Гигиеническая оценка загрязнения хлорорганическими пестицидами в Армении и обоснование путей минимизации рисков

Педагогика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է սովորող երիտասարդության ընթերցողական կարողությունների ձևավորման և զարգացման, ընթերցանության մշակույթի խթանման, ինչպես նաև բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում գրքային ակումբների գործունեության կազմակերպման և դրանց կրթադաստիարակչական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում ժամանակակից կրթական միջավայրում ընթերցանության դերը, երիտասարդների մտավոր և անձնային զարգացման վրա գրականության ազդեցությունը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման առանձնահատկությունները և ընթերցանության նկատմամբ կայուն մոտիվացիայի զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցողական կոմպետենցիաների կառուցվածքին, տեքստի ընկալման, վերլուծության, մեկնաբանման և քննադատական գնահատման կարողություններին, ինչպես նաև ընթերցված նյութի վերաբերյալ սեփական դիրքորոշում ձևավորելու և այն հիմնավոր ներկայացնելու հմտություններին։ Ուսումնասիրվում են ուսանող երիտասարդության ընթերցողական վարքագծի առանձնահատկությունները, գրական նախասիրությունների ձևավորման գործոնները, ընթերցանության հաճախականության և նպատակների փոփոխությունները, ինչպես նաև թվային տեղեկատվական միջավայրի ազդեցությունը գրքի նկատմամբ հետաքրքրության և ընթերցողական սովորությունների վրա։ Քննարկվում են ընթերցանության խթանման ժամանակակից մանկավարժական և սոցիալ-մշակութային մոտեցումները, կրթական հաստատությունների, գրադարանների և ուսանողական նախաձեռնությունների համագործակցության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրքային ակումբների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց գործունեության կազմակերպական սկզբունքներին, մասնակիցների ներգրավման մեխանիզմներին և ընթերցանության շուրջ հաղորդակցական միջավայր ստեղծելու առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գրքային ակումբի՝ որպես ոչ ֆորմալ կրթության և մշակութային հաղորդակցության միջոցի ուսումնասիրությունը, որի շրջանակներում կարևորվում են համատեղ ընթերցանությունը, գրական քննարկումները, ստեղծագործությունների համեմատական վերլուծությունը և մասնակիցների միջև մտքերի ազատ փոխանակումը։ Դիտարկվում են գրական ստեղծագործությունների ընտրության չափանիշները, ընթերցողական հանդիպումների պլանավորումը, քննարկումների կազմակերպման մեթոդները, խմբային աշխատանքի ձևերը և ուսանողների ակտիվ մասնակցությունը խթանող մանկավարժական գործիքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գրքային ակումբների ազդեցության գնահատմանը ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների, քննադատական մտածողության, ստեղծագործական երևակայության, ինքնուրույն դատողությունների և սոցիալական փոխգործակցության հմտությունների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում ընթերցողական գործունեության անհատական և խմբային ձևերի փոխկապակցվածությունը, ուսանողների ընթերցողական ինքնուրույնության ձևավորման պայմանները և գրականության միջոցով մշակութային ու արժեքային պատկերացումների ընդլայնման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև բուհական գրադարանների դերակատարությունը, գրքային հավաքածուների հասանելիությունը, էլեկտրոնային գրադարանային ռեսուրսների օգտագործումը և թվային հարթակների կիրառումը ընթերցողական նախաձեռնությունների կազմակերպման գործընթացում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են գրքային ակումբների գործունեության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ ներառելով ուսանողների ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, հարցումների, դիտարկումների, հարցազրույցների և կրթական արդյունքների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընթերցանության խթանման միջազգային փորձին, բարձրագույն կրթության համակարգում կիրառվող մշակութային և կրթական նախաձեռնություններին, ինչպես նաև տարբեր մասնագիտությունների ուսանողների համար ընթերցողական միջավայրի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ընթերցանության խթանման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը, ուսանողների գրական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը, ընթերցողական կոմպետենցիաների զարգացմանը և համալսարանական մշակութային կյանքի ակտիվացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, գրադարանագետների, բանասերների, կրթության կազմակերպիչների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ուսանողական նախաձեռնությունների ղեկավարների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ընթերցանության մշակույթի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսանենգության երևույթի կրիմինալոգիական վերլուծությանը՝ ընդգծելով դրա առաջացման պատճառները, տարածման մեխանիզմները և սոցիալ-տնտեսական հետևանքները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաքսանենգության կառուցվածքը, կազմակերպված հանցավոր խմբերի գործունեության առանձնահատկությունները, հանցագործության կատարման ուղիները և այն գործոնները, որոնք նպաստում են այս երևույթի պահպանմանը և ընդլայնմանը։ Գրքում վերլուծվում են իրավական կարգավորման բացերը, մաքսային վերահսկողության արդյունավետության խնդիրները, սահմանային անվտանգության համակարգի թերությունները և կոռուպցիոն ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսանենգության սոցիալական արմատներին՝ ներառյալ տնտեսական անհավասարությունը, գործազրկությունը, ստվերային տնտեսության ծավալները և հանցավոր վարքագծի ձևավորման հոգեբանական ու սոցիալական գործոնները։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է կանխարգելման և պայքարի մեխանիզմները՝ առաջարկելով իրավական, կազմակերպչական և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներ, որոնք կարող են բարձրացնել մաքսային համակարգի արդյունավետությունը և նվազեցնել հանցավորության մակարդակը։

История

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է Օսմանյան կայսրության հոգեբանության, պետական մտածողության և քաղաքական վարքի կառուցվածքը, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը հայ ժողովրդի և հայկական համայնքների սոցիալ-քաղաքական ու մշակութային կյանքի վրա: Գրքում ներկայացվում են վարչական ու կրոնական կառույցների, իրավական համակարգի և հասարակական գործոնի դերակատարման մեխանիզմները՝ հատկապես հայերի նկատմամբ կիրառված քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական ճնշումների համատեքստում: Աշխատությունը համադրում է պատմական փաստերը, հայոց ջարդերի պատճառները և հետևանքները, ազգային ինքնության ու համայնքային դիմադրողականության դերը, ցույց տալով, թե ինչպես են արտաքին քաղաքական ճնշումներն ու ներքին կառավարման մեթոդները ձևավորել հայ ժողովրդի ճակատագիրը Օսմանյան շրջանի ընթացքում: Գրքը կարևոր է պատմաբանների, էթնոլոգների և լայն ընթերցողների համար՝ ապահովելով համապարփակ պատկերացում ազգային աղետի, հասարակական հոգեբանության և քաղաքական համակարգի փոխհարաբերություններից:

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է արտադրական ֆունկցիաների տեսական հիմքերի ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորություններին գյուղատնտեսության ոլորտում։ Հետազոտության հիմքում այն տնտեսագիտական մոտեցումն է, որի միջոցով նկարագրվում է արտադրանքի ծավալի և արտադրության հիմնական գործոնների՝ հողի, աշխատանքի, կապիտալի, նյութական ռեսուրսների և այլ մուտքերի միջև քանակական փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են արտադրական ֆունկցիայի կառուցվածքը, դրա հիմնական տեսակները և տնտեսական նշանակությունը, ինչպես նաև տարբեր արտադրական գործոնների փոփոխության պայմաններում արդյունքի փոփոխությունը գնահատելու մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության առանձնահատկություններին, որտեղ արտադրության արդյունքը մեծապես կախված է սահմանափակ բնական ռեսուրսներից, եղանակային պայմաններից, հողի որակից, աշխատուժի և տեխնիկայի օգտագործման մակարդակից։ Արտադրական ֆունկցիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկական եղանակով գնահատել, թե տարբեր ռեսուրսների ներգրավման փոփոխությունն ինչ ազդեցություն կարող է ունենալ գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալի վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել դասական արտադրական մոդելներ, այդ թվում՝ Քոբ-Դուգլասի տիպի ֆունկցիաներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել աշխատանքի և կապիտալի ներդրման հարաբերական ազդեցությունը արտադրության արդյունքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արտադրության գործոնների սահմանային և միջին արտադրողականության, մասշտաբի էֆեկտի, ռեսուրսների փոխարինելիության և արտադրության օպտիմալ համակցության խնդիրներին։ Գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար այսպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե ինչպիսի ռեսուրսային կառուցվածքի դեպքում կարելի է ստանալ առավել բարձր արտադրական արդյունք՝ հաշվի առնելով առկա սահմանափակումները։ Արտադրական ֆունկցիաների միջոցով հնարավոր է նաև գնահատել տեխնոլոգիական առաջընթացի, մեքենայացման, պարարտանյութերի, ոռոգման, սերմացուի որակի և այլ արտադրական գործոնների ազդեցությունը գյուղատնտեսության արդյունավետության վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել վիճակագրական տվյալների հիման վրա համապատասխան ֆունկցիաների կառուցում, դրանց պարամետրերի գնահատում և ստացված արդյունքների տնտեսական մեկնաբանություն։ Նման մոդելավորումը թույլ է տալիս ոչ միայն նկարագրել գյուղատնտեսական արտադրության առկա վիճակը, այլև կանխատեսել տարբեր ռեսուրսային և տեխնոլոգիական փոփոխությունների հնարավոր արդյունքները։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման, սահմանափակ ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման և արտադրական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորություններով։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների գործունեության պլանավորման, ներդրումային որոշումների ընդունման, արտադրության ծավալների կանխատեսման և ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության մասնագետներին, տնտեսաչափներին, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Педагогика

Լեզվաբանական և մանկավարժական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բանավոր թարգմանության ուսուցման լեզվամեթոդական համակարգի մշակման և կատարելագործման հիմնախնդիրներին՝ կարողունակությունների վրա հիմնված կրթական մոտեցման համատեքստում։ Քննության են առնվում բանավոր թարգմանության տեսական հիմունքները, թարգմանչական գործունեության լեզվական, հաղորդակցական, ճանաչողական և մասնագիտական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև թարգմանիչների պատրաստման ժամանակակից մեթոդաբանական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսանողների թարգմանչական կարողունակությունների ձևավորմանը, օտար լեզվով հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, լսողական ընկալման, տեղեկատվության մշակման և բանավոր խոսքի վերարտադրման գործընթացներին։ Վերլուծվում են հաջորդական և համաժամանակյա թարգմանության ուսուցման առանձնահատկությունները, թարգմանական ռազմավարությունների ընտրությունը, մասնագիտական բառապաշարի յուրացումը և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում լեզվական որոշումների ընդունման մեխանիզմները։ Քննարկվում են ուսուցման նպատակների սահմանման, կրթական բովանդակության կառուցման, գործնական առաջադրանքների մշակման և թարգմանչական կարողունակությունների գնահատման չափանիշների ձևավորման հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ինտերակտիվ ուսուցման մեթոդների, իրավիճակային վարժությունների, դերային առաջադրանքների, ձայնագրությունների և թվային կրթական գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրման, մասնագիտական ինքնուրույնության զարգացման և բանավոր թարգմանիչների պատրաստման արդյունավետության բարձրացման ուղիներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թարգմանաբանության, կիրառական լեզվաբանության, օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի և թարգմանիչների մասնագիտական կրթության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման համակարգում օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների գործառութային տարանջատման, փոխադարձ վերահսկողության և հավասարակշռման սահմանադրաիրավական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում իշխանությունների բաժանումը դիտարկվում է որպես սահմանադրական պետության կազմակերպման հիմնարար սկզբունք, որի նպատակը պետական լիազորությունների կենտրոնացման սահմանափակումն է, տարբեր մարմինների իրավասությունների հստակեցումը և դրանց միջև հակակշիռների ու փոխադարձ վերահսկողության համակարգի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ազգային ժողովի, կառավարության, Հանրապետության նախագահի, դատարանների և սահմանադրական վերահսկողություն իրականացնող մարմինների իրավական կարգավիճակին ու փոխհարաբերություններին՝ դրանց սահմանադրորեն ամրագրված լիազորությունների համատեքստում։ Քննվում են այն իրավական մեխանիզմները, որոնց միջոցով իշխանության տարբեր ճյուղերը մասնակցում են պետական որոշումների ընդունմանը, վերահսկում միմյանց գործունեությունը կամ սահմանափակում լիազորությունների հնարավոր անհամաչափ կենտրոնացումը։ Կարևորվում են խորհրդարանական վերահսկողության գործիքները, կառավարության քաղաքական պատասխանատվության մեխանիզմները, օրենսդրական գործընթացում տարբեր պետական մարմինների դերերը և դատական իշխանության անկախության իրավական երաշխիքները։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա են դատական իշխանության ինստիտուցիոնալ անկախության, դատավորների կարգավիճակի և սահմանադրական արդարադատության հետ կապված հարցերը, քանի որ արդյունավետ հակակշիռների համակարգում անկախ դատական իշխանությունը կարևոր դեր ունի իրավական սահմանների պահպանման և պետական մարմինների գործունեության նկատմամբ իրավական վերահսկողության իրականացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև Հայաստանի սահմանադրական զարգացման ընթացքում պետական իշխանության կառուցվածքի փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը իշխանության ճյուղերի միջև լիազորությունների հարաբերակցության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սահմանադրական նորմերի և դրանց գործնական կիրառության հարաբերակցության վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իրավական կարգավորումների իրականացման ընթացքում առաջացող ինստիտուցիոնալ խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են պետական մարմինների իրավասությունների հնարավոր հատումները, պատասխանատվության և վերահսկողության մեխանիզմների արդյունավետության հարցերը, ինչպես նաև իշխանությունների համագործակցության և ինքնուրույնության միջև անհրաժեշտ հարաբերակցության ապահովման իրավական միջոցները։ Համեմատական սահմանադրաիրավական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի համակարգը դիտարկել նաև իշխանությունների բաժանման տարբեր մոդելների ընդհանուր համատեքստում՝ առանց որևէ մոդելի առավելության կանխադրման։ Աշխատությունը կարող է նպաստել պետական իշխանության կազմակերպման սահմանադրական սկզբունքների, հակակշիռների համակարգի և իրավական պետության ինստիտուցիոնալ հիմքերի վերաբերյալ գիտական քննարկումների զարգացմանը և հետաքրքրություն ներկայացնել սահմանադրական իրավունքի, պետության և իրավունքի տեսության ու հանրային կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։