Գրաֆների միջակայքային տոտալ ներկումներ

Химия

Այս աշխատությունը վերաբերում է աղմուկի ազդեցության պայմաններում փորձարարական կենդանիների հյուսվածքներում ընթացող օքսիդատիվ գործընթացների և կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բեդիտինի կիրառման պաշտպանական և բուժական ազդեցության գնահատմանը՝ ընդգծելով փորձարարական պաթոֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և շրջակա միջավայրի ազդեցության բժշկության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել բարձր ինտենսիվության աղմուկի քրոնիկական ազդեցության հետևանքով օրգանիզմում զարգացող օքսիդատիվ սթրեսի մակարդակը և դրա ազդեցությունը տարբեր հյուսվածքների մորֆոլոգիական և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են ազատ ռադիկալային պրոցեսների ակտիվացումը, լիպիդային պերօքսիդացիայի մակարդակի բարձրացումը, հակաօքսիդանտային համակարգի ճնշումը, ինչպես նաև բջջային և ենթաբջջային կառուցվածքների՝ հատկապես լյարդի, սրտամկանի և նյարդային հյուսվածքի վնասման աստիճանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղմուկային սթրեսի ազդեցության պայմաններում հյուսվածքներում զարգացող դեգեներատիվ և դիստրոֆիկ փոփոխություններին, ինչպես նաև դրանց կապին ֆունկցիոնալ խանգարումների հետ։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է բեդիտինի՝ որպես դեղաբանական միջամտության միջոցի, ազդեցությունը օքսիդատիվ սթրեսի նվազեցման, հակաօքսիդանտային պաշտպանական համակարգի ակտիվացման և հյուսվածքների վերականգնման գործընթացների խթանման վրա։ Միաժամանակ վերլուծվում են փորձարարական տվյալները՝ հյուսվածքաբանական, կենսաքիմիական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համեմատական գնահատմամբ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է փորձարարական բժշկության և շրջակա միջավայրի պաթոֆիզիոլոգիայի ոլորտում՝ նպաստելով աղմուկային սթրեսի կենսաբանական ազդեցությունների ավելի խորքային հասկացմանը և պաշտպանիչ դեղաբանական միջոցների զարգացմանը։

Медицина

Այս աշխատությունը վերաբերում է ԳԱՄԿ-ի (գամա-ամինոբութիրաթթու) և դրա ցիկլիկ ածանցյալների ուղեղապաշտպան (ցերեբրոպրոտեկտիվ) ազդեցության որոշ ասպեկտների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նեյրոֆարմակոլոգիայի, կենսաքիմիայի և նյարդաբանական պաթոֆիզիոլոգիայի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել ԳԱՄԿ-երգիկ համակարգի դերը կենտրոնական նյարդային համակարգի պաշտպանության գործընթացներում՝ հատկապես իշեմիկ, հիպօքսիկ և տոքսիկ վնասվածքների պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են ԳԱՄԿ-ի ազդեցությունը նեյրոնային գրգռվածության նվազեցման, սինապտիկ փոխանցման կարգավորման և էներգետիկ նյութափոխանակության կայունացման վրա, ինչպես նաև դրա ցիկլիկ ածանցյալների դեղաբանական հատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով այս միացությունները կարող են նվազեցնել օքսիդատիվ սթրեսը, կարգավորել իոնային հոմեոստազը և կանխել նեյրոնների ապոպտոզը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ԳԱՄԿ-ի և դրա ածանցյալների հնարավոր կիրառությունները նյարդաբանական հիվանդությունների՝ ինսուլտի, էպիլեպսիայի և նեյրոդեգեներատիվ խանգարումների բուժման և կանխարգելման ոլորտում։ Միաժամանակ վերլուծվում են փորձարարական տվյալները՝ in vitro և in vivo մոդելների հիման վրա, ինչպես նաև դրանց կլինիկական կիրառելիության հեռանկարները։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է նեյրոֆարմակոլոգիայի և փորձարարական նյարդաբանության ոլորտում՝ նպաստելով ուղեղապաշտպան դեղամիջոցների զարգացման գիտական հիմքերի ընդլայնմանը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական անգլերենի դասընթացում քաղաքական ոլորտին վերաբերող բառապաշարի ուսուցման լեզվաբանական և մեթոդական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այնպիսի ուսուցման համակարգի ձևավորումն է, որը հնարավորություն է տալիս սովորողներին ոչ միայն յուրացնել հասարակական-քաղաքական հաղորդակցության մեջ գործածվող բառերն ու տերմինները, այլև հասկանալ դրանց իմաստային, գործաբանական և համատեքստային առանձնահատկությունները։ Քաղաքական ուղղվածություն ունեցող բառապաշարը դիտարկվում է որպես մասնագիտական լեզվի կարևոր բաղադրիչ, որն ընդգրկում է պետական կառավարման, միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության, ընտրական գործընթացների, քաղաքական ինստիտուտների, իրավական հարաբերությունների և հանրային հաղորդակցության հետ կապված լեզվական միավորներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բառերի իմաստային կառուցվածքին, հոմանշային ու հականշային հարաբերություններին, կայուն բառակապակցություններին և տերմինաբանական համակարգերին։ Քննվում է նաև այն հանգամանքը, որ քաղաքական խոսքում բառերի նշանակությունը հաճախ կախված է հաղորդակցական իրավիճակից, խոսողի նպատակից, ժանրից և սոցիալ-մշակութային համատեքստից, ինչի պատճառով միայն բառարանային համարժեքների յուրացումը բավարար չէ մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իսկական կամ ուսումնական նպատակներին հարմարեցված քաղաքական տեքստերի կիրառումը՝ լրատվական նյութերի, պաշտոնական ելույթների, վերլուծական հրապարակումների, հարցազրույցների և մասնագիտական փաստաթղթերի միջոցով։ Դրանց հետ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բառապաշարը յուրացնել բնական համատեքստում և միաժամանակ զարգացնել ընթերցանության, լսողական ընկալման, բանավոր ու գրավոր խոսքի հմտությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ակտիվացման մեթոդներին, թեմատիկ խմբավորմանը, համատեքստային վարժություններին, քննարկումներին, տեքստերի վերլուծությանը և մասնագիտական հաղորդակցական իրավիճակների մոդելավորմանը։ Քննվում են նաև մայրենի և անգլերեն քաղաքական տերմինաբանության միջև հնարավոր իմաստային անհամապատասխանությունները, որոնք կարող են դժվարություններ առաջացնել թարգմանության և մասնագիտական հաղորդակցության ընթացքում։ Ուսուցման արդյունավետությունը կապվում է ոչ միայն բառապաշարի քանակական ընդլայնման, այլև լեզվական միավորների համապատասխան ու ճշգրիտ օգտագործման, տարբեր խոսքային ոճերի տարբերակման և քաղաքական տեքստի լեզվական առանձնահատկությունների քննադատական ընկալման կարողության հետ։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, բառագիտության, մասնագիտական հաղորդակցության և դիսկուրսի վերլուծության մոտեցումները՝ նպաստելով մասնագիտական անգլերենի ուսուցման բովանդակության և մեթոդական գործիքակազմի կատարելագործմանը։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է վաղ մանկության կարևոր զարգացման փուլերից մեկի՝ մոտ երեք տարեկանում նկատվող հոգեբանական և վարքային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց ընթացքի վրա ազդող անհատական, ընտանեկան և սոցիալական գործոնների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի ինքնուրույնության աճն է, սեփական ցանկությունների և նպատակների ավելի հստակ արտահայտումը, մեծահասակների հետ հարաբերությունների վերակառուցումը և ինքնագիտակցության աստիճանական զարգացումը։ Այս տարիքային փուլում երեխան սկսում է իրեն առավել ակտիվորեն ընկալել որպես առանձին գործող անձ, ինչի հետևանքով կարող են փոփոխվել ծնողների կամ այլ խնամող մեծահասակների պահանջների նկատմամբ նրա արձագանքները, ընտրություն կատարելու ձգտումը և առօրյա իրավիճակներում ինքնուրույն մասնակցելու ցանկությունը։ Զարգացման ճգնաժամ հասկացությունը տվյալ համատեքստում դիտարկվում է ոչ թե որպես հիվանդություն կամ անպայմանորեն բացասական երևույթ, այլ որպես զարգացման ընթացքի այնպիսի փուլ, որի ընթացքում նախկին հարաբերությունների և վարքի ձևերը աստիճանաբար վերակազմավորվում են՝ համապատասխանելով երեխայի նոր հոգեբանական հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության, հուզական ինքնակարգավորման, խոսքի զարգացման և սոցիալական փոխգործակցության միջև առկա կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ընտանեկան միջավայրի ազդեցությանը՝ ներառելով երեխայի և ծնողների հաղորդակցման առանձնահատկությունները, մեծահասակների արձագանքների հետևողականությունը, երեխային տրամադրվող ինքնուրույնության աստիճանը և ընտանիքում ձևավորված փոխհարաբերությունների ընդհանուր բնույթը։ Կարևոր գործոններ կարող են լինել նաև երեխայի անհատական խառնվածքը, լեզվական ու ճանաչողական զարգացման տեմպը, սոցիալական փորձը և հասակակիցների հետ շփման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն հարցին, թե ինչպես են չափազանց սահմանափակող կամ, հակառակը, ոչ հետևողական պահանջները կապված երեխայի վարքային և հուզական արձագանքների հետ։ Առանձին նշանակություն ունի մեծահասակի կողմից երեխայի աճող ինքնուրույնության ընդունումը և տարիքին համապատասխան սահմանների պահպանումը, քանի որ այդ երկու բաղադրիչների հավասարակշռությունը կարող է նպաստել զարգացման տվյալ փուլի առավել կառուցողական ընթացքին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է զարգացման հոգեբանության, մանկական հոգեբանության և ընտանեկան հարաբերությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երեք տարեկանի շրջանի զարգացման փոփոխությունների բնույթը և դրանց դրսևորումների վրա ազդող հիմնական հոգեբանական ու սոցիալական պայմանները։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում հանդիպող միջատակեր կաթնասունների տեսակային կազմի, տարածվածության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական կապերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ կենդանական խմբի ֆաունիստական բազմազանության բացահայտումն է՝ տարբեր բնական գոտիներում և կենսամիջավայրերում դրանց տարածման օրինաչափությունների գնահատմամբ։ Քննվում են տեսակների աշխարհագրական բաշխվածությունը, բնակավայրերի ընտրությունը, բարձրադիր գոտիականության հետ կապը և բնական պայմանների ազդեցությունը պոպուլյացիաների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջատակերների կենսակերպին, սննդային առանձնահատկություններին, ակտիվության բնույթին, բազմացման ընդհանուր օրինաչափություններին և շրջակա միջավայրի այլ բաղադրիչների հետ փոխհարաբերություններին։ Այս կենդանիները դիտարկվում են նաև էկոհամակարգերում իրենց ունեցած գործառական նշանակության տեսանկյունից, քանի որ մասնակցում են անողնաշարավորների պոպուլյացիաների կարգավորմանը և միաժամանակ ընդգրկված են սննդային շղթաների տարբեր մակարդակներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել Հայաստանի տարբեր լանդշաֆտային և կլիմայական գոտիներում բնակվող տեսակների էկոլոգիական պահանջները՝ բացահայտելով դրանց հարմարվողականության առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է բնական և մարդածին գործոնների ազդեցության գնահատումը, այդ թվում՝ կենսամիջավայրերի փոփոխության, գյուղատնտեսական գործունեության, քաղաքաշինության և լանդշաֆտների վերափոխման հնարավոր հետևանքները կենդանիների տարածվածության ու թվաքանակի վրա։ Ֆաունիստական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս ճշգրտել առանձին տեսակների տարածման սահմանները և գնահատել կենդանական աշխարհի տարածաշրջանային առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի հազվադեպ կամ սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակների էկոլոգիական վիճակի ուսումնասիրությունը, որը կարող է հիմք ծառայել կենսաբազմազանության պահպանության խնդիրների գնահատման համար։ Նյութը կարևոր է նաև Հայաստանի կենդանական աշխարհի պատմական ձևավորման և հարակից տարածաշրջանների ֆաունաների հետ կենսաաշխարհագրական կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենդանաբանության, թերիոլոգիայի, կենդանիների էկոլոգիայի և կենսաաշխարհագրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով միջատակերների դերը Հայաստանի բնական էկոհամակարգերում և դրանց բազմազանության պահպանության գիտական նշանակությունը։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է լսողության օբյեկտիվ հետազոտման մեթոդների կիրառմանը տարբեր ձևերի լսողության կորստի ախտորոշման և կոխլեար իմպլանտացիայի թեկնածուների ընտրության գործընթացում։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել այն ախտորոշիչ մեթոդների հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս ստանալ լսողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վերաբերյալ հնարավորինս հուսալի և վերարտադրելի տվյալներ՝ անկախ հետազոտվողի սուբյեկտիվ պատասխաններից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել լսողության օբյեկտիվ գնահատման տարբեր մեթոդներ, այդ թվում՝ տիմպանոմետրիա, ակուստիկ ռեֆլեքսների հետազոտություն, օտոակուստիկ էմիսիաներ, լսողական հարուցված պոտենցիալներ և այլ էլեկտրաֆիզիոլոգիական ու գործիքային մեթոդներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տեսակի լսողության խանգարումների՝ հաղորդական, սենսորանևրալ և խառը ձևերի տարբերակման հնարավորություններին, ինչպես նաև լսողական համակարգի ախտահարման մակարդակի և ծանրության գնահատմանը։ Կարևոր ուղղություն է նորածինների և փոքր երեխաների շրջանում լսողության վաղ հայտնաբերումը, երբ ավանդական սուբյեկտիվ մեթոդների կիրառումը կարող է սահմանափակ լինել։ Կոխլեար իմպլանտացիայի թեկնածուների ընտրության համատեքստում աշխատանքը կարող է անդրադառնալ լսողության կորստի աստիճանի, խոսքի ընկալման հնարավորությունների, լսողական սարքերի օգտագործման արդյունքների և լսողական նյարդային ուղիների ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատմանը։ Օբյեկտիվ հետազոտությունների արդյունքները կարող են համադրվել կլինիկական զննության, սուբյեկտիվ աուդիոմետրիայի և խոսքային թեստերի տվյալների հետ՝ առավել ամբողջական ախտորոշիչ պատկեր ստանալու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է տարբեր մեթոդների համալիր կիրառումը, քանի որ առանձին հետազոտության արդյունքը միշտ չէ, որ բավարար է լսողության խանգարման բնույթը և կոխլեար իմպլանտացիայի նպատակահարմարությունը վերջնական գնահատելու համար։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև տարբեր տարիքային խմբերում մեթոդների տեղեկատվական արժեքի, զգայունության և կիրառելիության համեմատական գնահատում։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել լսողության խանգարումների ավելի վաղ և ճշգրիտ ախտորոշմանը, հիվանդների ճիշտ դասակարգմանը և կոխլեար իմպլանտացիայի թեկնածուների ընտրության գործընթացի կատարելագործմանը՝ ապահովելով առավել հիմնավորված կլինիկական որոշումների ընդունում։