Գործք առաքելոց

Право

Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային պետությունների իրավական համակարգերում դատական նախադեպի դերի, նշանակության և կիրառման առանձնահատկությունների տեսական ու գործնական ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է դատական նախադեպի՝ որպես իրավունքի աղբյուրի էությունը, դրա տեղն ու նշանակությունը տարբեր իրավական ընտանիքների համատեքստում, ինչպես նաև հետխորհրդային երկրների իրավական համակարգերում ձևավորված մոտեցումները։ Քննարկվում են դատական իշխանության ազդեցությունը իրավաստեղծ գործընթացների վրա, բարձրագույն դատարանների որոշումների իրավական նշանակությունը, դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման մեխանիզմները և իրավական որոշակիության սկզբունքի իրականացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրության և դատական պրակտիկայի փոխհարաբերություններին, դատական մեկնաբանության սահմաններին, ինչպես նաև իրավակիրառական գործունեության ընթացքում ծագող խնդիրներին։ Հետազոտությունն անդրադառնում է տարբեր հետխորհրդային երկրների փորձին՝ բացահայտելով ընդհանուր օրինաչափություններն ու առանձնահատկությունները, գնահատելով դատական նախադեպի կիրառման արդյունավետությունը և դրա ազդեցությունը իրավական համակարգերի զարգացման վրա։ Աշխատությունը հետաքրքիր և օգտակար է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության դասախոսների, հետազոտողների, ուսանողների և համեմատական իրավագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է պրոֆեսոր Պատկանովի գիտական գործունեության և նրա ներդրման ուսումնասիրությանը որպես արևելագետ՝ առանձնապես ընդգծելով նրա դերակատարությունը հայագիտության և արևելյան լեզուների ուսումնասիրության զարգացման գործում։ Գրքում ներկայացվում են նրա գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը, հիմնական աշխատությունները, ինչպես նաև նրա գործունեության ազդեցությունը 19-րդ դարի ռուսական և եվրոպական արևելագիտության զարգացման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է Պատկանովի լեզվաբանական, պատմական և աղբյուրագիտական մոտեցումները՝ ցույց տալով նրա կիրառած մեթոդների նորարարական բնույթը և դրանց նշանակությունը հայերեն, պարսկերեն և այլ արևելյան լեզուների ուսումնասիրության մեջ։ Աշխատության մեջ ընդգրկվում է նաև նրա գիտական դպրոցի ազդեցությունը հետագա հետազոտողների վրա, ինչպես նաև նրա աշխատանքների ընկալումը ժամանակակից գիտական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հայագետների, արևելագետների, պատմաբանների և գիտության պատմության մասնագետների համար՝ նպաստելով Պատկանովի գիտական ժառանգության համակողմանի գնահատմանը և արևելագիտության զարգացման պատմության ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։

Экономика

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության նորարարական զարգացման ֆինանսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանք որպես տնտեսական աճի, տեխնոլոգիական արդիականացման և մրցունակության բարձրացման հիմնական գործիքներ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ինովացիոն զարգացման ֆինանսավորման աղբյուրները՝ պետական բյուջետային միջոցներ, մասնավոր ներդրումներ, վենչուրային կապիտալ, միջազգային դրամաշնորհներ և զարգացման ծրագրեր, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցված ազդեցությունը նորարարական միջավայրի ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ինովացիոն քաղաքականության գործիքներին՝ հարկային արտոնություններին, սուբսիդիաներին, գիտահետազոտական և փորձարարական-կոնստրուկտորական աշխատանքների (ԳՀՓԿԱ / R&D) ֆինանսավորմանը, տեխնոպարկերի և ստարտափ էկոհամակարգերի զարգացման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում է նաև ֆինանսական շուկաների դերը նորարարական նախագծերի աջակցման գործընթացում, մասնավորապես՝ բանկային վարկավորման սահմանափակումները և վենչուրային ֆինանսավորման համեմատաբար թույլ զարգացվածությունը Հայաստանի պայմաններում։

История

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում 1991-2000 թվականներին իրականացված ագրարային վերափոխումների ուսումնասիրությանը՝ անկախության առաջին տասնամյակի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական փոխակերպումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում գյուղատնտեսության խորհրդային վարչահրամայական համակարգից շուկայական տնտեսության անցման գործընթացն է, որի կարևորագույն բաղադրիչները հողային բարեփոխումը, սեփականաշնորհումը, կոլեկտիվ և պետական տնտեսությունների լուծարումը, գյուղացիական տնտեսությունների ձևավորումը, շուկայի ազատականացումը և գյուղատնտեսական արտադրության նոր կազմակերպական ձևերի հաստատումն էին։ 1991 թվականից սկսված հողային բարեփոխումները արմատապես փոխեցին գյուղատնտեսության սեփականության և տնտեսավարման կառուցվածքը․ նախկին կոլտնտեսություններն ու պետական տնտեսությունները լուծարվեցին, իսկ հողային և արտադրական ռեսուրսների զգալի մասը փոխանցվեց անհատական և գյուղացիական տնտեսություններին։ Պաշտոնական փաստաթղթերում այս գործընթացը դիտարկվում էր որպես գյուղատնտեսության մեջ տնտեսական բարեփոխումների, սեփականաշնորհման և հողային ռեֆորմի իրականացման առանցքային փուլ։ Աշխատանքը կարող է մանրամասնորեն ուսումնասիրել վերափոխումների նախադրյալները։ Անկախության սկզբնական տարիներին Հայաստանի տնտեսությունը հայտնվել էր խոր ճգնաժամում, որն ուղեկցվում էր արտադրական կապերի խզմամբ, էներգետիկ դժվարություններով, շրջափակմամբ և նախկին խորհրդային տնտեսական համակարգի փլուզմամբ։ Այս պայմաններում գյուղատնտեսությունը դարձավ ոչ միայն տնտեսական արտադրության, այլև բնակչության գոյատևման կարևորագույն ոլորտներից մեկը։ 1990-1993 թվականներին ընդհանուր տնտեսական անկումը չափազանց խորն էր, իսկ գյուղատնտեսության մեջ իրականացված լայնածավալ սեփականաշնորհման հետևանքով գյուղատնտեսությամբ զբաղվածների թիվը զգալիորեն աճեց, սակայն աշխատանքի արտադրողականությունն ու արտադրության ապրանքայնությունը նվազեցին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հողային ռեֆորմի ընթացքի և արդյունքների գնահատումը։ Հողերի մասնավորեցումը հնարավորություն տվեց ձևավորելու գյուղացիական տնտեսությունների լայն ցանց և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ հաստատելու մասնավոր սեփականության գերակշռությունը։ Միաժամանակ հողերի մասնատվածությունը, տնտեսությունների փոքր չափերը, արտադրական ռեսուրսների սահմանափակությունը և նախկին կոլեկտիվ ենթակառուցվածքների քայքայումը նոր խնդիրներ առաջացրին։ Այսպիսով, վերափոխումները մի կողմից ստեղծեցին սեփականատիրական հարաբերությունների նոր հիմք, իսկ մյուս կողմից առաջացրին արտադրության կազմակերպման, տեխնիկական ապահովվածության և շուկայական ենթակառուցվածքների ձևավորման դժվարություններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գյուղատնտեսական տեխնիկայի և արտադրական միջոցների սեփականաշնորհման ուսումնասիրությունը։ 1991-1993 թվականների հողային բարեփոխումներին և սեփականաշնորհմանը զուգահեռ նախկին կոլտնտեսությունների ու պետական տնտեսությունների գյուղատնտեսական տեխնիկան նույնպես անցավ սեփականաշնորհման գործընթացի միջով։ Դրա հետևանքով գյուղացիական տնտեսությունները դարձան արտադրական միջոցների անմիջական օգտագործողներ, սակայն մանր տնտեսությունների համար տեխնիկայի արդյունավետ օգտագործումը և սպասարկումը լուրջ խնդիր դարձան։ Հետագա քաղաքականության մեջ այդ պատճառով կարևորություն ստացան գյուղատնտեսական տեխնիկական սպասարկման կազմակերպումը, խորհրդատվական ծառայությունները և արտադրողների համար օժանդակ ենթակառուցվածքների ձևավորումը։ Վերափոխումների մյուս կարևոր բաղադրիչը գյուղատնտեսական շուկայի ազատականացումն էր։ Նախկինում պետականորեն կարգավորվող արտադրական և իրացման հարաբերությունների փոխարեն աստիճանաբար ձևավորվեց շուկայական մեխանիզմների վրա հիմնված համակարգ։ Գյուղացիական տնտեսությունները պետք է ինքնուրույն որոշեին արտադրության ուղղությունները, իրացման շուկաները և տնտեսական գործունեության կազմակերպման ձևերը։ Սակայն շուկայական հարաբերությունների արագ ներդրումը ուղեկցվեց գնային անկայունությամբ, արտադրական ռեսուրսների թանկությամբ, իրացման դժվարություններով և գյուղատնտեսական ապրանքների շուկայի ոչ լիարժեք ձևավորված ենթակառուցվածքներով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղացիական տնտեսությունների ֆինանսավորման խնդրին։ Անցումային շրջանում արտադրողները սահմանափակ հնարավորություններ ունեին անհրաժեշտ սերմացու, պարարտանյութ, վառելիք, տեխնիկա և այլ միջոցներ ձեռք բերելու համար։ Այդ պատճառով գյուղատնտեսական վարկավորման համակարգի ձևավորումը դարձավ ագրարային վերափոխումների կարևոր ուղղություններից մեկը։ Միաժամանակ վարկերի հասանելիությունը, տոկոսադրույքները, գրավի պահանջները և գյուղացիական տնտեսությունների ֆինանսական կայունությունը սահմանափակում էին շուկայական մեխանիզմների լիարժեք կիրառումը։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների վիճակը։ Վերափոխումների ընթացքում անհրաժեշտ էր ստեղծել նախկին համակարգից տարբերվող ծառայությունների ցանց՝ տեխնիկական սպասարկում, խորհրդատվություն, վարկավորում, արտադրանքի իրացում և վերամշակում։ 1993 թվականին գյուղատնտեսական բարեփոխումների արդյունքում ստեղծվեց մասնագիտական խորհրդատվական ծառայություն, իսկ հետագայում հանրապետության շրջաններում ձևավորվեցին խորհրդատվական գործակալություններ, որոնք պետք է աջակցեին նորաստեղծ գյուղացիական տնտեսություններին։ Հետազոտության մեջ կարևոր է նաև գնահատել բարեփոխումների սոցիալական հետևանքները։ Գյուղատնտեսության սեփականաշնորհումը բնակչության մեծ հատվածի համար ստեղծեց սեփականության և ինքնուրույն տնտեսական գործունեության հնարավորություն, սակայն միաժամանակ գյուղական բնակչության վրա դրվեց արտադրության և շուկայական ռիսկերի հիմնական պատասխանատվությունը։ Փոքր տնտեսությունների գերակշռությունը նպաստեց գյուղական ընտանիքների ինքնապահովմանը, բայց որոշ դեպքերում սահմանափակեց մասնագիտացման, ներդրումների և արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքային փոփոխությունները։ Բարեփոխումներից հետո արտադրությունը դարձավ ավելի քիչ մասնագիտացված, իսկ բուսաբուծության և անասնաբուծության հարաբերակցությունը փոխվեց։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ 1991-2005 թվականներին ապրանքային գյուղատնտեսական արտադրանքի կառուցվածքում բուսաբուծությանը բաժին էր ընկնում մոտ 56-60 տոկոս, իսկ անասնաբուծությանը՝ 40-44 տոկոս։ Այս փոփոխությունները կարելի է կապել ինչպես շուկայական պահանջարկի, այնպես էլ արտադրական ռեսուրսների և տնտեսությունների հնարավորությունների փոփոխության հետ։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից է բարեփոխումների դրական և բացասական արդյունքների համադրական գնահատումը։ Դրական կողմերից կարելի է առանձնացնել մասնավոր սեփականության հաստատումը, գյուղացիական տնտեսությունների ձևավորումը, շուկայական հարաբերությունների ներդրումը և գյուղատնտեսական արտադրության նոր կազմակերպական հիմքերի ստեղծումը։ Միաժամանակ պահպանվեցին փոքր և մասնատված տնտեսությունների, տեխնիկական ապահովվածության, ֆինանսավորման, իրացման, ենթակառուցվածքների և արտադրողականության հետ կապված խնդիրներ։ Պաշտոնական գնահատականներում նույնպես նշվում է, որ 1994-2002 թվականների գյուղատնտեսական քաղաքականությունը նպաստեց արտադրության աճին և հետագա զարգացման նախադրյալների ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը 1991-2000 թվականների ագրարային վերափոխումները դիտարկում է որպես Հայաստանի անկախության առաջին շրջանի ամենախորքային տնտեսական փոխակերպումներից մեկը։ Դրանք հիմնովին փոխեցին հողի սեփականության կառուցվածքը, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպումը, գյուղական բնակչության տնտեսական վարքագիծը և գյուղատնտեսության կապը շուկայի հետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ սեփականաշնորհման և հողային բարեփոխումների արագ իրականացումը ինքնին բավարար չէր արդյունավետ շուկայական գյուղատնտեսություն ձևավորելու համար․ անհրաժեշտ էին նաև տեխնիկական, ֆինանսական, խորհրդատվական, իրացման և այլ ենթակառուցվածքների զարգացում։ Այդ պատճառով տվյալ ժամանակաշրջանը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես սեփականաշնորհման փուլ, այլև որպես Հայաստանի գյուղատնտեսության նոր տնտեսական համակարգի ձևավորման և դրա հետագա զարգացման հիմնարար շրջան։

Литература

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր գրող Կոստան Զարյանի գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությանը՝ «Անցորդը և իր ճամփան», «Բանկոոպը և մամութի ոսկորները» և «Նավը լեռան վրա» վեպերի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Քննության են առնվում գրողի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, նրա արձակի գաղափարագեղարվեստական ուղղվածությունը և տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեպերի թեմատիկ կառուցվածքին, փիլիսոփայական ենթաշերտերին, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների արտացոլմանը, ինչպես նաև ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և անհատական ազատության խնդիրներին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների սյուժետային և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների հոգեբանական նկարագրերը, խորհրդանշական պատկերները և գեղարվեստական ժամանակի ու տարածության կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են Կոստան Զարյանի արձակին բնորոշ լեզվաոճական միջոցները, պատկերավոր մտածողությունը, պատմողական եղանակները և եվրոպական գրական ու փիլիսոփայական ավանդույթների հետ հնարավոր առնչությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երեք վեպերի գաղափարական և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հեղինակի աշխարհընկալման դրսևորումները և ստեղծագործական զարգացման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրողի արձակի արդիականության, հայ գրականության մեջ նրա ինքնատիպության և ազգային ու համաշխարհային գրական գործընթացների հետ ունեցած կապերի գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականության տեսության, համեմատական գրականագիտության և Կոստան Զարյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։