EXCEL ԱՂՅՈՒՍԱԿԱՅԻՆ ԽՄԲԱԳՐԻՉԻ ԿԻՐԱՌՈՒՄԸ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆՈՒՄ

Литература

Դոն Կիխոտ-ը իսպանական և համաշխարհային գրականության դասական վեպ է, որի հեղինակն է Միգել դե Սերվանտեսը, ստեղծագործությունը պատմում է Ալոնսո Կիխանո անունով ազնվական մարդու մասին, ով կարդացած ասպետական վեպերի ազդեցության տակ կորցնում է իրականության զգացումը և իրեն համարում է ասպետ Դոն Կիխոտ՝ սկսելով «արդարության» և «պատվի» որոնումներով լի արկածային ճանապարհորդություն իր հավատարիմ ուղեկցի Սանչո Պանսայի հետ, վեպը համադրում է կատակերգական և ողբերգական տարրեր՝ ցույց տալով մարդու և իրականության բախումը, իդեալների և իրական կյանքի հակասությունները, ինչպես նաև հասարակության արժեքների քննադատական պատկերումը, ստեղծագործությունը համարվում է ժամանակակից վեպի հիմքերից մեկը և խորապես ազդել է եվրոպական գրականության զարգացման վրա՝ ընդգծելով մարդկային երևակայության ուժը և ինքնախաբեության վտանգները:

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսարևմտյան Իրանում բնակվող ժողովուրդների գենետիկական կառուցվածքի, նրանց միջև կենսաբանական ազգակցության և պատմական ժողովրդագրական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հայրական և մայրական գծերով փոխանցվող գենետիկական մարկերների համադրված վերլուծության միջոցով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Y քրոմոսոմի և միտոքոնդրիումային ԴՆԹ-ի փոփոխականության վրա, որոնք պոպուլյացիոն գենետիկայում հնարավորություն են տալիս համապատասխանաբար ուսումնասիրել հայրական և մայրական ծագումնաբանական գծերի տարածվածությունն ու բազմազանությունը։ Տարբեր բնակչական խմբերից ստացված տվյալների համեմատական ուսումնասիրության միջոցով գնահատվում են գենետիկական նմանություններն ու տարբերությունները, առանձին գենետիկական գծերի հաճախականությունները և պոպուլյացիաների միջև հնարավոր պատմական կապերը։ Կարևորվում է տարածաշրջանի աշխարհագրական և պատմամշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությունը բնակչության գենետիկական կազմի ձևավորման վրա, քանի որ Հյուսիսարևմտյան Իրանը պատմականորեն գտնվել է տարբեր ժողովուրդների տեղաշարժերի, առևտրային ճանապարհների և մշակութային փոխազդեցությունների տարածքում։ Գենետիկական տվյալները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բնակչության ձևավորման երկարաժամկետ գործընթացները, հնարավոր միգրացիոն հոսքերը, տարբեր խմբերի միջև գենային փոխանակությունը և որոշ հայրական կամ մայրական գծերի աշխարհագրական տարածման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Y քրոմոսոմային և միտոքոնդրիումային տվյալների համեմատությանը, քանի որ դրանց միջև արձանագրվող տարբերությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրել անցյալում տղամարդկանց և կանանց տեղաշարժերի ու ժողովրդագրական գործընթացների առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև ուսումնասիրվող խմբերի տվյալների համեմատություն հարևան տարածաշրջանների և այլ պոպուլյացիաների գենետիկական ցուցանիշների հետ՝ ավելի լայն տարածաշրջանային փոխհարաբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Գենետիկական բազմազանության ուսումնասիրությունը կատարվում է բնակչությունների պատմության վերակառուցման համատեքստում և չի ենթադրում անհատների մշակութային, լեզվական կամ ազգային ինքնության որոշում միայն կենսաբանական տվյալների հիման վրա։ Աշխատությունը համադրում է գենետիկայի, մարդաբանության, ժողովրդագրության և բնակչությունների պատմության մոտեցումները՝ տարածաշրջանի բնակչական կազմի ձևավորման վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պոպուլյացիոն և էվոլյուցիոն գենետիկայի, մոլեկուլային մարդաբանության, պատմական ժողովրդագրության և տարածաշրջանի ժողովուրդների ծագման ու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսին Պետերբուրգի և Մոսկվայի համալսարանների նշանակության ուսումնասիրությանը հայ մտավորականության ձևավորման և մասնագիտական պատրաստության գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում ռուսական կայսրության առաջատար բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում հայ երիտասարդների կրթության պայմանները, նրանց մասնագիտական ընտրությունը, գիտական և հասարակական միջավայրի ազդեցությունը, ինչպես նաև ստացած գիտելիքների հետագա կիրառությունն են հայկական հասարակական ու մշակութային կյանքում։ Քննության են առնվում այն կրթական և մտավոր պայմանները, որոնց շնորհիվ համալսարանական միջավայրը նպաստում էր նոր աշխարհայացքների, գիտական մտածողության և մասնագիտական կարողությունների ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսանողների հաղորդակցությանը ժամանակաշրջանի գիտական դպրոցների, դասախոսական շրջանակների և հասարակական-մշակութային հոսանքների հետ, ինչպես նաև նրանց մասնակցությանը ուսանողական ու ազգային կրթամշակութային նախաձեռնություններին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր մասնագիտություններով կրթություն ստացած հայ ուսանողների գործունեության ուսումնասիրություն՝ ցույց տալով նրանց հետագա ներդրումը կրթության, գիտության, գրականության, մամուլի, բժշկության, իրավագիտության և հասարակական կյանքի այլ ոլորտներում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բարձրագույն կրթության միջոցով եվրոպական և ռուսական գիտական ու գաղափարական նոր ուղղությունների փոխանցումը հայկական մտավոր միջավայրին։ Համալսարաններում ձևավորված մասնագիտական կապերը և գիտական հետաքրքրությունները կարող էին շարունակվել ուսումն ավարտելուց հետո՝ նպաստելով հայկական կրթական հաստատությունների զարգացմանը, գիտական ուսումնասիրությունների ընդլայնմանը և հասարակական մտքի նորացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև հայ ուսանողների աշխարհագրական ու սոցիալական ծագումը, կրթություն ստանալու հնարավորությունները և համալսարանական կրթության ազդեցությունը նրանց ազգային ու մշակութային ինքնագիտակցության վրա։ Երկու համալսարանների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց կրթական միջավայրերի ընդհանուր և տարբեր առանձնահատկությունները և գնահատելու դրանց տեղը XIX դարի հայ մտավորականության ձևավորման ընդհանուր գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կրթության պատմության, հայ հասարակական մտքի պատմության և մտավորականության սոցիալական պատմության մոտեցումները՝ լուսաբանելով բարձրագույն կրթության դերը նոր ժամանակների հայ մասնագիտական ու մտավոր վերնախավի ձևավորման գործում։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է էսենցիալ զարկերակային հիպերտենզիա ունեցող անձանց հիվանդության ներքին պատկերի հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության է առնվում, թե ինչպես է հիվանդն ընկալում և գնահատում սեփական առողջական վիճակը, հիվանդության պատճառները, ընթացքը, հնարավոր հետևանքները և բուժման անհրաժեշտությունը։ Վերլուծվում են հիվանդության նկատմամբ հուզական և ճանաչողական արձագանքները, առողջության հետ կապված անհանգստությունները, ինքնագնահատականի փոփոխությունները, սթրեսային գործոնները և հիվանդությանը հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության մասին անձի պատկերացումների, վերաբերմունքի և վարքային արձագանքների փոխկապակցվածությանը բուժման գործընթացի հետ։ Դիտարկվում են անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների, հուզական լարվածության, տագնապայնության, սոցիալական միջավայրի և հիվանդության տևողության հնարավոր ազդեցությունները ներքին պատկերի ձևավորման վրա։ Քննարկվում է նաև հիվանդի վերաբերմունքը բժշկական առաջարկություններին, կենսակերպի փոփոխություններին և երկարատև բժշկական հսկողությանը։ Կարևորվում է հիվանդության ֆիզիկական և հոգեբանական բաղադրիչների համալիր գնահատումը, քանի որ քրոնիկական հիվանդության ընկալումը կարող է ազդեցություն ունենալ անձի առօրյա գործունեության, սոցիալական հարաբերությունների և կյանքի որակի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում կլինիկական և հոգեբանական հետազոտության մեթոդների կիրառմանը՝ հիվանդների տարբեր հոգեբանական արձագանքները բացահայտելու և համակարգելու նպատակով։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել հիվանդների հոգեբանական առանձնահատկությունների առավել ամբողջական գնահատմանը, բժշկի և հիվանդի արդյունավետ հաղորդակցության ձևավորմանը, բուժման գործընթացին մասնակցության բարելավմանը և անհատականացված հոգեբանական աջակցության կազմակերպմանը։

Математика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է լույսի ոչ դասական վիճակների և քվանտային բաշխումների վերլուծությանը պարամետրիկ գեներացման գործընթացում՝ կենտրոնանալով ոչ գծային օպտիկայի և քվանտային օպտիկայի սահմանային երևույթների վրա։ Աշխատությունը դիտարկում է, թե ինչպես են ոչ գծային բյուրեղներում առաջացող պարամետրիկ փոխազդեցությունները հանգեցնում ֆոտոնային զույգերի ձևավորմանը և քվանտային խճճված վիճակների առաջացմանը, որոնք չեն կարող նկարագրվել դասական էլեկտրամագնիսական տեսությամբ։ Վերլուծվում են ֆոտոնային վիճակների վիճակագրական հատկությունները, քվանտային համընկնումների բաշխումները, ինչպես նաև գեներացման արդյունավետության կախվածությունը արտաքին պարամետրերից՝ լազերային պոմպի ինտենսիվությունից, փուլային համընկնումից և միջավայրի օպտիկական հատկություններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քվանտային վիճակների չափման մեթոդներին և դրանց կիրառություններին քվանտային հաղորդակցության, քվանտային կոդավորման և տեղեկատվության մշակման համակարգերում։ Աշխատությունը ընդգծում է պարամետրիկ գեներացման դերը որպես հիմնական աղբյուր ոչ դասական լույսի ստացման համար և դրա նշանակությունը ժամանակակից քվանտային տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կուտակային կենսաթոշակային համակարգի ներդրման տնտեսական, սոցիալական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են կենսաթոշակային ապահովության համակարգի զարգացման անհրաժեշտությունը, բնակչության ծերացման և ժողովրդագրական փոփոխությունների ազդեցությունը սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների վրա, ինչպես նաև կենսաթոշակային բարեփոխումների նշանակությունը երկրի երկարաժամկետ տնտեսական կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կուտակային կենսաթոշակների ձևավորման սկզբունքներին, անհատական կենսաթոշակային հաշիվների կառավարմանը, պարտադիր և կամավոր կուտակումների առանձնահատկություններին ու կենսաթոշակային ակտիվների ներդրման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են համակարգի ֆինանսավորման աղբյուրները, մասնակիցների և պետության պարտավորությունների փոխհարաբերությունները, կենսաթոշակային ֆոնդերի գործունեության կարգավորման և վերահսկողության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆինանսական շուկայի զարգացման, ներդրումային եկամտաբերության, գնաճային ազդեցությունների և երկարաժամկետ ֆինանսական ռիսկերի կառավարման խնդիրներին։ Կարևորվում են բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացումը, կենսաթոշակային համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության ձևավորումը, սոցիալական արդարության և սերունդների միջև համերաշխության սկզբունքների պահպանումը։ Դիտարկվում են միջազգային կենսաթոշակային բարեփոխումների փորձը, դրա կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում և համակարգի արդյունավետության գնահատման հնարավոր մոտեցումները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև կենսաթոշակային կուտակումների ազդեցությանը ազգային խնայողությունների, ներդրումային ռեսուրսների և կապիտալի շուկայի զարգացման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, սոցիալական քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։