Ֆրանսերենով բանավոր հաղորդակցության կարողությունների ձևավորումը տարրական դպրոցում

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է հայալեզու լսարանում գործարար անգլերենի հաղորդակցական կարողությունների զարգացման մեթոդական համակարգի մշակման և գործնական կիրառման հիմնախնդրին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել ուսուցման այնպիսի ամբողջական մոտեցում, որը սովորողներին հնարավորություն կտա ոչ միայն յուրացնել գործարար ոլորտում կիրառվող անգլերենի բառապաշարը և քերականական կառույցները, այլև դրանք արդյունավետ օգտագործել մասնագիտական և իրական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է հաղորդակցական մոտեցումը, որի շրջանակում լեզվի իմացությունը դիտարկվում է որպես գիտելիքների, գործնական հմտությունների և համապատասխան իրավիճակում լեզվական միջոցներ ընտրելու կարողությունների ամբողջություն։ Աշխատանքում կարևորվում է հայալեզու սովորողների առանձնահատկությունների հաշվառումը, քանի որ մայրենի լեզվի կառուցվածքը, լեզվական մտածողությունը և նախորդ ուսումնառության փորձը կարող են ազդել օտար լեզվով գործարար հաղորդակցության ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել գործարար անգլերենի ուսուցման տեսական հիմքերը, հաղորդակցական կարողության բաղադրիչները և մասնագիտական լեզվական պահանջները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական բառապաշարի, գործարար նամակագրության, հանդիպումների և բանակցությունների լեզվի, հեռախոսային և առցանց հաղորդակցության, ներկայացումների, քննարկումների և գործնական իրավիճակներում բանավոր խոսքի զարգացմանը։ Կարևոր է նաև սովորողների կողմից լեզվական տարբերակների ընտրության և հաղորդակցական ռազմավարությունների յուրացումը՝ կախված զրուցակցից, նպատակից, իրավիճակից և հաղորդակցության ձևաչափից։ Մեթոդական համակարգը կարող է ներառել դերային խաղեր, իրավիճակային առաջադրանքներ, գործնական երկխոսություններ, խնդիրների լուծման աշխատանքներ, գործարար նամակների և փաստաթղթերի կազմում, խմբային քննարկումներ, բանակցությունների մոդելավորում, շնորհանդեսներ և մասնագիտական նախագծեր։ Նման առաջադրանքները հնարավորություն են տալիս լեզվական նյութը կապել իրական մասնագիտական գործունեության հետ և սովորողին տեղափոխել կանոնների ու բառապաշարի ուսումնասիրման փուլից դեպի ինքնուրույն հաղորդակցական գործողություն։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ուսումնական նյութերի ընտրության և մշակման սկզբունքներին։ Գործարար անգլերենի ուսուցման նյութը պետք է լինի մասնագիտականորեն համապատասխան, լեզվական առումով մատչելի և հնարավորինս մոտ իրական գործարար միջավայրին։ Այդ նպատակով կարող են օգտագործվել իրական կամ մոդելավորված գործարար նամակներ, պայմանագրային և կազմակերպչական փաստաթղթերի օրինակներ, մասնագիտական հաղորդագրություններ, գործնական հանդիպումների սցենարներ և ժամանակակից թվային հաղորդակցության ձևեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև միջմշակութային հաղորդակցությանը, քանի որ միջազգային գործարար միջավայրում լեզվական ճիշտ ձևակերպումը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է հասկանալ նաև հաղորդակցության մշակութային նորմերը, քաղաքավարության ձևերը, գործարար վարքագիծը և տարբեր մշակութային միջավայրերում ընդունված հաղորդակցական ռազմավարությունները։ Հետազոտության գործնական մասը կարող է ներառել մշակված մեթոդական համակարգի փորձարկումը հայալեզու սովորողների խմբերում և դրա արդյունավետության գնահատումը։ Այդ նպատակով հնարավոր է համեմատել ուսուցման սկզբնական և վերջնական փուլերում սովորողների արդյունքները՝ գնահատելով խոսքային սահունությունը, բառապաշարի կիրառման ճշգրտությունը, մասնագիտական իրավիճակներում արձագանքելու կարողությունը, բանավոր և գրավոր հաղորդակցության կազմակերպվածությունը և հաղորդակցական ինքնուրույնությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սովորողների մոտիվացիայի ուսումնասիրությունը, քանի որ գործնական և մասնագիտական խնդիրների հետ անմիջական կապ ունեցող առաջադրանքները կարող են մեծացնել լեզվի ուսումնառության նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև թվային տեխնոլոգիաների կիրառմանը՝ առցանց հանդիպումների, էլեկտրոնային նամակագրության, համագործակցային հարթակների և այլ թվային գործիքների միջոցով գործարար հաղորդակցության հմտությունները զարգացնելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է օտար լեզվի դասավանդման հաղորդակցական մեթոդաբանությունը, մասնագիտական լեզվի ուսուցումը և գործարար հաղորդակցության պահանջները՝ նպատակ ունենալով մշակել հայալեզու լսարանի համար կիրառելի և արդյունավետ մեթոդական համակարգ։ Դրա գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն կարող է նպաստել սովորողների՝ միջազգային և տեղական մասնագիտական միջավայրերում անգլերենով արդյունավետ հաղորդակցվելու կարողության զարգացմանը, բարձրացնել նրանց մասնագիտական մրցունակությունը և ապահովել լեզվի ուսումնառության ավելի անմիջական կապը իրական աշխատանքային գործունեության հետ։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է շենքերի և ինժեներական կառույցների սեյսմամեկուսացման համար նախատեսված ռետինամետաղական հենարանների արտադրական տեխնոլոգիայի մշակմանն ու դրանց մեխանիկական հատկությունների գնահատման համար փորձարկման ուժային համակարգի ստեղծմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմաշերտ էլաստոմերային և մետաղական բաղադրիչներից կազմված հենարանների կառուցվածքային առանձնահատկություններն են, որոնց համատեղ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս փոփոխել կառույցի դինամիկական արձագանքը սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են կիրառվող նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, շերտերի փոխազդեցությունը, արտադրության որակը և դրանց ազդեցությունը պատրաստի հենարանի կրողունակության, հորիզոնական ճկունության, ուղղաձիգ կոշտության ու երկարաժամկետ կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրական գործընթացի վերարտադրելիության և պատրաստի արտադրանքի որակի վերահսկման խնդիրներին, քանի որ նյութերի կամ շերտերի միացման հատկությունների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ամբողջ սեյսմամեկուսիչ տարրի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Հետազոտության երկրորդ կարևոր ուղղությունը փորձարկման համակարգի սկզբունքների մշակումն է, որը նախատեսված է հենարանների վարքը վերահսկվող մեխանիկական բեռնվածքների պայմաններում գնահատելու համար։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է որոշել ուժի և տեղաշարժի փոխկապակցվածությունը, դեֆորմացիոն վարքը, էներգիայի ցրման ունակությունը և կրկնվող ազդեցությունների պայմաններում հատկությունների փոփոխության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեսական հաշվարկների, թվային մոդելավորման և փորձարարական տվյալների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ընտրված կառուցվածքային լուծումների համապատասխանությունը նախատեսված գործառույթներին։ Առանձին նշանակություն ունի փորձարկման արդյունքների վերարտադրելիության և չափումների հավաստիության ապահովումը, քանի որ դրանց հիման վրա կարող են գնահատվել պատրաստի հենարանների որակական ու մեխանիկական բնութագրերը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել նաև տեղական արտադրական հնարավորությունների զարգացմանը և սեյսմակայուն շինարարության համար անհրաժեշտ ինժեներական բաղադրիչների ուսումնասիրությանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է սեյսմակայուն շինարարության, նյութագիտության, կառուցվածքային մեխանիկայի և փորձարարական ճարտարագիտության մոտեցումները՝ ուղղված սեյսմամեկուսիչ համակարգերի հուսալիության և որակի գնահատման գիտատեխնիկական հիմքերի կատարելագործմանը։

Журналистика

Այս աշխատանքը քննադատական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրում է հայ-թուրքական փոխհարաբերությունների արտացոլումը հայ ժամանակակից մամուլում 1990-2010 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով լրատվամիջոցների գաղափարական, քաղաքական և տեղեկատվական դերակատարումը հետխորհրդային Հայաստանի արտաքին քաղաքական ընկալումների ձևավորման գործընթացում։ Հետազոտության մեջ մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման միջոց, այլև որպես հասարակական կարծիքի ձևավորման ակտիվ գործոն, որը տարբեր ժամանակահատվածներում տարբեր կերպ է մեկնաբանել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների զարգացումները՝ կախված տարածաշրջանային քաղաքական իրադարձություններից, Ղարաբաղյան հակամարտության ընթացքից և դիվանագիտական նախաձեռնություններից։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ 1990-ականների սկզբին մամուլում գերակշռում էին հարաբերությունների հնարավոր կարգավորման և դիվանագիտական բացման հույսերը, մինչդեռ 1990-ականների կեսերից և հատկապես 2000-ականներին ավելի ուժեղացավ քննադատական և անվստահական դիսկուրսը՝ պայմանավորված սահմանների փակ վիճակով, պատմական հիշողության խնդիրներով և անվտանգության ընկալումներով։ Վերլուծվում են նաև մեդիա դիսկուրսի տարբեր շերտերը՝ պաշտոնական թերթերի, անկախ լրատվամիջոցների և վերլուծական հրապարակումների միջև առկա տարբերություններով, որոնք հաճախ արտահայտում էին քաղաքական ուժերի և հասարակական խմբերի հակադիր դիրքորոշումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական և գաղափարական միջոցներին, որոնց միջոցով մամուլը կառուցում է «մենք-նրանք» հակադրությունը, ձևավորում է ազգային ինքնության և արտաքին վտանգի պատկերներ, ինչպես նաև ազդում է հանրային ընկալումների վրա՝ դառնալով քաղաքական սոցիալականացման կարևոր հարթակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ 1990-2010 թվականների հայ մամուլը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում ունեցել է երկակի դեր՝ միաժամանակ արտացոլելով քաղաքական իրողությունները և ակտիվորեն մասնակցելով դրանց իմաստավորման ու հանրային ընկալման ձևավորմանը։

Экономика

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտարժութային շուկայի պետական կարգավորման արդի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով շուկայի գործունեության տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արտարժույթի առքուվաճառքի գործառնությունների կազմակերպման սկզբունքները, փոխարժեքի ձևավորման մեխանիզմները, արժութային շուկայի մասնակիցների գործունեությունը և պետական կարգավորման հիմնական գործիքները։ ՀՀ-ում գործում է ազատ լողացող փոխարժեքի քաղաքականություն, սակայն Կենտրոնական բանկը կարող է միջամտել արտարժութային շուկայում՝ խուճապային իրավիճակներն ու էական տատանումները կանխելու նպատակով։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում Կենտրոնական բանկի դերակատարությանը՝ որպես դրամավարկային և արժութային քաղաքականության հիմնական իրականացնողի, ինչպես նաև արտարժութային գործառնությունների վերահսկման և շուկայի մասնակիցների գործունեության կարգավորման մեխանիզմներին։ ՀՀ օրենսդրությամբ արտարժույթի առքուվաճառքի գործառնությունների իրականացման, մասնագիտացված անձանց գործունեության և արժութային վերահսկողության համար սահմանված են համապատասխան իրավական պահանջներ, իսկ Կենտրոնական բանկը հրապարակում է արժութային շուկաներում ձևավորված միջին փոխարժեքները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոխարժեքի տատանումների, գնաճի, արտաքին առևտրի, կապիտալի շարժի, դրամական փոխանցումների, միջազգային պահուստների և այլ մակրոտնտեսական գործոնների փոխազդեցությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արժութային ռիսկերի կառավարմանը, շուկայի իրացվելիության ապահովմանը և արտարժութային ածանցյալների զարգացմանը, այդ թվում՝ ֆորվարդային ու սվոփ գործառնությունների կիրառմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև արժութային շուկայի թափանցիկության, մրցակցային միջավայրի և վերահսկողության արդյունավետության բարձրացումը, քանի որ շուկայի կայունությունը անմիջականորեն կապված է ֆինանսական համակարգի ընդհանուր կայունության և տնտեսական սուբյեկտների վստահության հետ։ Աշխատանքը կարող է վերլուծել գործող կարգավորման համակարգի առավելություններն ու սահմանափակումները, բացահայտել առկա խնդիրները և առաջարկել դրանց լուծման հնարավոր ուղիներ՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսության բացությունը, արտաքին տնտեսական կապերը և փոխարժեքային ռիսկերի նկատմամբ զգայունությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային և ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և դրամավարկային քաղաքականության ու ֆինանսական շուկաների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողներին։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի երաժշտարվեստում ժողովրդական երգերի խմբերգային մշակման սկզբունքների, ոճական առանձնահատկությունների և գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ժողովրդական երաժշտական սկզբնաղբյուրի և կոմպոզիտորական ստեղծագործական մտածողության փոխհարաբերությունն է՝ դիտարկելով, թե ինչպես է ավանդական երգային նյութը վերափոխվում բազմաձայն խմբերգային ստեղծագործության և նոր արտահայտչական հնարավորություններ ձեռք բերում մասնագիտական երաժշտության շրջանակում։ Քննության են առնվում ժողովրդական մեղեդու պահպանման ու վերաիմաստավորման տարբեր մոտեցումները, ձայնաբաշխման, հարմոնիայի, բազմաձայնության, ռիթմական կազմակերպման, երաժշտական ձևի և խմբերգային հնչողության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն եղանակներին, որոնց միջոցով կոմպոզիտորները կարողանում են պահպանել սկզբնաղբյուրի ազգային բնույթն ու ինտոնացիոն ինքնատիպությունը՝ միաժամանակ կիրառելով տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական երաժշտական լեզվին բնորոշ արտահայտչամիջոցներ։ Ժողովրդական երգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատրաստի մեղեդիական նյութ, այլև որպես ազգային երաժշտական մտածողության, պատմական հիշողության, լեզվական հնչերանգի և ավանդական մշակույթի կրող։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել պարզ ներդաշնակացումից մինչև ավելի ազատ կոմպոզիտորական վերամշակումներ հասնող տարբեր սկզբունքներ՝ բացահայտելով, թե յուրաքանչյուր դեպքում ինչպիսի փոփոխությունների են ենթարկվում սկզբնական մեղեդու կառուցվածքը, ռիթմը, տոնայնական կազմակերպումը և արտահայտչական բնույթը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև երգչախմբի կատարողական հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ տարբեր ձայնախմբերի հարաբերակցության, տեմբրային հակադրությունների, դինամիկ զարգացման և խմբերգային հյուսվածքի տեսանկյունից։ XX դարի երաժշտական մտածողության բազմազանությունը հնարավորություն է տվել ժողովրդական նյութը համադրել դասական բազմաձայնության, նոր հարմոնիկ լեզվի և անհատական կոմպոզիտորական ոճերի հետ՝ ժողովրդական երգի հիման վրա ստեղծելով ինքնուրույն գեղարվեստական արժեք ունեցող խմբերգային գործեր։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև նման մշակումների նշանակությանը ազգային կոմպոզիտորական դպրոցների ձևավորման, ժողովրդական երաժշտական ժառանգության պահպանման և համերգային մշակույթում դրա տարածման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երաժշտագիտության, ֆոլկլորագիտության, խմբերգային արվեստի և երաժշտական ոճաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով ժողովրդական երգային ավանդույթի ու XX դարի մասնագիտական երաժշտական մտածողության ստեղծագործական փոխազդեցությունը։

Биология

Աշխատանքը նվիրված է պիրինի երրորդային կառուցվածքի de novo մոդելավորմանը և դրա փոխազդեցությունների դինամիկայի ուսումնասիրությանը ապոպտոզի հետ կապված սպիտակուցների հետ։ Հետազոտությունը գտնվում է կառուցվածքային կենսաինֆորմատիկայի և մոլեկուլային կենսաբանության այն ոլորտում, որտեղ համակարգչային մեթոդներով ուսումնասիրվում են սպիտակուցների տարածական կառուցվածքը, դրանց կայունությունը, կոնֆորմացիոն փոփոխությունները և այլ սպիտակուցների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Պիրինը մարդու իմունային համակարգի հետ կապված կարևոր սպիտակուց է, որի կառուցվածքային կազմակերպման և սպիտակուց-սպիտակուց փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը կարող է օգնել հասկանալու բջջային ազդանշանային գործընթացների և բորբոքային արձագանքների մոլեկուլային հիմքերը։ Աշխատանքի հիմնական խնդիրներից մեկը պիրինի երրորդային կառուցվածքի համակարգչային վերականգնումն է այն պայմաններում, երբ ամբողջական փորձարարական կառուցվածքային տվյալները կարող են սահմանափակ լինել։ De novo մոդելավորման մոտեցումը ենթադրում է սպիտակուցի տարածական կառուցվածքի կանխատեսում՝ հիմնվելով ամինաթթվային հաջորդականության, կառուցվածքային օրինաչափությունների և էներգետիկ չափանիշների վրա։ Այս գործընթացում գնահատվում են սպիտակուցային շղթայի հնարավոր կոնֆորմացիաները և ընտրվում են առավել հավանական տարածական կառուցվածքները։ Ստացված մոդելը կարող է հետագայում ենթարկվել կառուցվածքային և էներգետիկ վավերացման՝ դրա երկրաչափական և ֆիզիկաքիմիական իրատեսությունը գնահատելու համար։ Հետազոտության հաջորդ կարևոր ուղղությունը պիրինի և ապոպտոզի գործընթացներում ներգրավված սպիտակուցների փոխազդեցության ուսումնասիրությունն է։ Սպիտակուցների փոխազդեցությունը սովորաբար կախված է դրանց մակերևույթների տարածական համապատասխանությունից, լիցքավորված և հիդրոֆոբ հատվածների բաշխումից, ջրածնային կապերից և այլ ոչ կովալենտ փոխազդեցություններից։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել այն հատվածները, որոնց միջոցով պիրինը ճանաչում և կապվում է գործընկեր սպիտակուցների հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի ոչ միայն փոխազդեցության ստատիկ կառուցվածքը, այլև դրա դինամիկան։ Մոլեկուլային դինամիկայի մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս հետևելու սպիտակուցների շարժումներին ժամանակի ընթացքում և գնահատելու, թե ինչպես են փոփոխվում դրանց կոնֆորմացիաները փոխազդեցության ընթացքում։ Այդպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել կապման կայունությունը, շարժունակությունը, կառուցվածքային տատանումները և փոխազդեցության մեջ ներգրավված ամինաթթվային մնացորդների վարքագիծը։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել նաև մոլեկուլային դոքինգի մեթոդներ՝ պիրինի և թիրախային սպիտակուցների հնարավոր կապման դիրքերը կանխատեսելու համար։ Դոքինգի արդյունքում ստացված մոդելների հետագա դինամիկ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել առավել կայուն փոխազդեցությունները և պարզել, թե կապման ընթացքում որ կառուցվածքային փոփոխություններն են առավել նշանակալի։ Աշխատանքի կարևոր գիտական խնդիր է նաև պիրինի կառուցվածքի և նրա ֆունկցիոնալ հատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Սպիտակուցի նույնիսկ փոքր կոնֆորմացիոն փոփոխությունները կարող են ազդել փոխազդեցության մակերևույթների հասանելիության և այլ սպիտակուցների հետ կապվելու կարողության վրա։ Հետևաբար կառուցվածքային մոդելավորումը կարող է լրացուցիչ պատկերացում տալ այն մեխանիզմների մասին, որոնց միջոցով պիրինը մասնակցում է բջջային ազդանշանային գործընթացներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել նաև հիվանդությունների մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրման համար, քանի որ պիրինի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ խանգարումները կապված են մարդու իմունային համակարգի մի շարք պաթոլոգիական գործընթացների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է de novo սպիտակուցային մոդելավորումը, մոլեկուլային դոքինգը և մոլեկուլային դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել պիրինի տարածական կառուցվածքի և ապոպտոզի հետ կապված սպիտակուցների հետ դրա փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Այդպիսի հետազոտությունը կարող է ընդլայնել պատկերացումները սպիտակուցների կառուցվածք-ֆունկցիա կապի, սպիտակուցային փոխազդեցությունների մոլեկուլային հիմքերի և բջջային կարգավորման գործընթացների վերաբերյալ։