Գայ Դիմիտրիի Գայ: (Հայկ Դիմիտրիի Բժշկյանց): Մատենագիտական ցանկ

Литература

Աշխատությունը նվիրված է 1960–80-ական թվականների խորհրդահայ արձակում արևմտահայության պատմական ճակատագրի գեղարվեստական արտացոլման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, հայրենազրկման, կորստի և սերունդների միջև հիշողության փոխանցման թեմաներին։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ ժամանակաշրջանի արձակ ստեղծագործություններում արևմտահայության պատմական փորձառության գեղարվեստական վերաիմաստավորումն է, ինչպես նաև այն գաղափարական և գեղագիտական միջոցները, որոնցով գրողները ներկայացրել են անցյալի իրադարձությունների ազդեցությունը անհատի և հանրության ինքնագիտակցության վրա։ Քննվում է պատմական փաստի և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերությունը, իրական իրադարձությունների գրական վերակազմակերպման եղանակները, կերպարների համակարգը, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, հիշողության ու վկայության գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կորուսյալ հայրենիքի պատկերին, ընտանեկան և սերնդային հիշողությանը, տեղահանության հետևանքներին, մշակութային ժառանգության պահպանման խնդրին և անցյալի հետ հոգևոր կապի դրսևորումներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե խորհրդային հասարակական և գրական միջավայրի պայմաններում հեղինակներն ինչպիսի գեղարվեստական ձևերով են անդրադարձել ազգային պատմության ողբերգական էջերին և ինչպիսի խորհրդանշական, ենթատեքստային կամ պատմողական միջոցներ են կիրառել պատմական հիշողությունն արտահայտելու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տարբեր սերունդների գրողների ստեղծագործական մոտեցումների համադրությունը՝ հնարավորություն տալով հետևելու թեմայի զարգացմանը և դրա գեղարվեստական մեկնաբանությունների փոփոխությանը։ Վերլուծվում են հերոսների անհատական հիշողության և հավաքական պատմական գիտակցության հարաբերությունները, հայրենիքի գաղափարի գեղարվեստական իմաստավորումը, անցյալի ու ներկայի փոխադարձ կապը և ազգային ինքնության շարունակականության խնդիրը։ Գրական կերպարների, խորհրդանիշների, հիշողությունների և պատմողական կառուցվածքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, թե ինչպես է պատմական փորձառությունը վերածվում գեղարվեստական նյութի և ձեռք բերում նոր իմաստներ տարբեր ստեղծագործական համատեքստերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, պատմական հիշողության ուսումնասիրությունների և տեքստաբանական վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով արևմտահայության պատմական ճակատագրի թեմայի տեղն ու նշանակությունը տվյալ ժամանակաշրջանի խորհրդահայ արձակի գաղափարական և գեղարվեստական համակարգում։

Медицина

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երեխաների մոտ տարբեր հիվանդությունների ընթացքում լյարդի վաղ ախտահարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և սկզբնական փուլերում առաջացող փոփոխությունների բացահայտմանը։ Հետազոտվում են լյարդի գործառական վիճակի խանգարումները, կլինիկական դրսևորումները և լաբորատոր ցուցանիշների փոփոխությունները, որոնք կարող են վկայել ախտաբանական գործընթացի վաղ զարգացման մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ լյարդի ախտահարումը զարգանում է որպես հիմնական հիվանդությանը ուղեկցող կամ դրա հետևանքով առաջացող փոփոխություն և սկզբնական շրջանում կարող է չունենալ արտահայտված կլինիկական նշաններ։ Վերլուծվում են արյան կենսաքիմիական ցուցանիշները, լյարդի ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները և օրգանի գործառույթը բնութագրող այլ տվյալներ՝ դրանց ախտորոշիչ նշանակությունը գնահատելու նպատակով։ Քննարկվում են տարբեր հիվանդությունների դեպքում լյարդային փոփոխությունների առաջացման առանձնահատկությունները և դրանց համեմատական գնահատման հնարավորությունները։ Ուշադրություն է դարձվում վաղ ախտորոշման նշանակությանը, քանի որ լյարդի գործառույթի ժամանակին գնահատումը կարող է նպաստել հիվանդության ընթացքի վերահսկմանը, հնարավոր բարդությունների կանխարգելմանը և բուժական մոտեցումների ճիշտ ընտրությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկաբույժների, մանկական գաստրոէնտերոլոգների, լյարդաբանների, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում հրատարակված նոր գրքերը՝ ընդգրկելով տարբեր ոլորտների արդի հրատարակություններ՝ գեղարվեստական գրականությունից մինչև գիտական, ուսումնական և հասարակագիտական աշխատություններ։ Ցանկի նպատակն է ապահովել ընթերցողների և մասնագետների համար նոր գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվություն, որը հնարավորություն է տալիս կողմնորոշվել հրատարակչական հոսքում և հետևել ժամանակակից գրական և գիտական միտումներին։ Հայաստանի հրատարակչական դաշտում վերջին տարիներին նկատվում է ինչպես տեղական հեղինակների ստեղծագործությունների ակտիվություն, այնպես էլ բազմաթիվ թարգմանական նախագծերի իրականացում, որոնք ընթերցողին են ներկայացնում միջազգային գրականության և գիտության կարևոր նմուշներ։ Հատկապես ակտիվ են «Զանգակ», «Անտարես», «Արմավ», «Նյումեգ» և այլ հրատարակչություններ, որոնք պարբերաբար թողարկում են նոր գեղարվեստական վեպեր, մանկական գրականություն, պատմագիտական ուսումնասիրություններ և մասնագիտական մենագրություններ։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից եվրոպական անվտանգության համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա ազդեցությանը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական և անվտանգային դիրքավորման վրա 1991–2008 թվականների ընթացքում։ Գրքում ներկայացվում են եվրոպական անվտանգության կազմակերպությունների և մեխանիզմների կառուցվածքը, խնդիրներն ու սկզբունքները, այդ թվում՝ ՆԱՏՕ-ի, ԵՄ-ի և այլ տարածաշրջանային անվտանգության նախաձեռնությունների դերը։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի արտաքին քաղաքականություն և ռազմավարական անվտանգային որոշումներ՝ անկախության տարիներից մինչև 2008 թվականը, ներառելով դիվանագիտական հարաբերությունների զարգացումը, ռազմական և տնտեսական գործոնների ազդեցությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների և միջկառավարական համագործակցության ազդեցությունը։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձված Հայաստանի կողմից իրականացված անվտանգային և ռազմավարական քաղաքական գերակայություններին, ներառյալ զինված ուժերի արդիականացման գործընթացները, միջազգային դաշնակցային հարաբերությունները և տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման մեխանիզմների օգտագործումը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է քաղաքական գիտությունների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգային քաղաքականության մշակողների և պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների համար՝ նպաստելով Հայաստանի անվտանգության և արտաքին քաղաքականության զարգացման ավելի համակարգված և հիմնավորված ընկալմանը։

Религия

Աշխատությունը վերաբերում է քրիստոնեական եկեղեցիների միջև պատմական և դավանաբանական հարաբերություններին, մասնավորապես՝ Հռոմի պապական իշխանության և Արևելյան եկեղեցիների դիրքորոշումների շուրջ ձևավորված տարաձայնություններին։ Վերնագրում օգտագործված «հերձուածող» բառը մատնանշում է հեղինակի կամ հրատարակության քննադատական մոտեցումը պապականության նկատմամբ։ Այդ պատճառով աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես կրոնադավանաբանական բանավեճի բնույթի երկ, որը ներկայացնում է եկեղեցական իշխանության, դավանանքի և եկեղեցիների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ որոշակի դիրքորոշում։ Քրիստոնեական աշխարհի պատմության ընթացքում Հռոմի եկեղեցու և Արևելքի քրիստոնեական եկեղեցիների միջև տարբերություններ են առաջացել եկեղեցական իշխանության, աստվածաբանական մեկնաբանությունների, ծիսական ավանդույթների և եկեղեցական կառավարման հարցերում։ Այդ տարաձայնությունները հատկապես սրվել են միջնադարում և երկարատև ազդեցություն են ունեցել քրիստոնեական աշխարհի կառուցվածքի վրա։ Հայոց եկեղեցին, պահպանելով իր ինքնուրույն դավանաբանական, ծիսական և վարչական ավանդույթները, պատմականորեն ունեցել է բարդ հարաբերություններ ինչպես Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու, այնպես էլ արևելյան քրիստոնեական այլ համայնքների հետ։ Այս հարաբերությունները տարբեր ժամանակներում արտահայտվել են աստվածաբանական երկխոսության, եկեղեցական միության փորձերի, փոխադարձ քննադատության և դավանաբանական բանավեճերի միջոցով։ Աշխատության վերնագիրը հուշում է, որ գրքում կարող են քննարկվել պապականության հավակնությունները, Հռոմի եկեղեցու հարաբերությունները Արևելյան եկեղեցիների հետ և այդ հարցերի շուրջ ձևավորված կրոնական փաստարկները։ Սակայն առանց բնագրի ուսումնասիրության հնարավոր չէ ճշգրտորեն որոշել, թե որ պատմական իրադարձություններն են քննարկվում, ինչ աղբյուրներ են օգտագործվում կամ ինչպես են ներկայացվում առանձին եկեղեցիների դիրքորոշումները։ Արմաշում՝ Չարխափան Սուրբ Աստվածածնի վանքի տպարանում, հրատարակված այս աշխատությունը կապված է Օսմանյան կայսրության հայ եկեղեցական և վանական միջավայրի հետ։ Վանքերը 19-րդ դարում կարևոր դեր էին կատարում կրոնական կրթության, աստվածաբանական մտքի զարգացման, ձեռագրերի ու գրքերի պահպանման և տպագրության գործում։ Նման հրատարակությունները նպաստում էին դավանաբանական գիտելիքների տարածմանը և ընթերցողներին ծանոթացնում եկեղեցական պատմության շուրջ գոյություն ունեցող բանավեճերին։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, համեմատական աստվածաբանությամբ, քրիստոնեական դավանաբանական հակասություններով և հայ կրոնական գրականության պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Այն նաև կարևոր է որպես 19-րդ դարի հայերեն կրոնական հրապարակախոսության օրինակ, որտեղ վերնագիրն ինքնին արտահայտում է որոշակի դավանաբանական դիրքորոշում։

Химия

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ԻՅուՊԱԿ-ի (IUPAC) քիմիական անվանակարգային կանոնների համակարգային ներկայացմանը և դրանց համեմատությանը հայկական քիմիական տերմինաբանության ու անվանակարգության առանձնահատկությունների հետ։ Գրքում մանրամասն վերլուծվում են քիմիական միացությունների անվանակոչման միջազգային սկզբունքները՝ ներառյալ օրգանական և անօրգանական միացությունների կառուցվածքային անվանակարգությունը, ստերեոքիմիական նշումները և համակարգային դասակարգման մոտեցումները։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում IUPAC կանոնների կիրառման խնդիրներին կրթական և գիտական միջավայրում, ինչպես նաև դրանց ադապտացման հնարավորություններին հայերեն գիտական լեզվի համակարգում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են հայկական քիմիական տերմինաբանության ձևավորման պատմական զարգացումները, լեզվական առանձնահատկությունները և գիտական թարգմանության խնդիրները՝ ընդգծելով ազգային գիտական լեզվի պահպանման և միջազգային ստանդարտների հետ համադրելիության անհրաժեշտությունը։ Ներկայացվում են նաև օրինակներ, որտեղ համեմատվում են միջազգային և հայերեն անվանակոչման տարբեր մոտեցումները՝ բացահայտելով դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, լեզվաբանների, թարգմանիչների, ուսանողների և գիտական տերմինաբանության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։