բարձրացնելով արտադրողականությունը և ապահովելով ագրարային արտադրության կայուն զարգացում Գոլեստան նահանգի տարբեր ագրոէկոլոգիական գոտիներում։
Updated: 2026-09-14
Economics
Տնտեսական անվտանգության հիմնահարցերը ՀՀ-ում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական անվտանգության ձևավորման, պահպանման և ամրապնդման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսության կայուն զարգացման և արտաքին ու ներքին ռիսկերի նկատմամբ դիմադրողականության տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական համակարգի այն գործոններն են, որոնք պայմանավորում են երկրի կարողությունը պահպանելու մակրոտնտեսական կայունությունը, ապահովելու ռազմավարական նշանակություն ունեցող ռեսուրսների հասանելիությունը, արդյունավետորեն օգտագործելու տնտեսական ներուժը և սահմանափակելու տարբեր բնույթի տնտեսական սպառնալիքների ազդեցությունը։ Քննվում են տնտեսական անվտանգության հասկացության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա հիմնական բաղադրիչները և գնահատման համար կիրառվող ցուցանիշների համակարգը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆինանսական, էներգետիկ, պարենային, ներդրումային, արտաքին առևտրային և սոցիալ-տնտեսական անվտանգության փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, արտադրական կարողությունները, ներմուծումից կախվածության հնարավոր ռիսկերը, արտահանման զարգացման պայմանները, պետական ֆինանսների կայունությունը և ֆինանսական համակարգի նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ ազգային տնտեսության զգայունության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով փոքր և բաց տնտեսություններին բնորոշ մարտահրավերները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներդրումային միջավայրի, նորարարությունների, տեխնոլոգիական զարգացման, ենթակառուցվածքների և մարդկային կապիտալի դերին տնտեսական դիմադրողականության բարձրացման գործում։ Սոցիալական բաղադրիչը դիտարկվում է զբաղվածության, եկամուտների, աղքատության և բնակչության կենսամակարդակի հետ կապված խնդիրների շրջանակում, քանի որ երկարաժամկետ տնտեսական անվտանգությունը սերտորեն կապված է հասարակության սոցիալական կայունության հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տնտեսական անվտանգության ցուցանիշների գնահատման և հնարավոր ռիսկերի վաղ բացահայտման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ տարբեր ոլորտների միջև գոյություն ունեցող փոխկախվածությունները հաշվի առնելով։ Տնտեսական անվտանգության ամրապնդման ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսության կառուցվածքային բազմազանեցման, արտադրողականության բարձրացման, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման, ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման և ինստիտուցիոնալ համակարգերի կատարելագործման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, տնտեսական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների և ազգային անվտանգության տնտեսագիտական մոտեցումները՝ երկրի երկարաժամկետ տնտեսական կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնները համակարգված ուսումնասիրելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22
Religion
Մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Նոր Կտակարանը
Գիրքը պարունակում է քրիստոնեական Սուրբ Գրքի Նոր Կտակարանի բնագիրը՝ ներկայացնելով քրիստոնեական հավատքի հիմնարար ուսմունքները, Հիսուս Քրիստոսի կյանքի ու գործունեության մասին ավետարանական վկայությունները և առաքելական ավանդության գրավոր ժառանգությունը։ Նոր Կտակարանը բաղկացած է չորս Ավետարաններից, Առաքյալների գործերից, առաքելական թղթերից և Հայտնության գրքից։ Ավետարանները պատմում են Քրիստոսի ծննդյան, քարոզչության, հրաշքների, առակների, խաչելության և հարության մասին՝ բացահայտելով նրա ուսմունքի բարոյական ու հոգևոր նշանակությունը։ Առաքյալների գործերը ներկայացնում են քրիստոնեական համայնքների ձևավորումն ու տարածումը, իսկ թղթերը լուսաբանում են հավատքի, սիրո, հույսի, փրկության, աստվածային շնորհի, եկեղեցական կյանքի և քրիստոնեական վարքագծի սկզբունքները։ Հայտնության գիրքն իր խորհրդանշական լեզվով անդրադառնում է հավատքի փորձություններին, բարու և չարի պայքարին ու աստվածային արդարության գաղափարին։ Սուրբգրային այս ժողովածուն ոչ միայն դավանաբանական հիմք է քրիստոնեական եկեղեցու համար, այլև մարդկային բարոյականության, հոգևոր ինքնաճանաչման և մշակութային մտածողության կարևոր աղբյուր։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու քրիստոնեական աշխարհայացքի առանցքային գաղափարներին և խորանալու ավետարանական պատգամների իմաստի մեջ։
Updated: 2026-11-08
History
Turkey and the Armenian atrocities
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանում և Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման նախաշեմին հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և կոտորածների պատմական ներկայացմանը և դրա շուրջ ձևավորված պատմագիտական ու քաղաքական մեկնաբանություններին։ Նյութում վերլուծվում են այն իրադարձությունները, որոնք կապված են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի հետ, երբ պետական քաղաքականության, ռազմական գործողությունների և տեղական վարչական կառույցների համադրությամբ իրականացվել են լայնածավալ տեղահանություններ և մարդկային մեծ կորուստներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր պատմագիտական դպրոցների մոտեցումներին՝ մի կողմից փաստագրական աղբյուրների, դիվանագիտական հաղորդագրությունների և ականատեսների վկայությունների վրա հիմնված ուսումնասիրություններին, մյուս կողմից՝ պաշտոնական պետական մեկնաբանություններին և դրանց միջև առկա հակասություններին։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է հիշողության քաղաքականության, միջազգային ճանաչման գործընթացների և պատմական իրադարձությունների գնահատման շուրջ շարունակվող գիտական և քաղաքական բանավեճերի նշանակությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում է, թե ինչպես են այս իրադարձությունները ազդեցություն ունեցել հայ համայնքների ձևավորման վրա սփյուռքում և միջազգային հարաբերություններում պատմական արդարության հարցերի քննարկման վրա։
Updated: 2026-09-08History
Վանական հողատիրությունը և ապահարկության իրավունքը Արևելյան Վրաստանում XVI-XVIII դարերում
Աշխատությունը նվիրված է XVI–XVIII դարերի Արևելյան Վրաստանի սոցիալ-տնտեսական և իրավական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով եկեղեցական հաստատությունների հողային սեփականության, վանական տնտեսությունների կազմակերպման և հարկային արտոնությունների համակարգի վրա։ Հետազոտության առանցքում վանքերի՝ որպես ոչ միայն հոգևոր ու մշակութային, այլև տնտեսական կառույցների գործունեությունն է, նրանց տիրապետության տակ գտնվող հողերի ձևավորման աղբյուրները, կառավարման սկզբունքները և հարաբերությունները աշխարհիկ իշխանության ու տեղական բնակչության հետ։ Քննվում են վանական հողային տիրույթների առաջացման և ընդլայնման տարբեր ձևերը՝ իշխանական ու մասնավոր նվիրատվությունները, ժառանգությունները, ձեռքբերումները և սեփականության իրավունքը հաստատող իրավական փաստաթղթերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ապահարկության իրավունքին՝ որպես եկեղեցական հաստատություններին տրվող տնտեսական և իրավական արտոնության, որը որոշ դեպքերում կարող էր ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն ազատել վանական տնտեսությունները որոշ հարկերից ու պարտավորություններից։ Ուսումնասիրվում է այդ արտոնությունների տրամադրման իրավական հիմքը, դրանց հաստատման և պահպանման մեխանիզմները, ինչպես նաև քաղաքական իշխանության փոփոխությունների ազդեցությունը եկեղեցական սեփականության կարգավիճակի վրա։ Կարևորվում է աշխարհիկ և հոգևոր իշխանությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ վանքերի տնտեսական դիրքը սերտորեն կապված էր միապետական իշխանության, ազնվականության և տեղական կառավարման համակարգի հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին հարկային արտոնությունները նպաստում վանական տնտեսությունների նյութական կայունությանը և ինչ դեր էին խաղում եկեղեցական հաստատությունները գյուղատնտեսական արտադրության, հողօգտագործման ու տեղական տնտեսական հարաբերությունների կազմակերպման մեջ։ Քննվում են նաև վանական տիրույթներում բնակվող գյուղացիական բնակչության իրավական ու տնտեսական պարտավորությունները, հողի օգտագործման ձևերը և եկեղեցական սեփականատերերի հետ ձևավորված հարաբերությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ժամանակաշրջանի իրավական փաստաթղթերի, նվիրատվական ու արտոնագրային գրությունների և այլ պատմական աղբյուրների ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել հողատիրության կառուցվածքն ու հարկային արտոնությունների կիրառման առանձնահատկությունները։ XVI–XVIII դարերի քաղաքական փոփոխությունների համատեքստում վանական սեփականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի սոցիալական կառուցվածքի, եկեղեցու տնտեսական ազդեցության և պետական հարկային քաղաքականության մասին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև եկեղեցական հաստատությունների պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով հոգևոր, տնտեսական և իրավական գործառույթների փոխկապակցվածությունը վաղ նոր շրջանի Արևելյան Վրաստանի հասարակական կյանքում։
Updated: 2026-09-19
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Ապրիլ, թիվ 4)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-03