Գրացուցակ Թիֆլիսի էժանագին գրադարանի

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հայկական դպրոցներում ռուսաց լեզվի խորացված ուսուցման կազմակերպմանը՝ որպես նորարարական մանկավարժական համակարգի ձևավորման և զարգացման կարևոր ուղղություն։ Ուսումնասիրվում են օտար լեզվի խորացված դասավանդման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, կրթական ծրագրերի նախագծման սկզբունքները, ուսուցման բովանդակության ընտրության չափանիշները և ժամանակակից մանկավարժական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայալեզու սովորողների լեզվական առանձնահատկություններին, մայրենի և ռուսաց լեզուների փոխազդեցությանը, հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը և երկլեզու կրթական միջավայրի ձևավորմանը։ Քննարկվում են ուսումնական գործընթացի կազմակերպման նորարարական մոտեցումները, դասավանդման ինտերակտիվ մեթոդները, լեզվական գիտելիքների և գործնական հմտությունների գնահատման համակարգերը, ինչպես նաև սովորողների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում կրթական ծրագրերի մշակման և իրականացման փորձին, ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացմանը, ուսումնական նյութերի կատարելագործմանը և ռուսաց լեզվի ուսուցման արդյունավետության գնահատման մեխանիզմներին։ Դիտարկվում են նաև լեզվական միջավայրի ընդլայնման, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացման և սովորողների ինքնուրույն ուսումնառության խթանման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթական ծրագրերի մշակողների, մեթոդիստների, լեզվաբանների և երկլեզու կրթության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2015 թվականների հայ գրականության մեջ կենսագրական վեպի զարգացման առանձնահատկությունների, ժանրային կառուցվածքի և գեղարվեստական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրական պատմական, մշակութային կամ հասարակական անհատների կյանքի նյութի գեղարվեստական վերակերտման սկզբունքներն են, փաստագրական հիմքի և հեղինակային երևակայության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև կենսագրական փաստի՝ գրական պատումի վերածվելու մեխանիզմները։ Քննվում է, թե ինչպես է գրողը պատմական աղբյուրներից, հուշագրություններից, նամակներից, վկայություններից և այլ փաստագրական նյութերից ստացված տեղեկությունները ներառում վիպական կառուցվածքի մեջ՝ ստեղծելով հերոսի ամբողջական գեղարվեստական կերպար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կենսագրական վեպի և հարակից ժանրերի՝ պատմավեպի, հուշագրության, վավերագրական արձակի ու գեղարվեստական կենսագրության սահմանների և փոխազդեցությունների խնդրին։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի կազմակերպման, պատմողական տեսանկյան, հեղինակային ներկայության, հոգեբանական կերպավորման, փաստի և հորինվածքի հարաբերակցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գլխավոր կերպարի ներաշխարհի վերակազմությունը, քանի որ կենսագրական արձակը ձգտում է ոչ միայն ներկայացնել անձի կյանքի իրադարձությունները, այլև գեղարվեստական միջոցներով մեկնաբանել նրա ընտրությունները, գաղափարական աշխարհը, ստեղծագործական գործունեությունն ու հարաբերությունները ժամանակաշրջանի հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հետխորհրդային շրջանի մշակութային փոփոխությունների ազդեցությանը ժանրի զարգացման վրա, պատմական հիշողության վերարժևորմանը և ազգային անցյալի նշանավոր դեմքերի նկատմամբ նոր հետաքրքրության ձևավորմանը։ Վերլուծվում է անհատի կենսագրության և պատմական ժամանակի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է մեկ անձի կյանքի պատմությունը դառնալ ավելի լայն հասարակական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների գեղարվեստական արտացոլման միջոց։ Ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժանրի ներսում ձևավորված տարբեր պատմողական ռազմավարությունները և գեղագիտական միտումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից հայ արձակի ժանրային համակարգի ուսումնասիրությանը՝ կենսագրական վեպը դիտարկելով որպես փաստագրական հիշողությունը, պատմական փորձը և գեղարվեստական երևակայությունը միավորող գրական ձև։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է ծերացման գործընթացի սոցիալական և հոգեբանական առանձնահատկությունների, տարեց մարդկանց կյանքի պայմանների և նրանց կարիքներին համապատասխան սպասարկման կազմակերպման խնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանում։ Վերլուծվում են տարեց անձանց հոգեբանական վիճակի, սոցիալական ակտիվության, ընտանեկան և հասարակական հարաբերությունների, կենսակերպի ու կյանքի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարիքային փոփոխությունների սոցիալական ընկալմանը, հասարակության մեջ տարեց մարդու դիրքին, միայնության, սոցիալական մեկուսացման, հաղորդակցության և շրջապատի աջակցության նշանակությանը։ Քննարկվում են ընտանիքի, համայնքի և սոցիալական հաստատությունների դերերը տարեց մարդկանց բարեկեցության ապահովման, նրանց ինքնուրույնության պահպանման և հասարակական կյանքում ներգրավվածության խթանման գործում։ Ուսումնասիրվում են տարեցների տարբեր խմբերի կարիքների գնահատման և դրանց հիման վրա սոցիալական ծառայությունների տարբերակված կազմակերպման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով անձի տարիքը, սոցիալական վիճակը, կենսապայմանները, ինքնուրույնության աստիճանը և անհատական պահանջները։ Անդրադարձ է կատարվում տնային և հաստատությունների միջոցով իրականացվող սպասարկման ձևերին, սոցիալական աջակցության մեխանիզմներին, մասնագիտական ծառայությունների մատուցման կազմակերպմանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է անհատականացված մոտեցման կիրառումը, որի միջոցով հնարավոր է ծառայությունները համապատասխանեցնել տարեց անձանց իրական կարիքներին և նպաստել նրանց կյանքի որակի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել Հայաստանում ծերացման սոցիալ-հոգեբանական խնդիրների և տարեցների սոցիալական սպասարկման համակարգի զարգացման հնարավոր ուղղությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սոցիալական աշխատողների, հոգեբանների, սոցիոլոգների, տարեցների սպասարկման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Գիտական աշխատանքը նվիրված է վերակառուցավորվող հաշվողական համակարգերի կառուցման միջոցների մշակմանը և հետազոտմանը՝ ուսումնասիրելով այն տեխնիկական ու մեթոդական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս հաշվողական համակարգերի կառուցվածքն ու գործառույթները հարմարեցնել տարբեր խնդիրների և աշխատանքի պայմանների։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են վերակառուցվող համակարգերի ճարտարապետական սկզբունքները, ապարատային և ծրագրային բաղադրիչների փոխազդեցությունը, հաշվողական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը և համակարգի վերակազմավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի լուծումների մշակմանը, որոնք կարող են բարձրացնել հաշվողական համակարգերի ճկունությունը, արտադրողականությունը, հուսալիությունը և էներգաարդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել վերակառուցվող տրամաբանական կառույցների, մասնագիտացված հաշվողական մոդուլների և կառավարման միջոցների նախագծման հարցերը, ինչպես նաև տարբեր ալգորիթմների իրականացման համար համակարգի կառուցվածքի դինամիկ փոփոխության հնարավորությունները։ Հետազոտական մասը ներառում է առաջարկվող լուծումների մոդելավորում, փորձարկում և արդյունավետության գնահատում՝ համեմատելով դրանց աշխատանքային բնութագրերը այլ հաշվողական մոտեցումների հետ։ Նման համակարգերի կիրառումը կարող է կարևոր լինել բարձր արտադրողականություն, ճկունություն և արագ վերակազմավորում պահանջող խնդիրների լուծման համար՝ ներառյալ ազդանշանների մշակում, տվյալների մշակում, կառավարման համակարգեր և մասնագիտացված հաշվողական առաջադրանքներ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել համակարգչային ճարտարապետությամբ, թվային տեխնիկայով, ապարատային հաշվողականությամբ և վերակառուցվող համակարգերի նախագծմամբ զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիաիրավական վեճերի խաղաղ կարգավորման գործընթացում հաշտարարի մասնագիտական գործունեության արդյունավետության վրա ազդող անձնային և սոցիալ-հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում հաշտարարությունը դիտարկվում է որպես վեճերի այլընտրանքային լուծման գործընթաց, որտեղ արդյունքը պայմանավորված է ոչ միայն իրավական գիտելիքներով և ընթացակարգային կանոնների պահպանմամբ, այլև մասնագետի հաղորդակցական կարողություններով, հոգեբանական առանձնահատկություններով և հակամարտող կողմերի միջև կառուցողական փոխգործակցություն ձևավորելու հմտությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաշտարարի անձնային հատկանիշներին՝ ինքնատիրապետմանը, հուզական կայունությանը, համբերատարությանը, ճկունությանը, պատասխանատվությանը, չեզոքության պահպանմանը և տարբեր տեսակետներ ընկալելու կարողությանը։ Քննվում է ապրումակցման դերը՝ որպես կողմերի դիրքորոշումները, հետաքրքրությունները և հուզական վիճակները հասկանալու միջոց՝ միաժամանակ կարևորելով մասնագիտական սահմանների և անկողմնակալության պահպանումը։ Ուսումնասիրվում են հաղորդակցական հմտությունները, ակտիվ լսելու կարողությունը, հարցերի արդյունավետ ձևակերպումը, տեղեկատվության վերաձևակերպումն ու պարզաբանումը, ինչպես նաև լարված հաղորդակցությունը կառուցողական երկխոսության վերածելու մեխանիզմները։ Կարևորվում է հաշտարարի կարողությունը տարբերակելու կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները դրանց հիմքում ընկած իրական շահերից ու պահանջմունքներից, ինչը կարող է նպաստել փոխընդունելի լուծումների որոնմանը։ Սոցիալ-հոգեբանական տեսանկյունից դիտարկվում են վստահության ձևավորման, փոխադարձ ընկալման, կարծրատիպերի, սոցիալական դերերի, ազդեցության և միջանձնային հարաբերությունների գործոնները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կոնֆլիկտային իրավիճակում հույզերի կառավարմանը, քանի որ բարձր լարվածությունը կարող է դժվարացնել կողմերի միջև տեղեկատվության փոխանակումը և համաձայնության հնարավոր տարբերակների քննարկումը։ Քաղաքացիաիրավական վեճերի առանձնահատկությունների համատեքստում կարող են քննվել գույքային, պայմանագրային, ընտանեկան կամ այլ մասնավոր իրավահարաբերություններից ծագող հակասությունների սոցիալ-հոգեբանական կողմերը՝ առանց իրավական և հոգեբանական գործոնները միմյանցից մեկուսացնելու։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև մասնագիտական պատրաստվածության, փորձի, հաղորդակցական ռազմավարությունների և հաշտարարի անձնային առանձնահատկությունների միջև հնարավոր կապերի բացահայտումը։ Տեսական մոտեցումների և գործնական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են արդյունավետ միջնորդությանը, կողմերի միջև վստահության ձևավորմանը և փոխընդունելի համաձայնության որոնմանը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հաշտարարների մասնագիտական ընտրության, վերապատրաստման ծրագրերի կատարելագործման, հաղորդակցական ու կոնֆլիկտաբանական կարողությունների զարգացման և հաշտարարության ինստիտուտի արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հոգեբանության, սոցիալական հոգեբանության, կոնֆլիկտաբանության, իրավագիտության և վեճերի այլընտրանքային լուծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Այս թեման վերաբերում է բարակ թիթեղների և գլանաձև թաղանթների դինամիկ խնդիրներին՝ ոչսիմետրիկ առաձգականության տեսության շրջանակներում, որը մեխանիկայի և կառուցվածքային վերլուծության բարդ ուղղություններից է։ Այն ուսումնասիրում է այնպիսի համակարգերի վարքը, որտեղ լարվածությունների և դեֆորմացիաների բաշխումը չի ենթարկվում պարզ սիմետրիկ մոտեցումների, այլ կախված է տարածական անհամաչափությունից, բեռնվածության բարդ պայմաններից և նյութի անիզոտրոպ հատկություններից։ Բարակ թիթեղների և գլանաձև թաղանթների դինամիկ վերլուծությունը կարևոր է, քանի որ այդ կառուցվածքները լայնորեն կիրառվում են ավիացիայում, նավաշինության մեջ, մեքենաշինության և շինարարության ոլորտներում, որտեղ արտաքին բեռները հաճախ փոփոխվում են ժամանակի ընթացքում և կարող են առաջացնել տատանողական գործընթացներ։ Ոչսիմետրիկ առաձգականության տեսությունը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրել այն դեպքերը, երբ դասական սիմետրիկ մոդելները բավարար չեն, օրինակ՝ բարդ եզրային պայմանների, անհամասեռ նյութերի կամ ոչ հավասարաչափ բեռնավորման դեպքում։ Այս մոտեցման շրջանակում դիտարկվում են շարժման հավասարումներ, էներգետիկ մեթոդներ և կայունության պայմաններ, որոնք օգնում են կանխատեսել կառուցվածքների դինամիկ արձագանքը, ռեզոնանսային երևույթները և հնարավոր խափանումները։ Այսպիսով, թեման ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական մեծ նշանակություն՝ նպաստելով ինժեներական կառույցների անվտանգ նախագծմանն ու օպտիմալացմանը։