Գյուղատնտեսական աղտոտիչներից հոսքաջրերի մաքրման տեխնոլոգիայի մշակումը

Экономика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ապահովագրական համակարգում ապահովագրական պահուստների ձևավորման և հաշվարկման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ապահովագրական գործունեության ֆինանսատնտեսական հիմքերը, ապահովագրական պահուստների դերը ընկերությունների վճարունակության և ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է պահուստների ձևավորման հիմնական տեսակները՝ տեխնիկական պահուստներ, չվաստակված պարգևավճարների պահուստ, հայտերի պահուստ և այլ ռեզերվներ՝ ընդգծելով դրանց հաշվարկման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ռիսկերի գնահատման մոդելները, ակտուարական հաշվարկների սկզբունքները, միջազգային ստանդարտների կիրառումը և ՀՀ օրենսդրական դաշտի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական կայունության ապահովմանը, վճարունակության վերահսկմանը և ռիսկերի կառավարման համակարգերի կատարելագործմանը։ Գիրքը նախատեսված է ապահովագրական ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, ակտուարների, ֆինանսիստների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և կիրառական վերլուծություն ապահովագրական պահուստների ձևավորման և հաշվարկման հիմնախնդիրների վերաբերյալ ՀՀ ապահովագրական համակարգում։

География

Աշխարհագրական-երկրագրական եզրույթների և հասկացությունների հայերեն-պարսկերեն, պարսկերեն-հայերեն բառարան աշխատությունը մասնագիտական երկլեզու տեղեկատու բառարան է, որը նախատեսված է աշխարհագրության և երկրագիտության ոլորտներում օգտագործվող հիմնական տերմինների համակարգված թարգմանության և մեկնաբանության համար, այն ընդգրկում է աշխարհագրական երևույթների, ռելիեֆի ձևերի, կլիմայական հասկացությունների, ջրաբանական և էկոլոգիական տերմինների լայն շրջանակ՝ ներկայացնելով դրանց հայերեն և պարսկերեն համարժեքները, գիրքը բացատրում է նաև գիտական տերմինների կիրառության համատեքստային առանձնահատկությունները, ինչը օգնում է ճիշտ հասկանալ մասնագիտական գրականությունը երկու լեզուներով, միաժամանակ այն կարևոր օժանդակ աղբյուր է թարգմանիչների, ուսանողների, աշխարհագրագետների և տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող մասնագետների համար, քանի որ նպաստում է գիտական հաղորդակցության ճշգրտությանը և տերմինաբանական միասնությանը։

Биология

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է համակարգչից օգտվողների ֆունկցիոնալ վիճակի հետազոտությանը տեսատարածական բնույթի գործունեության դինամիկայում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել երկարատև կամ տարբեր ինտենսիվությամբ համակարգչային աշխատանքի ընթացքում մարդու օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների օրինաչափությունները և գնահատել այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել աշխատունակության ու գործունեության արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում համակարգչային գործունեությունը դիտարկվում է որպես բարձր տեսողական և տարածական ծանրաբեռնվածություն պահանջող աշխատանք, որի ընթացքում կարևոր նշանակություն ունեն տեսողական ընկալումը, ուշադրությունը, տարածական կողմնորոշումը, տեղեկատվության արագ մշակումը և որոշումների ընդունումը։ Ուսումնասիրվում են աշխատանքի տարբեր փուլերում մարդու հոգեֆիզիոլոգիական վիճակի փոփոխությունները՝ ուշադրություն դարձնելով հոգնածության, լարվածության, աշխատունակության և վերականգնման դինամիկային։ Աշխատության մեջ կարող են գնահատվել ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող մի շարք ֆիզիոլոգիական և հոգեբանական ցուցանիշներ, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունները աշխատանքային ծանրաբեռնվածության աճի պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեսողական համակարգի գործունեությանը, քանի որ էկրանի առջև իրականացվող աշխատանքը պահանջում է տեսողական տեղեկատվության շարունակական ընկալում, տարբերակում և տարածական կազմակերպում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև ուշադրության կայունության, ռեակցիայի արագության, մտավոր աշխատունակության և առաջադրանքների կատարման ճշգրտության գնահատում՝ տարբեր ժամանակային փուլերում։ Կարևոր խնդիր է ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների և աշխատանքային արդյունավետության միջև փոխհարաբերությունների բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու համակարգչային աշխատանքի ընթացքում առաջացող հոգեֆիզիոլոգիական ծանրաբեռնվածության բնույթը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել աշխատանքի և հանգստի ռեժիմների օպտիմալացման, համակարգչային աշխատատեղերի էրգոնոմիկ կազմակերպման, տեսողական և մտավոր ծանրաբեռնվածության նվազեցման, ինչպես նաև աշխատունակության պահպանմանն ուղղված կանխարգելիչ միջոցառումների մշակման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն հատկապես այն մասնագիտական ոլորտներում, որտեղ համակարգչային աշխատանքը կազմում է աշխատանքային գործունեության հիմնական մասը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հոգեֆիզիոլոգներին, աշխատանքային ֆիզիոլոգիայի և էրգոնոմիկայի մասնագետներին, հոգեբաններին, աշխատանքի անվտանգության ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկայի խորացված ուսուցմամբ դասարաններում էլեկտրադինամիկայի դասավանդման գիտամեթոդական հիմքերի, ուսումնական բովանդակության ընտրության և արդյունավետ կազմակերպման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այնպիսի ուսուցման համակարգի ձևավորումն է, որը հնարավորություն է տալիս սովորողներին ոչ միայն յուրացնել էլեկտրական և մագնիսական երևույթների հիմնական օրենքներն ու հասկացությունները, այլև հասկանալ դրանց միջև ներքին կապերը, զարգացնել ֆիզիկական մտածողությունը և ձեռք բերել տեսական գիտելիքները խնդիրների լուծման ու փորձարարական աշխատանքի ընթացքում կիրառելու կարողություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խորացված դասընթացի բովանդակության կառուցվածքին, թեմաների հաջորդականությանը և գիտական նյութի մատչելի ներկայացմանը՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքային առանձնահատկություններն ու նախնական պատրաստվածությունը։ Քննվում են էլեկտրական դաշտի, էլեկտրական հոսանքի, մագնիսական դաշտի, էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի, տատանումների, ալիքների և էլեկտրամագնիսական երևույթների փոխկապակցված ուսուցման մեթոդական սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մաթեմատիկական ապարատի նպատակային կիրառմանը, քանի որ խորացված ուսուցման պայմաններում ֆիզիկական օրենքների քանակական ներկայացումը և դրանց հիման վրա խնդիրների լուծումը նպաստում են երևույթների առավել խորքային ընկալմանը։ Դիտարկվում են տարբեր բարդության հաշվարկային, որակական և փորձարարական խնդիրների կիրառման հնարավորությունները՝ որպես գիտելիքների ամրապնդման, վերլուծական մտածողության և ինքնուրույն աշխատանքի զարգացման միջոց։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ցուցադրական և լաբորատոր փորձերին, մոդելավորմանը, գրաֆիկական ներկայացումներին և ժամանակակից թվային միջոցների օգտագործմանը, որոնք կարող են առավել տեսանելի դարձնել անմիջական դիտարկման համար դժվար հասանելի ֆիզիկական գործընթացները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում են նաև միջառարկայական կապերը, հատկապես մաթեմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հետ, ինչպես նաև տեսական գիտելիքի և տեխնիկական կիրառությունների փոխկապակցումը։ Ուսուցման արդյունավետությունը դիտարկվում է ոչ միայն յուրացված փաստերի ծավալով, այլև սովորողների՝ պատճառահետևանքային կապեր բացահայտելու, ֆիզիկական մոդելներ կառուցելու, փորձի արդյունքները մեկնաբանելու և հիմնավորված եզրակացություններ կատարելու կարողություններով։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության և առարկայական խորացված ուսուցման մոտեցումները՝ նպաստելով էլեկտրադինամիկայի համակարգված, գիտականորեն հիմնավորված և սովորողների ճանաչողական ակտիվությունը զարգացնող դասավանդման կազմակերպմանը։

Сельское хозяйство

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման խթանման համակարգի ձևավորման տեսական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են գյուղատնտեսության արտահանման ներուժը, միջազգային շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման խնդիրները և այն տնտեսական մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել արտահանման ծավալների ընդլայնմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է գյուղատնտեսական արտադրողների, վերամշակող ձեռնարկությունների և պետական կառավարման մարմինների փոխգործակցության ձևերը, արտահանման կազմակերպման առանձնահատկությունները, շուկաների հասանելիության խնդիրները և որակի չափանիշների ապահովման կարևորությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են արտահանման խթանման գործիքներ, տնտեսական գնահատման մեթոդներ և առաջարկություններ, որոնք ուղղված են ագրարային ոլորտի զարգացմանը, արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացմանը և միջազգային տնտեսական կապերի ամրապնդմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գյուղատնտեսական ոլորտի առանձնահատկություններին, արտահանման սահմանափակումներին և զարգացման հնարավորություններին։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման աշխատակիցների, գյուղատնտեսական ձեռնարկատերերի, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է Շուշիի հայ բնակչության վերադարձի և քաղաքի հետպատերազմյան կյանքի ձևավորման գործընթացը 1992–2002 թվականներին՝ ազգագրական դիտանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքում ազատագրված քաղաքի բնակեցման, բնակչության առօրյայի վերականգնման և համայնքային կյանքի կազմակերպման հետ կապված գործընթացներն են։ Նյութը կարևոր է Շուշիի բնակչության սոցիալական և մշակութային միջավայրի փոփոխությունները, բնակության պայմանները, ընտանեկան ու համայնքային հարաբերությունները և տեղական ավանդույթների շարունակականությունը դիտարկելու համար։ Հայերի վերադարձը ներկայացվում է ոչ միայն որպես բնակչության տեղաշարժ, այլև որպես քաղաքի հետ կապերի վերականգնման, սոցիալական միջավայրի ձևավորման և պատմական հիշողության պահպանման գործընթաց։ Ազգագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու մարդկանց կենսափորձին, առօրյա դժվարություններին, համայնքային փոխհարաբերություններին և նոր պայմաններում հասարակական կյանքի կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունն արժեքավոր է Շուշիի նորագույն պատմության և Արցախի բնակչության սոցիալական ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել որպես հետազոտական նյութ պատմաբանների, ազգագրագետների, սոցիոլոգների, մշակութաբանների և Արցախի պատմությամբ ու հասարակական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։